کتاب شعر و داستان با کلمات نشانه های دو فارسی اول دبستان

کتاب شعر و داستان با کلمات نشانه‌های دو فارسی اول دبستان نوشته‌ی پروین دهقانی و به‌وسیله‌ی شرکت چاپ و نشر سنجاق منتشر شده است. این کتاب برای همراهی با کتاب فارسی پایه‌ی اول دبستان نوشته شده و تمرکز آن بر «نشانه‌های دو» یا همان نشانه‌های عربی در زبان فارسی است؛ یعنی حروفی مثل ح ، ع ، غ ، ض ، ص ، ث ، ذ ، ط و… که صدای مشترک با برخی حروف فارسی دارند اما شکل نوشتاری‌شان متفاوت است. نویسنده در این اثر تلاش کرده است با استفاده از شعر و داستان‌های کوتاه، کلماتی را که دارای این نشانه‌ها هستند به‌صورت دسته‌بندی‌شده و جذاب کنار هم قرار دهد تا شکل درست نوشتن آن‌ها در ذهن دانش‌آموزان تثبیت شود. ساختار کتاب بر پایه‌ی هماهنگی با فارسی خوانداری و نوشتاری کلاس اول طراحی شده و هر شعر یا داستان روی یک یا چند نشانه‌ی خاص متمرکز است. در کنار این هدف آموزشی، متن‌ها فضایی شاد، خانوادگی و کودکانه دارند و موضوعاتی مثل مادربزرگ، سفر، مدرسه، ماه رمضان، باغ و حیوانات را دربر می‌گیرند تا بچه‌ها در حین یادگیری، با موقعیت‌های آشنا و دوست‌داشتنی روبه‌رو شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شعر و داستان با کلمات نشانه های دو فارسی اول دبستان

کتاب شعر و داستان با کلمات نشانه‌های دو فارسی اول دبستان اثری از پروین دهقانی است که بر پایه‌ی تجربه‌ی آموزش الفبا در کلاس اول نوشته شده است. نویسنده در پیشگفتار توضیح داده است که در آموزش فارسی، حروف به دو دسته‌ی «نشانه‌های یک» یا «نشانه‌های فارسی» و «نشانه‌های دو» یا «نشانه‌های عربی» تقسیم می‌شوند. بیشتر کلمات روزمره با نشانه‌های فارسی نوشته می‌شوند و تنها تعداد محدودی از واژه‌ها دارای نشانه‌های عربی هستند. همین استثناها معمولاً برای دانش‌آموزان کلاس اول دشوار می‌شوند؛ چون صدا یکسان است اما شکل نوشتاری فرق دارد. در این کتاب برای هر نشانه‌ی عربی، مجموعه‌ای از کلمات در قالب شعر و داستان کوتاه کنار هم آمده است تا کودک با تکرار دیداری و شنیداری، شکل درست آن‌ها را به خاطر بسپارد. در فهرست کتاب، عناوینی مانند «شعر صدف‌های مادربزرگ (کلمات دارای نشانه ص)»، «شعر ذره‌بین آذر (کلمات دارای نشانه ذ)»، «شعر علی و معصومه (کلمات دارای نشانه ع)»، «شعر لثه‌های سالم (کلمات دارای نشانه ث)»، «شعر عید مبعث (کلمات دارای نشانه ث)»، «شعر حلزون کوچک (کلمات دارای نشانه ح)»، «شعر ماه رمضان (کلمات دارای نشانه ض)»، «شعر خاطرات سفر (کلمات دارای نشانه ط)» و «شعر باغ زیبا (کلمات دارای نشانه غ)» دیده می‌شود که نشان می‌دهد هر متن روی یک نشانه یا گروهی از نشانه‌ها تمرکز دارد. در ادامه‌ی کتاب شعر و داستان با کلمات نشانه‌های دو فارسی اول دبستان، هر شعر یا داستان کوتاه در فضایی ساده و روزمره شکل گرفته است؛ برای نمونه در «صدف‌های مادربزرگ» تصویر مادربزرگی مهربان با صندوقی پر از صدف و قصه‌های فراوان دیده می‌شود و در «ذره‌بین آذر» ماجرای سفر خانوادگی، خرید ذره‌بین، تماشای مورچه‌ها و یک آزمایش کوچک با دانه‌ی ذرت روایت شده است. در «علی و معصومه» بچه‌ها همراه عمو عباس به مزرعه می‌روند و سنگ جمع می‌کنند تا برای زنگ علوم به مدرسه ببرند. در «لثه‌های سالم» موضوع بهداشت دهان و دندان و مراقبت از لثه‌ها مطرح شده است. «حلزون کوچک» به یک صبح دل‌انگیز، ترس ناگهانی حسین از حلزون و توضیح محمد درباره‌ی این مهمان کوچک می‌پردازد. «ماه رمضان» حال‌وهوای روزه‌داری، دعا و آرزوها را نشان می‌دهد و در «خاطرات سفر» و «باغ زیبا» فضا به سمت سفر، باغ پرندگان، طاووس، طوطی‌ها، باغ، کلاغ، جغد و حیوانات دیگر می‌رود. در بخش پایانی نیز متنی درباره‌ی «ناظم» مدرسه آمده است که مدرسه را «خانه‌ی عشق و صفا» معرفی کرده و از رفتار دوستانه‌ی ناظم با بچه‌ها می‌گوید. همه‌ی این متن‌ها در کنار هم، هم نقش تمرینی برای نشانه‌های عربی دارند و هم دنیای آشنای کودک را بازآفرینی کرده‌اند.

