کتاب هر احساسی را باور نکنید

کتاب هر احساسی را باور نکنید (Don't believe everything you feel) نوشته رابرت لیهی و ترجمه شیوا جمشیدی توسط نشر ارجمند منتشر شده است (چاپ سوم: ۱۴۰۴). این کتاب کار بر پایه‌ی درمان شناختی‌ـ‌رفتاری و طرحواره‌درمانی هیجانی طراحی شده و به موضوع رابطه‌ی فکر و احساس، اضطراب، افسردگی و احساسات دشوار پرداخته است. خواننده‌ی این اثر در کنار توضیحات نظری با کاربرگ‌ها، تمرین‌ها و مثال‌های بالینی متعدد روبه‌رو می‌شود تا بتواند هیجانات خود را بهتر بشناسد و با آن‌ها کنار بیاید. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هر احساسی را باور نکنید اثر رابرت لیهی

کتاب هر احساسی را باور نکنید یک کتاب کار مفصل در حوزه‌ی هیجان و درمان شناختی‌ـ‌رفتاری است که رابرت لیهی آن را براساس نظریه‌ی طرحواره‌درمانیِ هیجانی خود نوشته است. نویسنده در این کتاب از همان فصل اول با پرسش «شما با یک روبات چه فرقی دارید؟» وارد بحث می‌شود و نشان می‌دهد احساساتْ هسته‌ی تجربه‌ی انسانی هستند؛ چیزی که انسان را از ماشین جدا می‌کند و به زندگی معنا می‌دهد.

در کتاب هر احساسی را باور نکنید ابتدا تفاوت فکر و احساس، نقش بدن، افکار و رفتار در شکل‌گیری هیجان و پنج مؤلفه‌ی هر هیجان (حس‌ها، باورها، اهداف، رفتارها، تمایلات بین‌فردی) توضیح داده شده است. سپس در فصل‌هایی مانند «اعتباربخشی به هیجاناتتان» و «فکرکردن درباره‌ی هیجاناتتان» به موضوعاتی مثل گریه، دلبستگی، شرم از احساسات، پیام‌های کودکی درباره‌ی گریه و اینکه دیگران چطور احساسات را تأیید یا بی‌اعتبار می‌کنند، پرداخته شده است.

کتاب هر احساسی را باور نکنید علاوه‌بر توضیح‌های نظری، پر است از داستان‌های بالینی، کاربرگ‌های ثبت روزانه‌ی هیجان، فهرست هیجانات، تمرین‌های خودارزیابی و مقیاس طرحواره‌ی هیجانی. رابرت لیهی در این کتاب نشان می‌دهد چگونه باورهای ما درباره‌ی احساساتمان می‌توانند خودِ مشکل باشند و چطور می‌شود این باورها را بازنگری کرد تا هیجانات قابل‌تحمل‌تر و معنادارتر شوند.

عنوان فرعی این کتاب عبارت است از: کتاب کار درمان شناختی - رفتاری برای شناسایی طرحواره‌های هیجانی و رهایی از اضطراب و افسردگی. همچنین ‫عنوان کامل این کتاب در زبان مبدأ برابر است با Don't believe everything you feel : a CBT workbook to identify your emotional schemas and find freedom from anxiety and depression.

