کتاب هگل و جامعه مدرن

کتاب هگل و جامعه مدرن (Hegel and modern society) نوشته چارلز تیلور و ترجمه منوچهر حقیقی راد است و نشر مرکز در سال ۱۳۸۲ آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر می‌کوشد تا نشان دهد چگونه اندیشه‌ی هگل همچنان در فهم آزادی، جامعه، زبان و مسائل جهان مدرن کاربرد دارد. تیلور در این کتاب بخش‌های دشوارتر نظام هگل را کنار گذاشته و تمرکز را بر نسبت میان فلسفه‌ی هگل و پرسش‌های زنده‌ی زمانه گذاشته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هگل و جامعه مدرن اثر چارلز تیلور

کتاب هگل و جامعه مدرن، نوشته‌ی چارلز تیلور، از یک پروژه‌ی فشرده‌سازی و بازاندیشی بیرون آمده است. نویسنده در پیش‌گفتار توضیح می‌دهد که این اثر خلاصه‌ای از کتاب مفصل‌تر او درباره‌ی هگل است، اما هدفش فقط کوتاه‌کردن متن قبلی نبوده است. تیلور بخش‌هایی مانند منطق هگل، تفسیر پدیدارشناسی روح و بحث‌های مربوط به هنر، مذهب و فلسفه را کنار گذاشته تا تمرکز را بر یک پرسش مهم بگذارد: چرا هگل هنوز برای اندیشیدن به مسائل جامعه‌ی مدرن اهمیت دارد؟ این اثر هم به ریشه‌های فکری هگل می‌پردازد هم به ماندگاری مفاهیم او در بحث‌های امروزین درباره‌ی آزادی و زندگی جمعی.

کتاب هگل و جامعه مدرن در سه بخش اصلی تنظیم شده است. بخش نخست زمینه‌ی فکری نسل هگل را توضیح می‌دهد و به تنش میان روشنگری، بیانگری، آزادی اخلاقی و نسبت انسان با طبیعت می‌پردازد. بخش دوم به فلسفه‌ی سیاسی هگل اختصاص دارد و مناسبت آن را با وضعیت جامعه‌ی جدید بررسی می‌کند. بخش سوم نیز نشان می‌دهد که پرسش‌های زمان هگل هنوز از میان نرفته‌اند و همچنان در بحث آزادی، زبان، معنا و خودآگاهی حضور دارند. تیلور زندگی‌نامه‌ی هگل و مسیر فکری او را از اشتوتگارت و توبینگن تا ینا، نورنبرگ و برلین نیز دنبال می‌کند؛ مسیری که در آن دوستی با شلینگ و هولدرلین، تجربه‌ی دانشگاه، تدریس، نوشتن و درگیری با فضای فکری آلمان نقش مهمی دارند.

کتاب هگل و جامعه مدرن تلاشی است برای نزدیک‌کردن یک دستگاه فکری پیچیده به مسئله‌های ملموس‌ جهان جدید. چارلز تیلور نشان می‌دهد که هگل صرفاً یک چهره‌ی تاریخی نیست، بلکه متفکری است که بدون درنظرگرفتن او فهم برخی بن‌بست‌های مدرن دشوار می‌شود. بحث‌هایی مانند نسبت فرد و جامعه، آزادی و قانون، ذهن و طبیعت یا خودآگاهی و تاریخ در این کتاب به‌گونه‌ای در کنار هم قرار گرفته‌اند که خواننده با یک نقشه‌ی فکری روبه‌رو می‌شود، نه فقط با مجموعه‌ای از اصطلاحات تخصصی.

خلاصه کتاب هگل و جامعه مدرن

چارلز تیلور در کتاب هگل و جامعه مدرن می‌کوشد تا نشان دهد چگونه اندیشه‌ی هگل از خلال کشمکش میان آزادی، خرد، طبیعت و زندگی جمعی شکل گرفته است. او ابتدا فضای فکری نسل هگل را ترسیم می‌کند؛ جایی که از یک سو ایده‌ی آزادی اخلاقی کانتی مطرح است و از سوی دیگر گرایش‌های بیانگرانه و رمانتیک به وحدت انسان با طبیعت، فرهنگ و جامعه. چارلز تیلور سپس توضیح می‌دهد که هگل تلاش کرده این دو قطب را در یک همنهاد فکری در کنار هم بنشاند. در ادامه، کتاب به سوژه، تن‌یافتگی، تاریخ، روح و نسبت فرد با کل می‌رسد و از طریق آن، جایگاه فلسفه‌ی سیاسی هگل و اهمیت او برای فهم جامعه‌ی مدرن را روشن‌ می‌کند.

چرا باید کتاب هگل و جامعه مدرن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هگل و جامعه مدرن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که مفاهیم هگل هنوز در بحث آزادی، جامعه و خودآگاهی کاربرد دارند.
• این کتاب برای فهم نسبت میان فرد، جامعه، قانون و زندگی جمعی چهارچوبی فکری در اختیار می‌گذارد.
• خواننده با زمینه‌ی فکری هگل و پیوند او با کانت، هردر، شلینگ و رمانتیسیسم آشنا می‌شود.
• این اثر بخش‌های دشوارتر فلسفه‌ی هگل را کنار گذاشته و تمرکز را بر مسئله‌هایی گذاشته است که به جهان مدرن نزدیک‌ترند.
• این کتاب به درک بهتر مفاهیمی مانند آزادی اخلاقی، بیانگری، روح، تاریخ و تنش میان خرد و طبیعت کمک می‌کند.
• شرح زندگی‌نامه‌ی هگل در کنار بحث‌های نظری مسیر شکل‌گیری اندیشه‌ی او را روشن می‌کند.

