کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟

کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟ (معضل فلسفی زمانه تحمل‌ناپذیر ما)، نوشته تاد می و ترجمه فریده گوینده، در سال ۱۴۰۴ توسط نشر لگا منتشر شده است. این اثر پرسشی تکان‌دهنده را به بحث می‌گذارد: آیا ادامه‌ی بقای انسان با توجه به رنجی که به زمین، حیوانات و خودِ انسان‌ها تحمیل شده، همچنان قابل‌دفاع است؟ تاد می از خلال بحران اقلیمی، تهدید هسته‌ای، دامداری صنعتی و مسئله‌ی ارزش زندگی انسانی، بحثی فلسفی و اخلاقی می‌سازد و به‌جای پاسخ‌های فوری، استدلال‌های موافق و مخالف را کنار هم می‌گذارد و خواننده را با یکی از دشوارترین سؤال‌های زمانه روبه‌رو می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟ اثر تاد می

کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟ (Should we go extinct?: a philosophical dilemma for our unbearable times)، نوشته‌ی تاد می، اثری فلسفی است که با یک پرسش ظاهراً افراطی شروع می‌شود و خیلی زود نشان می‌دهد که این سؤال از واقعیت‌های روزمره بیرون آمده است: بحران اقلیمی، تهدید جنگ هسته‌ای، نابودی زیست‌بوم‌ها، رنج گسترده‌ی حیوانات و تردید درباره‌ی ارزش ادامه‌ی حیات انسان. تاد می این موضوع را نه به‌عنوان یک شوک فکری گذرا، بلکه به‌عنوان معضلی اخلاقی بررسی می‌کند. او میان چند سطح فرق می‌گذارد: اضطراب اقلیمی، سوگ اقلیمی، انقراض به‌عنوان فاجعه و انقراض به‌عنوان امکانی که شاید در بعضی جنبه‌ها در آن خیری باشد. این تفکیک‌ها باعث می‌شود کتاب از شعار و واکنش احساسی فاصله بگیرد و به سنجش دقیق‌تر پیامدها برسد.

کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟ صرفاً بر آسیب‌های انسان تمرکز نمی‌کند و هم‌زمان از خوبیِ انسان‌بودن، شادکامی، معنا، ارزش‌های روایی زندگی و امکان دفاع از ادامه‌ی حضور بشر حرف می‌زند. تاد می در فصل‌های آغازین، سناریوهای مختلف انقراض را مرور می‌کند؛ از بحران اقلیمی و همه‌گیری جهانی تا نابودی هسته‌ای و حتی فرض کاهش شدید جمعیت. سپس به‌سراغ پرسش‌هایی بنیادی‌تر می‌رود: آیا بیشتر زندگی‌های انسانی ارزش زیستن دارند؟ آیا شادی انسان‌ها می‌تواند دلیلی برای ادامه‌ی نسل باشد؟ رنج حیوانات در این محاسبه چه جایگاهی دارد؟ تاد می در این مسیر با دیدگاه‌هایی مثل فایده‌گرایی، بدبینی فلسفی دیوید بناتار و مسئله‌ی توزیع شادکامی درگیر می‌شود. فضای کتاب جدلی و تأمل‌برانگیز است و به‌جای صدور حکم نهایی، خواننده را وارد فرایندی می‌کند که در آن باید نسبت‌ میان رنج، معنا، مسئولیت و امکان تغییر را دوباره بسنجد.

خلاصه کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟

کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟ از این نقطه آغاز می‌شود که انسان نه‌فقط سازنده‌ی هنر، علم و معنا، بلکه عامل بخش بزرگی از ویرانی‌های زیست‌محیطی و رنج موجودات دیگر بوده است. تاد می می‌پرسد اگر انقراض همه‌ی گونه‌ها دیر یا زود رخ دهد، بهتر است برای انسان این پایان زودتر اتفاق بیفتد یا ادامه‌ی بقا هنوز توجیه اخلاقی دارد؟ او در ادامه، سناریوهای مختلف نابودی بشر را بررسی می‌کند و بعد به ارزش زندگی انسانی، شادکامی، خودفریبی، معنا و نسبت میان خوشی انسان و رنج حیوانات می‌رسد. در این کتاب، پاسخ این سؤال نه با احساسات صرف روشن می‌شود نه با یک معیار ساده، بلکه به سنجش هم‌زمان چندین ارزش اخلاقی نیاز دارد.