خلاصه کتاب شعر و داستان با کلمات نشانه های دو فارسی اول دبستان

در این کتاب، نویسنده ابتدا در پیشگفتار برای پدر و مادرها و معلمان کلاس اول توضیح داده است که مشکل اصلی در یادگیری نشانه‌های دو، یکسان‌بودن صدا و متفاوت‌بودن شکل نوشتاری آن‌ها است؛ مثل گروه‌های (ز، ذ، ض، ظ) یا (س، ث، ص). به‌گفته‌ی نویسنده، بیشتر کلمات معمولی با نشانه‌های فارسی نوشته می‌شوند و تنها تعداد کمی از واژه‌ها دارای نشانه‌های عربی هستند. بنابراین اگر این کلمات استثنا در ذهن بچه‌ها بماند، بقیه‌ی کلمات به‌طور طبیعی با نشانه‌های فارسی نوشته می‌شوند. هدف اصلی کتاب همین است: جمع‌کردن کلمات دارای نشانه‌های عربی در قالب شعر و داستان تا کودک آن‌ها را بارها ببیند، بشنود و بخواند. در بخش‌های بعدی، هر شعر یا داستان کوتاه روی یک نشانه متمرکز شده است. در «صدف‌های مادربزرگ» کلماتی با نشانه‌ی ص در فضایی خانوادگی و عاطفی کنار هم آمده است؛ مادربزرگی که صورتش مثل ماه است، قصه‌های زیبا می‌خواند، صندوقی پر از صدف دارد و نوه‌اش قدردان مراقبت از او است. در «ذره‌بین آذر» کلمات دارای ذ در ماجرای سفر خانوادگی، خرید ذره‌بین، تماشای مورچه‌ها زیر نور خورشید و آزمایش با دانه‌ی ذرت تکرار شده است. «علی و معصومه» روی نشانه‌ی ع تمرکز دارد و در آن، دو کودک همراه عمو عباس به مزرعه می‌روند، سنگ جمع می‌کنند و به زنگ علوم و تجربه‌های علمی فکر می‌کنند. «لثه‌های سالم» نشانه‌ی ث را در متن مربوط به مسواک‌زدن، دندان، لثه و مراقبت از بهداشت دهان قرار داده است. در «عید مبعث» فضای مذهبی و شادی این عید و مهربانی خداوند مطرح شده است. «حلزون کوچک» با نشانه‌ی ح، صبحانه، حمام، وان و ترس ناگهانی حسین از حلزون را روایت کرده است. «ماه رمضان» نشانه‌ی ض را در کنار مفاهیمی مثل روزه، دعا، حضرت رضا و آرزوهای کودکانه برای آینده (مثل فضانوردشدن) می‌آورد. در «خاطرات سفر» نشانه‌ی ط در داستان سفر به اصفهان، باغ پرندگان، طاووس و طوطی‌ها تکرار می‌شود و در «باغ زیبا» نشانه‌ی غ در توصیف باغ، غاز، مرغابی و فضای سبز و شلوغ باغ دیده می‌شود. متن پایانی درباره‌ی ناظم مدرسه نیز با تأکید بر احترام، مهربانی و یادگیری «درس عشق» در مدرسه نوشته شده است. در مجموع، کتاب با ترکیب شعر، داستان کوتاه و تکرار هدفمند کلمات، هم به تقویت روان‌خوانی کمک کرده است و هم به تثبیت شکل نوشتاری نشانه‌های دو در ذهن دانش‌آموزان کلاس اول.

