کتاب زمین و خدایان

کتاب زمین و خدایان (درآمدی بر فلسفه مارتین هایدگر) نوشته وینسنت وایسیناس و ترجمه علیرضا میرزایی است و نشر مرکز در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب با تمرکز بر سه مرحله‌ی اصلی اندیشه‌ی هایدگر، از دازاین و مسئله‌ی هستی آغاز می‌کند و سپس به مفاهیمی مانند زمین، خدایان، چهارگانه و سکنا‌گزیدن می‌رسد؛ مفاهیمی که مسیر فکری هایدگر را از محدوده‌ی هستی و زمان فراتر می‌برند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زمین و خدایان اثر وینسنت وایسیناس

کتاب زمین و خدایان (Earth and gods; an introduction to the philosophy of Martin Heidegger)، نوشته‌ی وینسنت وایسیناس، تلاشی است برای معرفی کلیت فلسفه‌ی مارتین هایدگر. نویسنده از همان ابتدا روشن می‌کند که مقصودش محدودماندن به کتاب هستی و زمان نیست و می‌خواهد مسیر اندیشه‌ی هایدگر را در سه مرحله دنبال کند: مرحله‌ی دازاین، مرحله‌ی هستی و مرحله‌ی زمین و خدایان. این کتاب فقط شرح اصطلاحات دشوار نیست، بلکه نقشه‌ای فشرده از حرکت فکری هایدگر است؛ حرکتی که از تحلیل انسان به‌عنوان دازاین آغاز می‌شود و به تأمل در نسبت انسان با جهان، زمین، آسمان، خدایان و فانیان می‌رسد.

کتاب زمین و خدایان فضای فلسفی خاصی دارد؛ فضایی که در آن پرسش از هستی، نقد متافیزیک، بازخوانی فیلسوفان یونانی و توجه به هولدرلین در کنار هم قرار می‌گیرند. نویسنده در هشت فصل، نشان می‌دهد که هایدگر در هیچ دسته‌بندی ساده‌ای جا نمی‌گیرد و فهم او بدون توجه به زبان، شیوه‌ی طرح مسئله و فاصله‌اش با سنت فلسفی ممکن نیست. در این مسیر، بحث فقط بر سر مفاهیم انتزاعی نیست و موضوعاتی مانند چیز، اثر هنری، کوزه، پل، خانه‌ی دهقانی و سکنا‌گزیدن وارد می‌شوند تا روشن شود که چگونه اندیشه‌ی متأخر هایدگر از امور روزمره به پرسش‌های بنیادین می‌رسد. جابه‌جایی از مفاهیم کلاسیک به تجربه‌های ملموسْ این کتاب را از یک شرح صرفاً دانشگاهی متمایز می‌کند.

کتاب زمین و خدایان به دشواری زبان هایدگر و مسئله‌ی ترجمه‌ی اصطلاحات او نیز توجه دارد. وینسنت وایسیناس نشان می‌دهد که فهم این فلسفه صرفاً با معادل‌گذاری واژه‌ها میسر نمی‌شود و باید شبکه‌ی معنایی هر مفهوم را در کل اندیشه‌ی هایدگر دید. به همین دلیل، فصل درآمد و فصل‌های آغازین نقش زمینه‌سازی دارند و خواننده را آرام‌آرام به‌سوی مباحث پیچیده‌تر می‌برند. در ادامه، بحث‌هایی مانند حقیقت به‌مثابه ناپوشیدگی، نقد سوبژکتیویسم، نسبت انسان و جهان و در نهایت چهارگانه‌ی زمین، آسمان، خدایان و فانیان تصویری گسترده از افق فکری هایدگر می‌سازند. این کتاب برای کسانی که می‌خواهند از خوانش محدود هایدگر عبور کنند و با امتداد اندیشه‌ی او در آثار متأخر آشنا شوند، مدخلی جدی و مفید است.

خلاصه کتاب زمین و خدایان

کتاب زمین و خدایان فلسفه‌ی هایدگر را در یک مسیر پیوسته توضیح می‌دهد. وینسنت وایسیناس ابتدا از دازاین و پرسش هستی شروع می‌کند و نشان می‌دهد که چرا تحلیل انسان در اندیشه‌ی هایدگر صرفاً بحثی انسان‌شناختی نیست، بلکه راهی برای نزدیک‌شدن به خود هستی است. سپس به نقد متافیزیک، مسئله‌ی زمان، حقیقت، جهان و نسبت انسان با چیزها می‌رسد.

