کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی)

کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) نوشته غلامحسین دولت آبادی و اعظم کیان افراز و روایتی مفصل درمورد زندگی، کارنامه‌ی هنری و نقش حسن عظیمی در تئاتر سنتی ایران است. نویسندگان با تکیه بر گفت‌وگوهای طولانی با حسن عظیمی و گردآوری اسناد و سال‌شمار اجراهای او، تصویری از مسیر حرفه‌ای این هنرمند ایرانی از روستای یان‌چشمه تا صحنه‌های مهم تئاتر اصفهان، لاله‌زار، حافظ نو، تالار سنگلج و جشنواره‌های بین‌المللی ارائه کرده‌اند. این کتاب جلد ۱۴ مجموعه‌ی «تئاتر ایران در گذر زمان» است و نشر افراز آن را منتشر کرده است. هدف از نوشتن این کتاب، معرفی تئاتر سنتی ایران و هنرمندان آن بوده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) اثر غلامحسین دولت آبادی و اعظم کیان افراز

کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) به قلم غلامحسین دولت آبادی و اعظم کیان افراز با شرح دشواری‌های تاریخ‌نگاری تئاتر ایران، به‌ویژه تئاتر سنتی، آغاز شده است. نویسندگان در مقدمه از نبود اسناد مکتوب، اتکای این گونه‌ی نمایشی بر سنت شفاهی و بداهه‌پردازی و همچنین حب‌وبغض‌ها و تحریف‌ها در روایت تاریخ تئاتر سخن گفته و جایگاه حسن عظیمی را به‌عنوان «واسطه‌ی میان نسل قدیم و نسل جدید تئاتر سنتی» تبیین کرده‌اند.

دو نویسنده‌ کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) در ادامه سال‌شمار دقیقی از زندگی و فعالیت‌های هنری حسن عظیمی را ارائه کرده‌اند که از تولد او در سال ۱۳۲۶ در روستای یان‌چشمه تا اجراها، کارگردانی‌ها، نمایشنامه‌نویسی، جوایز جشنواره‌ها و حضورهای بین‌المللی او ادامه پیدا کرده است. این سال‌شمار، مسیر حرکت حسن عظیمی از تئاتر اصفهان و لاله‌زار تا تالار سنگلج، تئاتر نصر، جشنواره‌ی فجر، جشنواره‌های جهانی شکسپیر و اجرا در کشورهای مختلف را نشان می‌دهد.

بخش اصلی کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) به گفت‌وگوی بلند با حسن عظیمی اختصاص دارد. او در این گفت‌وگو از کودکی خود در یان‌چشمه، مهاجرت به آبادان، نخستین حضور در نمایش لیلی و مجنون با کارگردانی علی‌محمد رجایی، ورود به کلاس‌های ناصر فرهمند در تئاتر اصفهان، کار در مسافرخانه و آشنایی با گروه‌های تئاتری، آمدن به تهران، کار در تئاتر پارس و سپس پیوستن به تئاتر حافظ نو سخن گفته است. در خلال این خاطرات، تاریخ شفاهی تئاتر سنتی ایران، شکل‌گیری تئاترهای اصفهان، لاله‌زار، شهر نو و نقش چهره‌هایی چون فرهمند، سعدی افشار، مهدی صناعی و... نیز بازگو شده است.

کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) در انتها نمایشنامه‌هایی به قلم حسن عظیمی را ارائه کرده است. عنوان این متون نمایشی عبارت است از «لیر شاه؛ اثر جاودانه‌ی ویلیام شکسپیر به روایت حسن عظیمی»، «آخرین تلخک»، «شاهزاده و گدا؛ براساس رمان مارک تواین» و «بازی‌سازان».

