کتاب اخلاق شهروندی به روایت قرآن و نهج البلاغه

در میان مخلوقاتی که خداوند بر روی کره‌ی زمین آفریده، شاید انسان تنها موجودی باشد که نیازمند اخلاق است و این به دلیل آن است که انسان می‌تواند از حیوان پست‌تر شود و می‌تواند از فرشتگان برتر رود. امروزه بزرگ‌ترین مشکل جوامع انسانی، انحطاط اخلاقی است. اگر اخلاق رعایت می‌شد، محاکم قضایی از شاکی و متهم آکنده نبود، زندان‌ها مملو از سارق و قاتل و کلاهبردار نبود؛ اگر وجدان‌ها بیدار بود، جوامع انسانی این قدر نیازمند پاسبان و پاسدار و مأمور نبود. راستی آیا می‌دانید هزینه‌ای که کشورها بابت رعایت نکردن دستورات اخلاقی می‌پردازند، چقدر است؟ و اگر بخواهیم جوامعی مرفّه و آسوده داشته‌باشیم، بایستی از اصول اخلاقی و مبانی اعتقادی استواری برخوردار باشیم. امروزه با گسترش جوامع شهری، نیازمندی به اخلاق و رعایت اصول اخلاقی بیش از پیش احساس می‌گردد و در شرق و غرب عالم کتاب‌هایی در زمینه‌های اخلاق حرفه‌ای، اخلاق شهروندی، اخلاق پزشکی و معلمی و غیره نوشته می‌شود؛ بدان امید که نابسامانی‌های ناشی از بداخلاقی‌ها کاهش یابد و به جامعه ایده‌آل و مدینه‌ی فاضله نزدیک‌تر شویم. «اخلاق شهروندی به روایت قرآن و نهج البلاغه» نوشته مهدی قندی، یکی از کتاب‌هایی است که ما را با بخشی از خُلق و خوهای شایسته و بایسته‌ی شهروندی از دیدگاه اسلام آشنا می‌سازد. بخش کوتاهی از کتاب: هنگامی که حضرت علی (ع) مالک اشتر را به استانداری مصر برگزیدند، فرمان‌نامه‌ای برای وی نگاشته، به دستش سپردند. خوشبختانه محتوای این فرمان‌نامه تا به امروز باقی مانده و در برخی از کتابها از جمله نهج‌البلاغه نقل شده است. فرمان مزبور، آکنده از نکات ارزشمند، به خصوص درباره مدیریت و آیین حکومت‌داری است. امیرالمؤمنین در بخشی از آن فرمان می‌نویسند: قلبت را نسبت به مهربانی به رعیت و دوست داشتن آنها و لطف در حق ایشان بیدار کن و چونان حیوانی درنده مباش که خوردنشان را (به کمتر لغزشی که از آنان سر زند) غنیمت شماری؛ چرا که مردم دو گروهند یا برادران تو هستند از بابت کیش و آیین یا همنوع تو هستند در آفرینش؛ از آنها خطاها سر خواهد زد و علتهایی عارضشان خواهد شد و به عمد یا خطا لغزشهایی کنند؛ پس، از عفو و بخشایش خویش نصیبشان ده، همان گونه که دوست داری که خداوند نیز از عفو و بخشایش خود، تو را نصیب دهد.