کتاب امیرالمؤمنین علی‌بن ابیطالب (ع)

کتاب «امیرالمؤمنین علی (ع)» نوشته محمّدحسن رجبی (دوانی) مرجعی مختصر و مفید برای آشنایی با زندگی و زمانه امام اول شیعیان، علی‌بن ابی‌طالب است. نویسنده در این اثر از منابع معتبری همچون آثار علامه‌امینی، جرج جورداق، علامه‌طباطیایی، علامه عسگری و دیگر دانشمندان برجسته حوزه تاریخ اسلام استفاده نموده‌است. این اثر ده فصل دارد و از دوران تولد و کودکی حضرت تا شهادت ایشان را دربر می‌گیرد و در کنار این مباحث فصولی هم به سیره، القاب، معارف و شاگردان، شیوه خلافت و رابطه ایرانیان با امیرالمومنین اختصاص دارد. بخشی از آخرین فصل کتاب به نام «امیرالمؤمنین علی (ع) و ایرانیان» را می‌خوانید: ابناء‌الاحرار یا ابناء فارس ــ که به اختصار ابناء نیز گفته می‌شود ــ نام فرزندان گروهی از نظامیان ایرانی است که این نظامیان، در دوران پادشاهی انوشیروان ساسانی (حکومت: ۵۳۱ ـ ۵۷۹ م) به یاری سیف بن ذی یزن ــ پادشاه برکنار شده یمن توسط حبشی‌ها ــ گسیل شدند و پس از شکست حبشی‌ها و فتح یمن، در این سرزمین ماندگار شدند. از آن پس تا ظهور اسلام، یمن زیرفرمان مرزبانان (حکمرانان) ایرانی باقی ماند. در طی آن سال‌ها چند تن از فرمانروایان ایرانی بر یمن حکومت کردند که آخرین آنها «باذان» نام داشت (برگ‌نیسی، ۱۳۶۸، ص ۶۰۷ و ۶۱۰). «پس از آن‌که هراکلیوس (امپراتور روم شرقی)، خسروپرویز را در سال ۶۲۸ م شکست داد و آماده محاصره تیسفون (پایتخت ایران) شد همه چیز از هم فروپاشید و پیوند مرزبانان ایرانی یمن با دولت مرکزی گسست... در پی این دگرگونی‌ها، زمینه اسلام آوردن ابناء فراهم آمد. به نوشته طبری ــ برپایه گزارش ابن اسحاق ــ پیامبر (ص) در سال ۶ هجری / ۶۲۷ م، در نامه‌ای خسروپرویز را به اسلام فراخواند و او از سر خشم، به باذان فرمان داد تا دو تن را برای دستگیری [حضرت] محمد (ص) به حجاز گسیل دارد» (برگ‌نیسی، ۱۳۶۸، ص ۶۱۰).