خلاصه کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی)

این کتاب مسیر هنری حسن عظیمی را از کودکی در روستای یان‌چشمه تا تبدیل‌شدن به یکی از مهم‌ترین چهره‌های تئاتر سنتی ایران دنبال کرده است. اثر با شرح فضای مبهم و پرتناقض تاریخ معاصر تئاتر ایران آغاز می‌شود و سپس با تکیه‌بر گفت‌وگو با عظیمی و سال‌شمار دقیق اجراها، روند شکل‌گیری هویت هنری او را نشان می‌دهد. در این کتاب با نخستین تجربه‌ی حسن عظیمی در نمایش لیلی و مجنون در آبادان، آموزش در کلاس‌های ناصر فرهمند، کار در تئاتر اصفهان، ورود به لاله‌زار، نقش او در تئاتر پارس و سپس حضور مؤثرش در تئاتر حافظ نو آشنا می‌شوید. کتاب همچنین به نقش او در پیوند تئاتر سنتی پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷، حضور در جشنواره‌های داخلی و خارجی و تلاشش برای زنده‌نگه‌داشتن سیاه‌بازی، تخت‌حوضی و نمایش‌های آیینی پرداخته است.

چرا باید کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) را بخوانیم؟

کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) تصویری از زندگی و کارنامه‌ی هنرمندی ارائه کرده است که حلقه‌ی اتصال نسل قدیم و جدید تئاتر سنتی ایران به شمار می‌آید. خواندن این کتاب برای شناخت سیر تحول تئاتر سنتی ایران، آشنایی با پشت‌صحنه‌ی تئاتر اصفهان، لاله‌زار، شهر نو و حافظ نو و نیز برای دیدن فرازونشیب‌های یک زندگی هنری طولانی سودمند است.

خواندن کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، علاقه‌مندان به تئاتر سنتی و سیاه‌بازی، کسانی که در پی شناخت تاریخ معاصر تئاتر ایران هستند و همچنین مخاطبانی که به زندگی‌نامه‌های مبتنی‌بر گفت‌وگو و تاریخ شفاهی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره غلامحسین دولت آبادی

غلامحسین دولت آبادی متولد ۲۲ فروردین ۱۳۵۸، نمایشنامه‌نویس، پژوهشگر، مترجم و مدرس دانشگاه در حوزه‌ی تئاتر بوده است. او مدرک کارشناسی ادبیات نمایشی و کارشناسی‌ارشد کارگردانی تئاتر را از دانشکده هنرهای زیبا در دانشگاه تهران و دکتری پژوهش هنر را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرده و رساله‌ی دکتری خود را با عنوان «تأثیر متقابل زمینه‌های فکری انقلاب مشروطه و هنر نمایش در ایران» نگاشته است. در کارنامه‌ی هنری و ادبی این نویسنده بیش از ۲۰ کتاب در زمینه‌های ترجمه و پژوهش، نمایشنامه، رمان و شعر دیده می‌شود.

او در کنار فعالیت‌های پژوهشی، با نویسندگی و کارگردانی نمایش «تکیه بر دیوارهای نمناک» در سی‌ویکمین جشنواره‌ی تئاتر فجر حضور داشته و پیش‌تر نیز اقتباسی از «اتللو» را در تالار مولوی به صحنه برده است. از مهم‌ترین آثار او که با همکاری آراز بارسقیان نوشته شده‌اند می‌توان به نمایشنامه‌های «گام‌زدن بر یخ‌های نازک»، «پرتره‌ی مرد ریخته»، «یلدای سرد و باشکوه استاد محمود راد»، «در استانبول» و «صعود مقاومت‌پذیر م.ر. حساس» اشاره کرد. همچنین رمان «پل» از دیگر آثار مشترک این دو نویسنده است.

نمایشنامه‌ی «گام‌زدن بر یخ‌های نازک» موفق شد در سی‌ویکمین دوره‌ی جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان اثر برگزیده‌ی بخش تئاتر انتخاب شود. لازم به ذکر است که کتاب «پرتره‌ی مرد ریخته» با محوریت زندگی و مرگ عبدالحسین نوشین (هنرمند تئاتر ایران) نوشته شده است. کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) نوشته‌ی غلامحسین دولت آبادی و اعظم کیان افراز است.

