کتاب در تلاش معاش

«در تلاش معاش» رمانی از محمد مسعود (م. دهاتی)، روزنامه‌نگار و رمان‌نویس ایرانی و مدیر روزنامه مرد امروز است. او در سال ۱۲۸۰ شمسی در شهر قم چشم به جهان گشود. وی که فارغ‌التحصیل روزنامه‌نگاری از بلژیک بود، کار مطبوعاتی خود را از روزنامه اطلاعات آغاز کرد و با بسیاری از نشریات همکاری داشت. وی زبان تلخی برای انتقاد داشت و همین امر باعث شد که مدت‌ها روزنامه‌اش توقیف شود و مورد پیگرد قانونی قرارگیرد. او در روزنامه مرد امروز مورخه ۲۵ مرداد ۱۳۲۶ در مقالهٔ اعتراض‌آمیزی برای اعدام احمد قوام (قوام السلطنه) یک میلیون ریال جایزه تعیین کرده بود. سرانجام در ۲۱ بهمن همان سال در خیابان اکباتان تهران هنگام خروج از چاپخانه به ضرب گلوله کشته شد. بعد از ترور، نشریات حزب توده قتل وی را به شدت زیر سؤال بردند و روزنامه مردم در شماره ۲۷۵، آن را «ترور فجیع» نامید. وی اولین رمانش، «تفریحات شب» را درسال ۱۳۱۱ نوشت. «در تلاش معاش» (۱۳۱۲) و «اشرف مخلوقات» (۱۳۱۳) را در پی آن نشر داد. در این رمان‌ها، فساد اجتماعی دوره رضا شاه را با خشم مورد حمله قرار داد و جوانان سرگردانی را توصیف کرد که عمرشان با کار بیهوده و گشت و گذار در محلات پست شهر، تباه می‌کنند: چیزی که بیشتر از همه مرا عصبانی می‌کند این است که علی رغم اراده و تقاضای ما بدبختان قوه حافظه‌مان در حفظ مصائب گذشته به قدری تیز و قوی است که حتی کوچکترین حادثه سیاه و نحس از طومار خاطراتمان محو نشده و تاریکی‌های آن همیشه مانند ابر سیاه و عفن در مقابل چشممان معلق است. اولین سکون ظاهری که به اسم راحتی برای ما دست می‌دهد نخستین حباب کریه و منفور آخرین حادثه عمر در سطح آرام روحمان پیدا شده سپس غلیان شدیدی شروع می‌گردد و جوشش سوزانی که از قعر خاطرات سرچشمه گرفته، دانه‌های سیاه و متعفن که کف‌های دوزخی آن مانند زقوم تلخ و کشنده است روحمان را متلاطم نموده و راحتی مجازی را به عذاب و مشقت روحی و واقعی تبدیل می‌کند! واقعا اگر می‌توانستیم گذشته را به کلی فراموش کنیم تا چه اندازه خوشبخت بودیم؟!