کتاب نقد قوه حکم

کتاب نقد قوه‌ی حکم نوشته‌ی ایمانوئل کانت با ترجمه‌ی عبدالکریم رشیدیان اثری است که حلقه‌ی واسط میان نقد عقل محض و نقد عقل عملی را توضیح می‌دهد و جای قوه‌ی حکم را در دستگاه فکری کانت روشن می‌کند. در این کتاب از نسبت فهم، عقل، احساس لذت و الم، ذوق، زیبایی، والایی و غایت‌مندی طبیعت بحث شده است و نشان داده شده که چگونه قوه‌ی حکم میان طبیعت و آزادی پیوند برقرار می‌کند. نشر نی آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقد قوه حکم

کتاب نقد قوه‌ی حکم سومین بخش از پروژه‌ی نقدی کانت است که پس از نقد عقل محض و نقد عقل عملی جای خالی قوه‌ی حکم را در میان فهم و عقل پر می‌کند. کانت در این کتاب نشان می‌دهد که قوای نفس به سه دسته‌ی قوه‌ی شناخت، احساس لذت و الم و قوه‌ی میل تقسیم می‌شوند و هر یک اصول پیشین خاص خود را دارند. مترجم در مقدمه توضیح داده است که چگونه این اثر گذار از فلسفه‌ی نظری به فلسفه‌ی اخلاق را ممکن می‌سازد و پیوستگی سه نقد را در قالب یک ساختمان واحد فکری نشان می‌دهد. در کتاب نقد قوه‌ی حکم ساختار کلی بر دو بخش اصلی استوار است: نقد قوه‌ی حکم زیباشناختی و نقد قوه‌ی حکم غایت‌شناختی. در بخش نخست، کانت به احکام ذوقی، مفهوم زیبایی و والایی، بی‌علاقگی لذت زیباشناختی، کلیت ذهنی حکم ذوقی، حس مشترک، نسبت زیبایی و خیر، و جایگاه نبوغ و ایده‌های زیباشناختی می‌پردازد. در بخش دوم، مفهوم غایت‌مندی طبیعت، تمایز غایت‌مندی صوری و عینی، غایت طبیعی، موجودات سازمند، فن یا تکنیک طبیعت، نسبت مکانیسم و غایت‌شناسی، و ایده‌ی غایت واپسین و غایت نهایی بررسی شده است. کتاب در عین تحلیل مفصل احکام زیباشناختی و غایت‌شناختی، جایگاه انسان را به‌عنوان غایت نهایی و واپسین طبیعت و نسبت آن با ایده‌ی خدا و الهیات اخلاقی توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه قوه‌ی حکم حلقه‌ای است که جهان طبیعت و جهان اختیار را در افق یک فرولایه‌ی فوق‌محسوس به هم پیوند می‌دهد.

خلاصه کتاب نقد قوه حکم

کتاب نقد قوه‌ی حکم به این پرسش مرکزی می‌پردازد که آیا قوه‌ی حکم نیز مانند فهم و عقل دارای اصول پیشین مخصوص به خود است و این اصول چه نسبتی با احساس لذت و الم و با شناخت طبیعت دارند. کانت در بخش زیباشناسی نشان می‌دهد که حکم ذوقی درباره‌ی زیبا و والا نه صرفاً امری شخصی، بلکه دارای کلیت ذهنی و داعیه‌ی توافق همگانی است و بر هماهنگی آزاد متخیله و فاهمه و حس مشترک استوار است. در ادامه، نسبت زیبایی و خیر، نقش نبوغ و ایده‌های زیباشناختی و نمادگرایی طبیعت تحلیل می‌شود. در بخش غایت‌شناسی، مفهوم غایت‌مندی طبیعت، موجودات آلی، غایت طبیعی، غایت واپسین و غایت نهایی طرح شده و نشان داده می‌شود که چگونه ایده‌ی غایت‌مندی، بدون تبدیل‌شدن به اصل جزمی، راهنمای تأمل درباره‌ی طبیعت و پیونددهنده‌ی قلمرو پدیدار و اختیار است.

چرا باید کتاب نقد قوه حکم را بخوانیم؟

خواندن نقد قوه‌ی حکم امکان آشنایی نزدیک با حلقه‌ی میانی دستگاه فکری کانت را فراهم می‌کند؛ جایی که زیبایی، والایی، ذوق، غایت‌مندی طبیعت و ایده‌ی غایت نهایی در کنار هم قرار گرفته‌اند. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه از دل تحلیل احکام زیباشناختی و غایت‌شناختی می‌توان نسبت طبیعت، آزادی، اخلاق و الهیات را در افق واحدی بازاندیشی کرد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، به‌ویژه علاقه‌مندان به فلسفه‌ی کانت، زیباشناسی و غایت‌شناسی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که در پی فهم پیوند میان طبیعت، اخلاق، هنر و ایده‌ی غایت‌مندی در سنت فلسفی مدرن هستند.

بخشی از کتاب نقد قوه حکم

«اما باز چیزی باقی می‌ماند که این دو نقد به آن نمی‌پردازند: احساس، که تا بدین حد در زندگی و تجربهٔ بشری مؤثر است. پس شناخت، احساس و میل سه نحوهٔ آگاهی هستند و اگر به طور کلی احساس واسطهٔ میان ادراک یک عین و میل به تصاحب آن قرار گیرد و اگر فهم همان قوهٔ شناخت و عقل همان قوهٔ میل باشد، در این صورت قوهٔ حکم همان قوه‌ای است که به احساس لذت و الم مربوط می‌شود. موضوع نقد سوم نقد قوهٔ حکم است و همان حلقهٔ واسطی است که دو جزء دیگر فلسفهٔ نقدی را در وحدتی نوین پیوند می‌دهد. ... نقد قوهٔ حکم حلقه‌ای است که کل کار نقدی کانت را به هم ربط می‌دهد. هدف آن این است که نشان دهد در شالودهٔ قوهٔ حکم نیز، نظیر فاهمه و عقل، مبانی (اصول) پیشین وجود دارد. این مبانی اما نظیر مبانی عقل تقویمی نبوده بلکه صرفاً تنظیمی‌اند. یعنی مُثبِتِ چیزی دربارهٔ خصوصیات عین نیستند، بلکه فقط ناظر بر شروطی هستند که ما تحت آن‌ها آن اشیا را ملاحظه می‌کنیم. به عبارت دیگر «آپریوری» در این‌جا در شروط ذهنی کاربرد قوهٔ حکم به طور کلی نهفته است. این نقد می‌کوشد یک فلسفهٔ پیشین از ذوق فراهم کند.»