چرا باید کتاب شعر و داستان با کلمات نشانه های دو فارسی اول دبستان را بخوانیم؟

این کتاب برای آشنایی و تمرین «نشانه‌های دو» در فارسی پایه‌ی اول نوشته شده است و از دل همان تجربه‌ی آموزشی شکل گرفته است. نویسنده در پیشگفتار به‌روشنی توضیح داده است که مشکل اصلی دانش‌آموزان در تشخیص حروف هم‌صدا اما متفاوت در نوشتار است و بر همین اساس، ساختار کتاب را طراحی کرده است. هر شعر یا داستان کوتاه روی یک نشانه‌ی مشخص متمرکز است و کلمات دارای آن نشانه را در یک موقعیت آشنا و قابل‌تصور کنار هم قرار داده است؛ مثل مادربزرگ و صدف‌ها، سفر و ذره‌بین، مزرعه و زنگ علوم، مسواک و لثه، ماه رمضان، سفر به اصفهان و باغ پرندگان یا باغی پر از حیوانات. این شیوه باعث شده است که کودک در حین خواندن، بارها با شکل درست کلمات روبه‌رو شود و آن‌ها را در ذهن خود ثبت کند. متن‌ها کوتاه، آهنگین و سرشار از عناصر نزدیک به دنیای کودک هستند؛ خانواده، مدرسه، بازی، حیوانات، مناسبت‌های مذهبی و رؤیاهای آینده. از دل همین فضا، مفاهیمی مثل مراقبت از سالمندان، بهداشت دهان و دندان، شکرگزاری، دعا، دوستی، تجربه‌کردن در زنگ علوم و احترام به ناظم و مدرسه نیز مطرح شده است. در پیشگفتار اشاره شده است که این اثر هم می‌تواند در کلاس درس برای آموزش نشانه‌های عربی به‌کار برود و هم در تعطیلات تابستانی برای تقویت روان‌خوانی و علاقه‌مندی به خواندن و نوشتن مورد استفاده قرار بگیرد. ترکیب آموزش حروف با شعر و داستان، این امکان را فراهم کرده است که تمرین نوشتن و خواندن از حالت خشک و تکراری فاصله بگیرد و در قالب موقعیت‌های شاد و داستانی پیش برود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به معلمان کلاس اول دبستان که در حال آموزش نشانه‌های دو هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین به پدر و مادرهایی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند در خانه، کلمات دارای نشانه‌های عربی را برای فرزندان کلاس اولی خود تمرین کنند. این اثر به دانش‌آموزان پایه‌ی اول که در تشخیص و به‌خاطر سپردن شکل حروف هم‌صدا (مثل س، ص، ث یا ز، ذ، ض، ظ) دچار سردرگمی می‌شوند نیز پیشنهاد می‌شود. مربیان مراکز آموزشی و کلاس‌های تقویتی سوادآموزی برای استفاده در جلسات تمرین خواندن و روان‌خوانی می‌توانند از این کتاب بهره ببرند.