کتاب تاریخ فشرده مصر

کتاب تاریخ فشرده مصر (Egypt: A Short History) نوشته رابرت لی تیگنور و ترجمه حسن افشار، از دل تاریخ بلند مصر، خطی پیوسته از روزگار فراعنه تا دوره‌های بعدی ترسیم می‌کند و نشان می‌دهد این سرزمین چگونه همزمان محل تداوم و دگرگونی بوده است. نویسنده فقط به فهرست‌کردن سلسله‌ها و فرمانروایان بسنده نمی‌کند، بلکه از جغرافیا، رود نیل، دین، قدرت سیاسی و برخورد فرهنگ‌ها برای فهم هویت مصر کمک می‌گیرد. نشر مرکز این مرور تاریخی را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ فشرده مصر

کتاب تاریخ فشرده مصر نوشته‌ی رابرت لی تیگنور تلاشی است برای روایت‌کردن گذشته‌ی کشوری که تاریخش از مصر باستان آغاز می‌شود و در دوره‌های یونانی، رومی، مسیحی، اسلامی و جدید ادامه پیدا می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که فهم مصر بدون توجه به نیل، جغرافیای خاص دره و دلتا و جایگاه این سرزمین میان آفریقا، آسیا و مدیترانه ممکن نیست. در این نگاه، مصر فقط مجموعه‌ای از آثار باستانی یا نام چند فرمانروا نیست، بلکه سرزمینی است که پیوستگی و دگرگونی در آن همزمان حضور دارند.

کتاب در فصل نخست با سرزمین و مردم آغاز می‌شود و از همان‌جا چند پرسش محوری را پیش می‌کشد: چه چیز در تاریخ مصر ثابت مانده و چه چیز دگرگون شده است؟ نیل چه نقشی در شکل‌گیری کشاورزی، سکونت، حکومت مرکزی و تخیل تاریخی مصریان داشته است؟ رابرت لی تیگنور سپس به آغازهای سکونت انسان در دره‌ی نیل، تاریخ پیشادودمانی، شکل‌گیری دولت متمرکز، پادشاهی کهن، اهرام، فرعون‌ها، دین، هنر و خط می‌رسد. در این مسیر، مصر نه به‌ صورت یک تصویر یخ‌زده و موزه‌ای، بلکه به‌ عنوان جامعه‌ای زنده دیده می‌شود که بارها زیر نفوذ فاتحان و فرهنگ‌های تازه رفته و در عین‌ حال بخشی از هویت خود را حفظ کرده است.

کتاب تاریخ فشرده مصر از نظر محتوا میان چند سطح رفت‌وآمد می‌کند: از توضیح‌های کلان درباره‌ی دوره‌های تاریخی تا جزئیات معناداری مثل شیوه‌ی آبیاری، جایگاه موزه‌ها، معماری اهرام و تصور مصریان از مرگ و رستاخیز. همین رفت‌وآمد باعث می‌شود تاریخ مصر فقط به نام‌ها و تاریخ‌ها فروکاسته نشود. نویسنده همچنین به اهمیت مصر در تاریخ جهان پرداخته است؛ از نقش آن در کشاورزی و امپراتوری‌ها تا اثرش بر سنت‌های دینی و فرهنگی بعدی.

خلاصه کتاب تاریخ فشرده مصر

کتاب تاریخ فشرده مصر تاریخ این سرزمین را از پیوند انسان، رود نیل و قدرت سیاسی دنبال می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه شرایط جغرافیایی مصر به شکل‌گیری کشاورزی، سکونت پایدار و دولت مرکزی کمک کرده و بعد از آن، پادشاهی‌ها، آیین‌ها، هنرها و ساختارهای حکومتی یکی پس از دیگری پدید آمده‌اند. 

بخش‌های آغازین کتاب بر مصر باستان، پیدایش حکومت فرعونی، اهرام، دین، هنر و خط تمرکز دارند و در ادامه مسیری را ترسیم می‌کنند که مصر را به دوره‌های یونانی، رومی، اسلامی و جدید پیوند می‌دهد. دغدغه‌ی اصلی اثر این است که نسبت میان تداوم و تغییر را در تاریخ مصر روشن کند.

چرا باید کتاب تاریخ فشرده مصر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ فشرده مصر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری پیوسته از تاریخ مصر از دوران باستان تا دوره‌های بعدی به دست می‌دهد.
• نویسنده نقش نیل و جغرافیا را در شکل‌گیری جامعه، کشاورزی و حکومت مصر روشن می‌کند.
• کتاب کمک می‌کند اهرام، فرعون‌ها، مذهب و هنر مصر در بستر تاریخی خود فهمیده شوند.
• اثر فقط به فرمانروایان نمی‌پردازد و از زندگی اجتماعی، باورها و ساختارهای فرهنگی هم سخن می‌گوید.
• خواندن آن برای درک پیوند مصر با جهان مدیترانه، آفریقا و خاورمیانه سودمند است.
• کتاب نشان می‌دهد که چگونه تداوم و دگرگونی به‌ صورت همزمان در تاریخ مصر عمل کرده‌اند.