چرا باید کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟ را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب یکی از دشوارترین پرسش‌های اخلاقی درباره‌ی بقای انسان را به‌صورت مستقیم و استدلالی مطرح می‌کند.
• کتابْ خواننده را وادار می‌کند تا نسبت میان بحران اقلیمی، رنج حیوانات و مسئولیت انسانی را دقیق‌تر بسنجد.
• نویسنده بحث را بر ویرانی‌های بشر متمرکز نمی‌کند و هم‌زمان از ارزش زندگی، شادکامی و معنا دفاع می‌کند و تردیدها را کنار هم می‌گذارد.
• کتابْ چند سناریوی متفاوت را برای انقراض انسان بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که این سناریوها پیامد اخلاقی یکسانی ندارند.
• نویسنده با طرح دیدگاه‌هایی مثل فایده‌گرایی و بدبینی فلسفی، امکان مقایسه‌ی چند چهارچوب فکری را فراهم می‌کند.
• این اثر برای کسانی که می‌خواهند از بحث‌های کلی درباره‌ی محیط‌زیست و اخلاق فاصله بگیرند و وارد سطحی عمیق‌تر شوند، مناسب است.

خواندن کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اخلاق که می‌خواهند یک مسئله‌ی بحث‌برانگیز را از زاویه‌های مختلف بررسی کنند.
• خوانندگانی که درباره‌ی بحران اقلیمی، نابودی زیست‌بوم‌ها و مسئولیت انسان دغدغه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان ارزش زندگی انسانی و رنج موجودات دیگر را بفهمند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های پرسش‌محور و استدلالی لذت می‌برند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های فلسفه، اخلاق، محیط‌زیست و مطالعات حیوانات.

درباره تاد می

تاد می (متولد ۱۳ مه ۱۹۵۵) فیلسوف سیاسی آمریکایی و از چهره‌های شناخته‌شده‌ی فلسفه‌ی معاصر است. او آثار متعددی در زمینه‌ی آنارشیسم، پساساختارگرایی، فلسفه‌ی سیاسی، اگزیستانسیالیسم و فلسفه‌ی اخلاق منتشر کرده است.

می در سال ۱۹۸۹ دکترای فلسفه‌ی قاره‌ای خود را از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا دریافت کرد. او بیش از سه دهه به تدریس فلسفه‌ی اخلاق و فلسفه‌ی سیاسی پرداخت و از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۲ استاد فلسفه در دانشگاه کلمسون بود. می از سال ۲۰۲۲ نیز به‌عنوان مدرس فلسفه در کالج وارن ویلسون فعالیت کرده و به آموزش فلسفه برای زندانیان پرداخته است.

بخش مهمی از پژوهش‌های تاد می به اندیشه‌ی فیلسوفان متأخر فرانسوی، ازجمله میشل فوکو، ژیل دلوز و ژاک رانسیر، اختصاص دارد. کتاب فلسفه‌ی سیاسی آنارشیسم پساساختارگرا از آثار تأثیرگذار اوست و از آن به‌عنوان یکی از نخستین آثاری یاد می‌شود که مفهوم «آنارشیسم پساساختارگرا» یا «پسانارشیسم» را به‌صورت منسجم مطرح کرد. او در سال‌های اخیر به موضوعاتی مانند رنج، آسیب‌پذیری، معنای زندگی، دوستی، اخلاق و زیستن شرافتمندانه پرداخته و آثاری را برای مخاطبان عمومی منتشر کرده است.

تاد می در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، در حوزه‌های اجتماعی نیز فعال است و در کارزارهای مدنی و دانشگاهی شرکت کرده است.

بخشی از کتاب آیا نسل بشر باید منقرض شود؟

«بسیاری از ما در مقاطعی به این فکر کرده‌ایم که این سیاره وضع بهتری داشت اگر ما - همهٔ ما - روی آن نبودیم. شاید در دامنهٔ جنوبی گرند کنیون ایستاده بودید و کرکسِ کالیفرنیایی را تماشا می‌کردید که آرام بر فراز رودخانهٔ کلرادو بال می‌زند. یا شاید مبهوت و در سکوتی احترام‌آمیز، گله‌ای از فیل‌های آفریقاییِ در خطر انقراض را می‌دیدید که برای خنک‌شدن روی یکدیگر آب می‌پاشند. و یا شاید، فقط شاهد بودید که مردی با مدل‌موی مولِت، روی جت‌اسکی، یک بطری ساید را یک‌نفس سر می‌کشد و سپس بطری را در دریاچه می‌اندازد، طوری که به اردکی ازهمه‌جا بی‌خبر می‌خورد. در آن لحظه ممکن است به خودتان گفته باشید: ما همه‌چیز را خراب می‌کنیم. (و صادقانه باید گفت واقعاً دلیلی برای رد این ادعا وجود ندارد - دست‌کم در مورد تأثیر ما بر دنیای طبیعی-). اما پرسش اینجاست: با این وضعیت چه باید کرد؟ آیا واقعاً انسان‌ها نباید وجود می‌داشتند؟! اصلاً چگونه می‌توان صادقانه چنین پرسشی را مطرح کرد، چه برسد به اینکه پاسخی برایش یافت؟»