کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی

کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی نوشته زهرا سادات علمدار بایگی، فاطمه عابدینی نجف آبادی، مریم سالاری و فهیمه فرید آریا است که انتشارات ضریح آفتاب آن را منتشر کرده است. این کتاب به مسئله‌ی طراحی درس در هنرستان‌ها از زاویه‌ی آموزش مبتنی بر شایستگی نگاه می‌کند و فقط به انتقال مهارت فنی بسنده نمی‌کند، بلکه پیوند شایستگی‌های فنی و غیرفنی را هم در مرکز بحث می‌گذارد. وجود فرم‌های خام، جدول‌های تکمیل طرح درس و نمونه‌های رشته‌های مختلف، این کتاب را به متنی کاربردی برای فضای آموزشی مهارت‌محور تبدیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی

کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی نوشته زهرا سادات علمدار بایگی و همکاران، بر این ایده بنا شده است که آموزش اثرگذار بدون طراحی دقیق شکل نمی‌گیرد؛ به‌ویژه در هنرستان که کلاس درس فقط محل انتقال اطلاعات نیست و با مهارت، کار عملی، سنجش عملکرد و آمادگی برای محیط کار گره خورده است. نویسندگان از همان ابتدا طرح درس را نه یک فرم اداری، بلکه نقشه‌ی راه آموزش معرفی کرده‌اند؛ نقشه‌ای که باید روشن کند چه چیزی، با چه روشی، در چه زمان و با چه نوع ارزشیابی آموزش داده می‌شود. در این مسیر، تفاوت میان طراحی آموزشی و طرح درس هم توضیح داده شده و جایگاه هرکدام در فرایند یاددهی ـ یادگیری مشخص شده است.
کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی در فصل‌های مختلف، از تعریف مفاهیم پایه مثل آموزش، تدریس، کارآموزی و یادگیری شروع می‌کند و بعد به سراغ بخش اصلی می‌رود؛ یعنی تدوین طرح درس بر پایه‌ی تلفیق شایستگی‌های فنی و غیرفنی. متن کتاب نشان می‌دهد که در آموزش مهارتی، فقط توان انجام کار کافی نیست و مؤلفه‌هایی مثل ارتباط، مسئولیت‌پذیری، اخلاق حرفه‌ای، ایمنی، کار تیمی و نوآوری هم باید در دل آموزش دیده شوند. به همین دلیل، کتاب شایستگی‌های غیرفنی را در کنار شایستگی‌های فنی می‌نشاند و برای هر دو، جای مشخصی در هدف‌نویسی، فعالیت کلاسی و سنجش در نظر می‌گیرد.
کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی فقط به توضیح نظری اکتفا نکرده است. فهرست آن نشان می‌دهد که خواننده با جدول‌های متعدد برای مشخصات درس، اهداف کلی و جزئی، اهداف شایستگی، آماده‌سازی فرایند یاددهی ـ یادگیری، اجرای کلاس، فعالیت مشترک هنرآموز و هنرجو، سنجش مبتنی بر شایستگی و مراحل پایانی روبه‌رو می‌شود. علاوه بر این، نمونه‌های طرح درس روزانه در رشته‌هایی مثل کامپیوتر، ساختمان، حسابداری، امور اداری، تربیت کودک و طراحی طلا و جواهرات آورده شده است. بخش دیگری از کتاب هم به جدول شایستگی‌های غیرفنی و نمونه‌های سنجش عملکردی با ابزارهایی مثل چک‌لیست، فهرست وارسی و روبریک اختصاص دارد. همین ترکیب باعث شده این کتاب هم جنبه‌ی مفهومی داشته باشد و هم برای استفاده در موقعیت واقعی کلاس و کارگاه آماده شده باشد.

خلاصه کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی

کتاب با توضیح این نکته آغاز می‌شود که کیفیت آموزش به برنامه‌ریزی وابسته است و طرح درس در آموزش مهارتی، نقش راهنما را دارد. سپس مفاهیم پایه‌ای مانند آموزش، تدریس، یادگیری و کارآموزی تعریف می‌شوند تا جایگاه طرح درس در فرایند آموزشی روشن شود. بخش اصلی اثر به تفاوت طراحی آموزشی و طرح درس، شیوه‌ی نوشتن اهداف کلی و جزئی، تنظیم اهداف شایستگی و تلفیق شایستگی‌های فنی و غیرفنی می‌پردازد. بعد از آن، جدول‌های لازم برای آماده‌سازی کلاس، انتخاب الگوی تدریس، سازماندهی فضا، تیم‌بندی هنرجویان و طراحی سنجش معرفی می‌شوند. نمونه‌های طرح درس در چند رشته و نمونه‌های ارزشیابی عملکردی هم آمده‌اند تا مسیر تبدیل مفاهیم به عمل روشن‌تر شود.

چرا باید کتاب راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی را بخوانیم؟

دلایل خواندن راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد طرح درس در آموزش مهارتی فقط یک فرم نوشتاری نیست و چگونه به هدایت جلسه‌ی آموزشی کمک می‌کند.
• خواننده با شیوه‌ی تلفیق شایستگی‌های فنی و غیرفنی در هدف‌نویسی، تدریس و سنجش آشنا می‌شود.
• جدول‌های خام و توضیح تکمیل آن‌ها، فرایند نوشتن طرح درس را از حالت کلی خارج می‌کند.
• نمونه‌های رشته‌های مختلف، امکان دیدن کاربرد الگوها در موقعیت‌های آموزشی متفاوت را فراهم می‌کند.
• بخش سنجش عملکردی کتاب، استفاده از ابزارهایی مثل روبریک، چک‌لیست و فهرست وارسی را روشن‌تر می‌کند.
• مطالعه‌ی این کتاب برای درک ارتباط میان برنامه درسی ملی، اهداف آموزشی و فعالیت کارگاهی مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن راهنمای اصول طرح درس نویسی آموزش مبتنی بر شایستگی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• هنرآموزانی که می‌خواهند برای کلاس و کارگاه، طرح درس دقیق‌تر و هدفمندتری بنویسند.
• مربیان و مدرسان آموزش‌های مهارتی که با سنجش عملکردی و آموزش مبتنی بر شایستگی سروکار دارند.
• کسانی که در هنرستان‌ها با آموزش شایستگی‌های فنی و غیرفنی به‌صورت هم‌زمان درگیر هستند.
• کارشناسان آموزشی که درمورد طراحی فعالیت، ارزشیابی و سازماندهی فرایند یاددهی ـ یادگیری کار می‌کنند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که به برنامه‌ریزی درسی، آموزش فنی و حرفه‌ای و الگوهای طرح درس علاقه دارند.