خلاصه کتاب هر احساسی را باور نکنید

مشکل اصلی خودِ احساسات نیستند؛ بلکه نحوه‌ی فکرکردن درباره‌ی آن‌ها و شیوه‌ی کنارآمدن با آن‌هاست. نویسنده ابتدا توضیح می‌دهد هیجان چیست، چه تفاوتی با فکر دارد و چگونه افکار و احساسات بر هم اثر می‌گذارند؛ سپس پنج بخش هر هیجان را معرفی می‌کند تا خواننده بتواند تجربه‌ی هیجانی خود را کاملاً ببیند و آن را تغییر دهد. کتاب حاضر در ادامه به موضوع اعتباربخشی می‌پردازد؛ اینکه انسان از نوزادی نیاز دارد احساساتش شنیده و جدی گرفته شود و چگونه بی‌اعتبارسازی، زمینه‌ی شرم، تنهایی و خودسرزنش‌گری را می‌سازد. سپس طرحواره‌های هیجانی معرفی می‌شوند؛ یعنی باورها و الگوهای فکری درباره‌ی احساسات (مثل دوام، فقدان کنترل، گناه، نشخوار، بی‌اعتبارسازی) و راهبردهای ناسازگار کنارآمدن با آن‌ها. هدف کتاب حاضر این است که خواننده به‌تدریج یاد بگیرد احساساتش را بشناسد، به آن‌ها احترام بگذارد، از آن‌ها نترسد و آن‌ها را به ارزش‌های مهم زندگی خویش پیوند بزند.

چرا باید کتاب هر احساسی را باور نکنید را بخوانیم؟

کتاب هر احساسی را باور نکنید کمک می‌کند هیجانات دردناکی مثل اضطراب، غم، خشم و تنهایی تهدیدکننده نباشند؛ بلکه به‌عنوان نشانه‌هایی از ارزش‌ها و نیازهای عمیق‌تر دیده شوند. خواننده با کاربرگ‌ها و تمرین‌های متعدد، الگوهای فکری و رفتاری خود را درباره‌ی احساسات شناسایی می‌کند، به خود شفقت نشان می‌دهد و یاد می‌گیرد به‌جای جنگیدن با هیجان، آن را بپذیرد و درعین‌حال رفتارهای مؤثرتری انتخاب کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که با اضطراب، افسردگی، احساس تنهایی، شرم یا نوسانات شدید هیجانی درگیر هستند و می‌خواهند رابطه‌ی سالم‌تری با احساسات خود بسازند. این اثر همچنین به دانشجویان و علاقه‌مندان به روان‌شناسی و درمان شناختی‌ـ‌رفتاری که به‌دنبال یک کتاب کار ساختارمند درباره‌ی هیجان هستند پیشنهاد می‌شود.

درباره رابرت لیهی

رابرت لیهی (Robert L. Leahy) روان‌شناس، نویسنده و ویراستار بیش از ۲۰ کتاب در حوزه‌ی درمان شناختی‌ـ‌رفتاری، مدیر مؤسسه‌ی آمریکایی درمان شناختی در نیویورک و استاد بالینی روان‌شناسی در بخش روان‌پزشکی دانشکده‌ی پزشکی ویل کورنل بوده است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه ییل در مقاطع کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری به پایان رساند و سپس دوره‌ی پسادکتری خود را در بخش روان‌پزشکی دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه پنسیلوانیا و تحت‌نظر آرون تمکین بک، بنیان‌گذار درمان شناختی، گذراند.

این نویسنده در ابتدا از مدل روان‌پویشی رضایت نداشت و آن را فاقد پشتوانه‌ی علمی کافی می‌دانست؛ به همین دلیل به‌سمت مدل درمان شناختی بک گرایش پیدا کرد. بخش مهمی از آثار علمی او به گسترش کاربرد درمان شناختی در حوزه‌هایی مانند افسردگی، اختلال دوقطبی، اختلال‌های اضطرابی، حسادت و تنظیم هیجان کمک کرده‌اند. او همچنین پژوهش‌های گسترده‌ای درباره‌ی رابطه‌ی درمانی، پدیده‌های انتقال و انتقال متقابل، مقاومت در برابر تغییر و باورهای مرتبط با تنظیم هیجان انجام داده است.

رابرت لیهی مدل شناختی بک را توسعه داد و نظریه‌ی اجتماعی‌ـ‌شناختی هیجان خود را با عنوان «درمان طرحواره‌ی هیجانی» معرفی کرد. او نشان داده است که این چارچوب می‌تواند در فهم و درمان هیجان‌هایی مانند حسادت، حسرت، دودلی و دیگر احساسات نقش مؤثری داشته باشد و همچنین توضیح می‌دهد که این طرحواره‌ها چگونه بر روابط صمیمانه و تعامل درمانی اثر می‌گذارند.