در بخش‌های بعدی، مفاهیم متأخرتر هایدگر مانند زمین، خدایان، چهارگانه و سکنا‌گزیدن مطرح می‌شوند تا روشن شود که چگونه اندیشه‌ی او از چهارچوب سوژه و ابژه فاصله می‌گیرد. محور اصلی کتاب این است که فهم هایدگر بدون درک پیوند میان آثار آغازین و متأخر او کامل نمی‌شود.

چرا باید کتاب زمین و خدایان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زمین و خدایان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مسیر کلی اندیشه‌ی هایدگر را از دازاین تا چهارگانه در یک چهارچوب پیوسته نشان می‌دهد.
• این کتاب کمک می‌کند نسبت میان کتاب هستی و زمان و آثار متأخر هایدگر بهتر دیده شود.
• این کتاب مفاهیمی مانند جهان، حقیقت، زمین، خدایان و سکنا‌گزیدن را در ارتباط با هم توضیح می‌دهد.
• این کتاب نشان می‌دهد که چرا نقد متافیزیک و سوبژکتیویسم در فلسفه‌ی هایدگر جایگاهی محوری دارد.
• این کتاب از نمونه‌هایی مانند اثر هنری، کوزه، پل و خانه استفاده می‌کند تا بحث‌های دشوار فلسفی را آسان‌فهم کند.
• این کتاب برای آشنایی با سیر تحول فکری هایدگر، فراتر از تمرکز صرف بر یک اثر، منبعی متمرکز و مفید است.

خواندن کتاب زمین و خدایان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زمین و خدایان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه که می‌خواهند با کلیت اندیشه‌ی هایدگر آشنا شوند.
• خوانندگانی که کتاب هستی و زمان را نقطه‌ی آغاز می‌دانند و می‌خواهند ادامه‌ی مسیر فکری هایدگر را دنبال کنند.
• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی قاره‌ای که به پرسش از هستی، حقیقت و نقد متافیزیک توجه دارند.
• کسانی که می‌خواهند مفاهیم متأخر هایدگر مانند چهارگانه، زمین و سکنا‌گزیدن را در یک بستر مشخص دنبال کنند.
• مخاطبانی که به نسبت فلسفه، شعر، جهان و امر قدسی در اندیشه‌ی هایدگر علاقه دارند.

درباره وینسنت وایسیناس

وینسنت وایسیناس در پیتسبرگ، ایالت پنسیلوانیا، به دنیا آمد. او تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه فرایبورگ و زیر نظر اویگن فینک آغاز کرد و در سال ۱۹۵۸ مدرک دکتری خود را از دانشگاه دوکین در پیتسبرگ گرفت. وایسیناس پس از دوره‌ای کوتاه در تدریس، بخش عمده‌ی زندگی خود را به نویسندگی و پژوهش اختصاص داد و در آثارش به بررسی امر اسطوره‌ای باتکیه‌بر اندیشه‌ی مارتین هایدگر پرداخت. از دیگر آثار او می‌توان به «بزرگی و فلسفه»، «در جست‌وجوی خدایان» و «آگونی فرهنگی ما» اشاره کرد.

بخشی از کتاب زمین و خدایان

«برای پژوهش‌های فلسفی، زمین و خدایان موضوعاتی عجیب به شمار ‌می‌روند. شاید چنین به نظر برسد که زمین واضح‌تر و واقعی‌تر از آن است که بتواند یک موضوع فلسفی شود و در سوی دیگر، خدایان نیز غیرواقعی‌تر از آن هستند که موضوعی جالب برای تأملات فلسفی باشند؛ آنها می‌توانند صرفاً اهمیت دینی، اساطیری یا احتمالاً شاعرانه داشته باشند. بااین‌حال، این‌ها موضوعاتی به‌شدت هایدگری هستند. هایدگر که در جنگل سیاهِ آلمان به دنیا آمد، از رگ‌‌و‌ریشه‌ای دهقانی بود و تعلق خاطری قوی به زمین داشت. درحالی‌که با گام‌هایی شمرده پای بر زمین می‌گذاشت، می‌توانست به بلندای ستارگان بیندیشد: به قلمرو خدایان. او اغلب به‌نوعی تصویری شاعرانه از خود به‌جای می‌گذارد تا فیلسوفانه. بااین‌حال در تمامی موضوعاتش فیلسوفی در خدمت جهان، هستی‌شناسی ژرف، و واقع‌گرایی تمام‌عیار باقی می‌ماند. این بند از شاعری که بالاترین احترام را نزد او داشت می‌تواند به شایستگی تفکر هایدگر را بیان کند: «شاعرانه بر زمین سکنا می‌گزیند انسان». ‌اندیشهٔ او شاعرانه است، هرچند ریشه در زمین دارد.»