خواندن کتاب هگل و جامعه مدرن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هگل و جامعه مدرن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی هگل که می‌خواهند از طریق مسائل جامعه‌ی مدرن به اندیشه‌ی او نزدیک شوند.
• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، علوم سیاسی و علوم اجتماعی که درباره‌ی آزادی، دولت و زندگی جمعی مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان کانت، رمانتیسیسم آلمانی و هگل را دقیق‌تر بفهمند.
• کسانی که به پرسش‌های مربوط به خودآگاهی، تاریخ، زبان و نسبت انسان با طبیعت علاقه دارند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های نظری متمرکز بر یک مسئله‌ی مشخص، نه صرفاً شرح اصطلاحات، استقبال می‌کنند.

درباره چارلز تیلور

چارلز تیلور، فیلسوف کانادایی و استاد بازنشسته‌ی دانشگاه مک‌گیل، در ۵ نوامبر ۱۹۳۱ در مونترال به دنیا آمد. او با آثار و پژوهش‌هایش در حوزه‌های فلسفه‌ی سیاسی، فلسفه‌ی علوم اجتماعی، تاریخ فلسفه و تاریخ اندیشه شناخته می‌شود و در زمینه‌هایی چون فلسفه‌ی اخلاق، معرفت‌شناسی، هرمنوتیک، زیبایی‌شناسی، فلسفه‌ی ذهن و فلسفه‌ی زبان نیز فعالیت داشته است. تیلور فیلسوفی کاتولیک است و از چهره‌های برجسته‌ی اندیشه‌ی معاصر به‌ شمار می‌رود.

تیلور در خانواده‌ای دوزبانه با مادری فرانسوی‌زبان و پدری انگلیسی‌زبان بزرگ شد. تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه مک‌گیل آغاز کرد و سپس در دانشگاه آکسفورد ادامه داد. تیلور در سال ۱۹۵۵ با درجه‌ی ممتاز در رشته‌ی فلسفه، سیاست و اقتصاد از آکسفورد فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۹۶۱ دکترای فلسفه گرفت. آیزایا برلین استاد راهنمای رساله‌ی دکتری او بود.

تیلور بخش مهمی از فعالیت دانشگاهی خود را در دانشگاه مک‌گیل و دانشگاه آکسفورد گذراند و مدتی نیز در دانشگاه نورث‌وسترن به تدریس حقوق و فلسفه پرداخت. او در سال ۱۹۸۶ به عضویت افتخاری خارجی آکادمی هنر و علوم آمریکا درآمد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

چارلز تیلور در سال ۱۹۹۷ جایزه‌ی هگل را دریافت کرد و در سال ۲۰۰۳ مدال طلای شورای پژوهش‌های علوم اجتماعی و انسانی کانادا را به‌ دست آورد. در سال ۲۰۰۷ نیز به‌ پاس دستاوردهایش در پژوهش درباره‌ی واقعیت‌های معنوی، برنده‌ی جایزه‌ی تمپلتون شد.

او در سال ۲۰۰۸ جایزه‌ی کیوتو را در حوزه‌ی هنر و فلسفه دریافت کرد. در سال ۲۰۱۵ نیز جایزه‌ی جان دبلیو. کلوگه برای دستاورد در مطالعه‌ی بشریت را به‌طور مشترک با یورگن هابرماس به‌ دست آورد. یک سال بعد، نخستین جایزه‌ی برگروئن فلسفه به او اهدا شد؛ جایزه‌ای که به پاس تأثیر گسترده‌ی اندیشه‌هایش بر فهم انسان از خود و پیشرفت بشریت به او تعلق گرفت.

بخشی از کتاب هگل و جامعه مدرن

«فلسفهٔ هگل، در راستای تحقق همنهاد میان خودفرمانی عقلانی و وحدت بیانگرانه، تلاش دارد که بر تقابل‌هایی فائق آید که دو مفهوم مذکور را به شکل‌های مختلف رودرروی قرار می‌دهند. این تقابل‌ها از جمله عبارتند از: تقابل درونی ما میان آزادی و طبیعت؛ یا تقابل میان فرد و جامعه؛ یا شکاف ظاهرا پرنشدنی میان سوژهٔ شناسا و جهانِ وی؛ و یا شکافی به مراتب عمیق‌تر میان روح متناهی و روح نامتناهی، یا انسان و خدا.

هگل، همگام با دید مارپیچی از تاریخ، که در بخش گذشته از آن سخن رفت، بر این باور است که هر یک از این تقابل‌ها در ابتدا همراه با رشد و تکامل انسان حادتر می‌شود، اما دو سمت تقابل، آنگاه که به کمال رشد خود برسند، به سازگاری می‌رسند. معنای این «سازگاری» اما، به سادگی «پنبه کردن رشته‌ها» و بازگشت به شرایط ابتدایی‌مان پیش از جدایی میان سوژه و طبیعت نیست. بلکه، امید بر آن است که ثمرهٔ این جدایی، یعنی آگاهی عقلانی آزاد، حفظ شود، و در عین حال این جدا شدگی و تمایز با یگانگی، یعنی با طبیعت، جامعه، خدا، و حتی با سرنوشت یا روند امور، سازگاری یابد.»