کتاب جان نو در تن حرف کهن

کتاب جان نو در تن حرف کهن (شق القمر: رویدادی در گذشته یا خبری از آینده؟) نوشته آرش جمشیدپور، دو برداشت متفاوت از آیه‌ی آغازین سوره‌ی قمر را بررسی می‌کند: گزارش شکافته‌شدن ماه در روزگار پیامبر یا خبر از رخدادی هنگام قیامت. نویسنده برای دفاع از برداشت دوم، معنای واژه‌ها، ارتباط آیات و شباهت توصیف‌های رستاخیز در قرآن و اناجیل را کنار هم قرار داده است. انتشارات کتاب طه این کتاب را منتشر کرده است. مسئله‌ی اصلی پژوهش، سنجیدن یک تفسیر مشهور باتوجه‌به شواهد متنی و روایی است، نه صرفاً بازگویی اختلاف مفسران. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جان نو در تن حرف کهن

کتاب جان نو در تن حرف کهن پژوهشی تفسیری درباره‌ی معنای آیه‌ی نخست سوره‌ی قمر است. آرش جمشیدپور پرسش خود را بر تفاوت میان وقوع یک حادثه در گذشته و بیان نشانه‌ای از قیامت متمرکز کرده است. نویسنده برداشت مشهور از شکافته‌شدن ماه در زمان پیامبر را «تفسیر متداول» می‌نامد و برداشت مورد دفاع خود را «تفسیر قیامت‌شناختی» معرفی می‌کند. بحث فقط بر معنای یک عبارت تکیه ندارد؛ ارتباط واژگان، جایگاه آیه در سوره و نسبت سوره‌ی قمر با دیگر سوره‌ها نیز در ارزیابی دخالت دارند. نویسنده همچنین روشن کرده است که اصطلاح «آخرالزمانی» در این پژوهش به رویدادهای برپایی قیامت اشاره دارد و نباید با مباحث مربوط به ظهور امام قائم اشتباه گرفته شود. این تمایز، محدوده‌ی بحث را مشخص می‌کند. موضوع محوری پژوهش، چگونگی داوری میان تفسیرهای رقیب است؛ به‌ویژه هنگامی که یکی از برداشت‌ها شهرت بیشتری دارد. نویسنده شهرت یک تفسیر را جایگزین بررسی دلایل نمی‌داند و اعتبار برداشت پیشنهادی خود را نیز وابسته به ارائه‌ی شواهد معرفی کرده است.
کتاب جان نو در تن حرف کهن، مطابق توضیح مقدمه، دو بخش و پنج فصل دارد. بخش نخست از تفسیر قیامت‌شناختی دفاع می‌کند و شامل «تفسیر درون‌متنی»، «تفسیر بینامتنی» و بررسی ناسازگاری تفسیر متداول با برخی آیات قرآن است. بخش دوم دلایل قرآنی و روایی برداشت مشهور را در دو فصل جداگانه ارزیابی می‌کند. تحلیل درون‌متنی از کاربرد واژه‌های آیه آغاز می‌شود و سپس به مضمون کلی سوره می‌رسد. تحلیل بینامتنی نیز توصیف‌های قیامت در اناجیل متی، مرقس و لوقا را با آیات قرآن مقایسه می‌کند. جدول‌ها، آیات نقل‌شده و پانوشت‌ها بخشی از شیوه‌ی عرضه‌ی دلایل هستند. نویسنده ترجمه‌ی آیات را عمدتاً از بهاءالدین خرمشاهی نقل کرده است و موارد تغییر در ترجمه را مشخص می‌کند؛ خرمشاهی مترجم این کتاب نیست. خواننده در این بررسی با تفاوت میان شاهد واژگانی، قرینه‌ی مضمونی و دلیل روایی آشنا می‌شود. اهمیت بحث برای نویسنده فراتر از همین آیه است: پژوهش او نمونه‌ای برای سنجیدن پیامدهای جدی‌گرفتن تفسیر قرآن به قرآن و بررسی نسبت قرآن با متون دینی پیشین به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب جان نو در تن حرف کهن

پرسش مرکزی کتاب جان نو در تن حرف کهن این است که آیا آیه‌ی آغازین سوره‌ی قمر الزاماً وقوع شق القمر در گذشته را گزارش می‌کند. نویسنده ابتدا کاربرد واژه‌های اصلی آیه را در دیگر بخش‌های قرآن بررسی می‌کند. او سپس ارتباط آیه با مضمون رستاخیز در سراسر سوره را توضیح می‌دهد و توصیف‌های مشابه در اناجیل همنوا را به بحث می‌آورد. مسئله‌ی زمان فعل نیز اهمیت دارد: نویسنده معتقد است صورت ماضی، به‌تنهایی، برای اثبات وقوع حادثه در گذشته کافی نیست؛ زیرا برخی آیات مربوط به قیامت نیز افعال ماضی دارند. پژوهش در ادامه به ارزیابی دلایل قرآنی و روایت‌های مؤید برداشت مشهور اختصاص می‌یابد. حرف اصلی نویسنده این است که داوری تفسیری باید بر مجموعه‌ی شواهد استوار باشد. او تفسیر قیامت‌شناختی را سازگارتر می‌داند، اما این نتیجه را به‌عنوان مدعای پژوهش خود مطرح می‌کند.

چرا باید کتاب جان نو در تن حرف کهن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جان نو در تن حرف کهن را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌ای مشخص از بررسی یک آیه در ارتباط با سایر آیات ارائه می‌دهد.
• خواننده با نقش زمان فعل و قرینه‌های مضمونی در اختلاف تفسیرها آشنا می‌شود.
• مقایسه‌ی توصیف‌های قیامت در قرآن و اناجیل، موضوع مطالعه‌ی تطبیقی را روشن می‌کند.
• تفکیک دلایل قرآنی و روایی، امکان دنبال‌کردن مسیر استدلال نویسنده را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به تفسیر قرآن که می‌خواهند اختلاف برداشت‌ها از آیه‌ی شق القمر را بررسی کنند.
• دانشجویان مطالعات دینی که به مقایسه‌ی توصیف‌های قیامت در قرآن و اناجیل علاقه دارند.
• خوانندگانی که به سنجش شواهد متنی و روایی در ارزیابی تفسیرهای مشهور توجه دارند.