او علاوه‌بر حوزه‌ی هیجان درباره‌ی خطاهای قضاوت و تصمیم‌گیری که در اختلال‌هایی مانند افسردگی و اضطراب نقش دارد نیز نوشته است؛ ازجمله ارزیابی‌های نادرست در سنجش ریسک، اثر هزینه‌ی غرق‌شده، پیش‌بینی پشیمانی، نشخوار ذهنی درباره‌ی حسرت و پیش‌بینی‌های نادرست درباره‌ی احساسات پس از نتایج احتمالی. لیهی پیش‌تر ریاست انجمن رفتاردرمانی و درمان شناختی و نیز انجمن بین‌المللی درمان شناختی‌ـ‌رفتاری را بر عهده داشته و سردبیر پیشین نشریه‌ی روان‌درمانی شناختی و دبیر همکار نشریه‌ی بین‌المللی درمان شناختی بوده است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

رابرت لیهی در سال ۲۰۱۴ جایزه‌ی آرون تمکین بک را از آکادمی درمان شناختی دریافت کرد و در سال ۲۰۲۱ نیز دکترای افتخاری علوم انسانی از کالج پزشکی استیوپاتی فیلادلفیا را دریافت کرد. عنوان رئیس افتخاری مادام‌العمر انجمن درمان شناختی‌ـ‌رفتاری نیویورک و عضویت برجسته‌ی بنیان‌گذار آکادمی درمان شناختی نیز نصیب او شده است. رابرت لیهی جایزه‌ی درمانگر برجسته را از انجمن رفتاردرمانی و درمان شناختی دریافت کرده و به‌عنوان نخستین سفیر جهانی این انجمن نیز انتخاب شده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

نشریه‌ی Child & Family Behavior Therapy: این کتاب اثری سنجیده، روشن، دقیق و سرشار از داستان‌های فردی و کاربرگ‌هایی کاربردی است. هدف این اثر کمک به افراد برای کشف سبک هیجانی خود، به‌کارگیری راهبردهای مقابله‌ای بهتر، غلبه بر ترس از احساسات و پرورش تاب‌آوری هیجانی است.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

کتاب حاضر به‌همت مترجمان و نشرهای گوناگون روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است. فهرست زیر چاپ‌هایی از این اثر را نشان می‌دهد:

- به هر احساسی اعتماد نکن ترجمه‌ی امیر کاروان، انتشارات اسبار، ‏‫۱۳۹۹.‬

- هر احساسی را باور نکن ترجمه‌ی سهیلا سبزواری و محسن لعلی، نشر جهاد دانشگاهی، واحد اصفهان‏‫، ۱۴۰۰.‬

- هر احساسی را باور نکن: کتاب تمرین درمان شناختی- رفتاری برای شناسایی طرح‌واره‌های هیجانی و رهایی از اضطراب و افسردگی ترجمه‌ی محمد خالقی و الیاس اکبری، انتشارات ابن سینا‏‫، ‏‫۱۳۹۹.‬‬

بخشی از کتاب هر احساسی را باور نکنید

«فصل دهم: بدترین شیوه‌های کنار آمدن

وقتی احساس می‌کنیم از فرط هیجانات شدید از پا درآمده‌ایم، اغلب نسنجیده اقدام یا فکر می‌کنیم و ناگهان به سراغ عادات، رفتارهای مشکل‌آفرین و راهبردهای خودآسیب‌رسان می‌رویم. در این فصل، بعضی از رایج‌ترین راهبردهای کنار آمدن را مرور می‌کنیم که خودشان مشکل‌آفرین هستند و به مزایا و معایب هر کدام از آنها نگاهی می‌اندازیم. با مطالعهٔ این فصل خواهید آموخت چطور دست به انتخابی بزنید که فکر می‌کنید در بلندمدت به نفع‌تان خواهد بود.»