خواندن کتاب تاریخ فشرده مصر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تاریخ فشرده مصر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ مصر باستان که می‌خواهند آن را در امتداد دوره‌های بعدی هم ببینند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نقش نیل، جغرافیا و کشاورزی را در شکل‌گیری تمدن‌ها بهتر بشناسند.
• کسانی که به تاریخ ادیان، آیین‌های تدفین و تصور جهان پس از مرگ در مصر علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی اهرام، فرعون‌ها و دولت متمرکز مصر شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که به یک مرور فشرده از دوره‌های گوناگون تاریخ مصر نیاز دارند.

درباره حسن افشار

حسن افشار (متولد ۱۳۳۲) مترجم و ویراستار است. او در میاندوآب متولد شد و دوران تحصیل خود را در تهران سپری کرد. افشار پس از رها کردن نیمه‌کاره‌ی تحصیل در رشته‌ی معماری و شهرسازی، برای ادامه تحصیل در رشته‌ی سینما به ایالات متحده آمریکا رفت. او فعالیت در حوزه‌ی ترجمه را از دوران دانشجویی آغاز کرد و پس از بازگشت به کشور، آن را به‌ طور حرفه‌ای و مستمر ادامه داد. نخستین ترجمه‌ی منتشرشده از او کتاب «تاریخ سینما» بود.

کارنامه‌ی افشار شامل ترجمه‌ی بیش از ۸۰ عنوان کتاب در حوزه‌های متنوعی چون ادبیات داستانی، تاریخ، سینما، علوم سیاسی و اجتماعی، نظریه‌ی هنر و دین‌شناسی است. از شاخص‌ترین ترجمه‌های او می‌توان به کتاب‌های «صلحی که همه‌ی صلح‌ها را بر باد داد»، «اختناق ایران» و «آنچه با پول نمی‌توان خرید» اشاره کرد.

بخشی از کتاب تاریخ فشرده مصر

«يونانيان شيفتهٔ مصر شدند و اين شيفتگی بود که اسکندر را به تسخير مصر برانگيخت. کوشش‌های بسيار و اغلب موفقيت‌آميز او برای اقتباس از آداب مصری را نيز بايد ناشی از همين شيفتگی دانست. در تصور يونانيان به‌ويژه برجسته‌ترين‌ تاريخ‌نگار و جهانگردشان هرودوت، مصر نقطهٔ مقابل اسکوتيا بود. درحالی‌که مصری‌ها کهن‌ترين و پيشرفته‌ترين قوم به شمار می‌رفتند، سکاها چادرنشينانی بودند نسبتاً عقب‌مانده. بسياری از نکات پيش‌پاافتاده دربارهٔ مصر باستان، از جمله اينکه مصر هديهٔ نيل است، از خامهٔ هرودوت تراويده‌اند. اوصافی که او از مصر در کتاب جنگ‌های ايران آورده است بيشتر برگرفته از گفت‌وگوهايش با کاهنان مصری در سفرهايش به ممفيس و هليوپوليس و تبس در سدهٔ پنجم پ‌م است. کاهنان به او اطمينان داده‌اند که مصر ديار "کهن‌ترين مردم جهان" است. بی‌گمان اين سرزمين و مردمانش هوش از سر وی ربوده‌اند. هرودوت مصر را کشوری توصيف می‌کند که "شگفتی‌های بسيار دارد. هيچ کشور ديگری به اين اندازه آثار وصف‌ناپذير ندارد. نه‌تنها آب و هوای مصر با همه جای دنيا تفاوت دارد و رودخانه‌اش با هيچ رودخانهٔ ديگری قابل مقايسه نيست، بلکه بيشتر آداب‌ورسوم مردمش هم درست برعکس راه‌ورسم ديگر مردمان جهان است." او می‌بيند آن جا زنان برای خريد از خانه بيرون می‌روند و مردان در خانه پارچه می‌بافند. فقط مردان می‌توانند روحانی شوند، ولی نه‌تنها موی سرشان را بلند نمی‌کنند ــ در حالی که در زادگاه هرودوت بلند می‌کردند ــ بلکه از ته می‌تراشند. نکتهٔ عجيب‌تر از نظر هرودوت اين است که مصری‌ها بيرون غذا می‌خورند و در اندرونی قضای حاجت می‌کنند.»