درباره اعظم کیان افراز

اعظم کیان افراز، نویسنده و پژوهشگر و ناشر ایرانی، در سال ۱۳۵۲ در اصفهان و در خانواده‌ای فرهنگی متولد شد. او سال‌های کودکی و دوره‌ی تحصیلات متوسطه‌ی خود را در شهر آباده سپری کرد و سپس در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه شیراز به تحصیل پرداخت. کیان افراز در سال ۱۳۷۵ راهی تهران شد و فعالیت‌های فرهنگی خود را با همکاری در مؤسسه‌ی شهر کتاب آغاز کرد. در سال ۱۳۸۰ انتشارات «افراز» را بنیان گذاشت و مدیریت آن را بر عهده گرفت. اعظم کیان افراز به پژوهش در حوزه‌ی تئاتر ایران نیز روی آورده و حاصل این پژوهش‌ها انتشار چند کتاب بوده است. همکاری با مطبوعات نیز از دیگر بخش‌های کارنامه‌ی فرهنگی و حرفه‌ای او به شمار می‌آید. کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی) نوشته‌ی او و غلامحسین دولت آبادی است.

بخشی از کتاب آقای تئاتر سنتی ایران (زندگی هنری و آثار حسن عظیمی)

«خب، بعد آمدید تهران.

آمدم تهران چون در این ماجراها بین این چند وقتی که داشت می‌گذشت، در این دو سه سال، برای بار دوم آقای سعدی افشار خدابیامرز با یک گروه آمده‌بودند. در ماه رمضان بود. هنوز من تهران نیامده‌بودم. نمایش یوسف و زلیخا را آورده بودند.

پیش از این‌که شما بروید تهران؟

بله، آن‌جا نقش بنیامین را به من دادند. برادر کوچک و تنی یوسف را. باز آن‌جا هم به قول بچه‌ها خوش‌درخشیدم. با سعدی افشار آشنا شدم. با یک آقایی بود به نام یکتا خسروی، جوان اول تئاتر روحوضی ایران بود، آشنا شدم. اولین کاری که بعد از آمدن به تهران کردم دیدن آقای فنی‌زاده بود.

آمدن به تهران و کار در تئاتر پارس

چه سالی آمدید تهران؟

الان دقیقاً به اعداد و ارقام این را نمی‌توانم بگویم. فقط یادتان باشد تاریخی که آخرین اجرای سرباز لاف‌زن بود. قبل از جشن هنر شیراز. یعنی من بین سال ۴۷، ۴۸، این وقت‌ها بود که آمدم تهران. سرباز لاف‌زن را دیدم بعد رفتم پشت صحنه و به او گفتم: "من آمدم."

کارگردان چه کسی بود؟

نمی‌دانم.

آقای فنی‌زاده بازی می‌کرد؟

آقای فنی‌زاده گمانم نقش آن سرباز را بازی می‌کرد. یادم است صحنه‌ای بود که دستش از پشت لته‌های دکور آمد بالا، نور داده بودند روی دست. کف دریا، موج دریا را با حرکت دست فنی‌زاده می‌شد دید. آمدم با او حرف زدم. او من را دعوت کرد ادارهٔ تئاتر. آن جا رفتم یا یک سری از آقایان آشنا شدم. ایشان من را معرفی کردند...

با چه کسانی آشنا شدید؟

عباس جوانمرد. مشایخی، انتظامی و منوچهر فرید. آقای فنی‌زاده برای من در رابطه با نمایشی به جمشید لایق سفارش‌کرد. البته لایق کارگردان نبود، ولی به خاطر دوستی...

کارگردان احتمالاً عباس جوانمرد بوده.

نمی‌دانم. لایق هم گفت باشه. زمان گذشت. ما با هم تئاتر را کار نکردیم، ولی در سریال هزار دستان که با لایق کار می‌کردیم گفت: "که خیلی آشنا به نظر می‌رسی." گفتم: "من همان بودم که آمدم به من کار بدی، کار ندادی. آقای فنی زاده سفارش کرده بود." آن‌جا نشد و و بعد من رفتم در لاله‌زار دنبال کار.»