کتاب مثبت و منفی تجرد

کتاب مثبت و منفی تجرد (چگونه تجرد را مدیریت کنیم؟) نوشته‌ی مهتاب رضاپور با ویراستاری سمیه دقاغیان به موضوع تجرد طولانی‌مدت و پیامدهای فردی و اجتماعی آن در ایران می‌پردازد. نویسنده که سال‌ها در حوزه‌ی آموزش و مشاوره‌ی ازدواج و خانواده فعال بوده است تجربه‌های میدانی خود را در کنار مباحث نظری و پژوهشی آورده است. ساختار اثر سه فصل اصلی دارد: آسیب‌های تجرد در سنین بالا، علل تأخیر در ازدواج و توصیه‌ها برای مدیریت وضعیت موجود و حرکت به‌سوی تشکیل خانواده. نشر مهرستان آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مثبت و منفی تجرد

کتاب مثبت و منفی تجرد با تمرکز بر واقعیت‌های زندگی جوانان ایرانی نوشته شده و مهتاب رضاپور در آن تلاش کرده است تجرد را نه صرفاً به‌عنوان یک برچسب اجتماعی بلکه به‌عنوان وضعیتی پیچیده با ریشه‌ها و پیامدهای روانی، خانوادگی و فرهنگی بررسی کند. نویسنده در مقدمه توضیح می‌دهد که سال‌ها در دانشگاه، کارگروه‌ها و جلسات مشاوره با جوانان درگیر موضوع ازدواج، انتخاب همسر و تعارض‌های زناشویی بوده و همین تجربه‌ها پایه‌ی شکل‌گیری این کتاب شده است. در بخش‌های مختلف کتاب مثبت و منفی تجرد، ابتدا مفهوم تجرد در سنین بالا و «سن تجرد قطعی» در بافت ایران توضیح داده شده و تفاوت عرف شهر و روستا، قانون، آمارهای جمعیتی و برداشت‌های فرهنگی کنار هم قرار گرفته است. سپس در فصل «آسیب‌های تجرد در سنین بالا» نویسنده از زاویه‌ی عشق، تغییرات شخصیتی بعد از سی‌سالگی، خستگی روانی، کاهش شور عاطفی و نگاه معامله‌گرانه‌تر به ازدواج بحث کرده است و نمونه‌های مشاوره‌ای واقعی مانند مهرداد و محسن را روایت کرده است. در ادامه‌ی کتاب مثبت و منفی تجرد، فصل «علل تأخیر در ازدواج» به موضوعاتی مثل تفاوت نسلی در فرایند ازدواج، ناپختگی، ضعف عزت‌نفس و اعتمادبه‌نفس، نداشتن مهارت‌های ارتباطی، خطاهای شناختی، باورهای نادرست درباره‌ی ازدواج، مشکلات خانواده و مسئولیت‌گریزی می‌پردازد و برای هرکدام هم «چه باید کرد؟»‌های مشخصی آورده است. فصل پایانی نیز جایگاه مشاور خانواده، ضرورت کسب آگاهی و مهارت، نقش واسطه‌ها و امیدواری واقع‌بینانه را جمع‌بندی کرده است.

خلاصه کتاب مثبت و منفی تجرد

کتاب مثبت و منفی تجرد به این سؤال مرکزی می‌پردازد که تجرد طولانی‌مدت در بافت فرهنگی ایران چه پیامدهایی دارد و چگونه می‌توان آن را آگاهانه مدیریت کرد. نویسنده ابتدا نشان می‌دهد که ازدواج در فرهنگ ایرانی فقط یک قرارداد حقوقی نیست و با مفاهیمی مثل عشق، وفاداری، پاک‌دامنی و احساس «به سامان رسیدن» گره خورده است. سپس با تکیه بر نظریه‌ی مثلث عشق استرنبرگ، مدل خودافزایی آرون و تجربه‌های مشاوره‌ای، توضیح می‌دهد که چرا با افزایش سن، شور عاطفی، انعطاف و ریسک‌پذیری کاهش پیدا می‌کند و نگاه مادی و حسابگرانه به ازدواج پررنگ‌تر می‌شود. در بخش علل تأخیر در ازدواج، کتاب به عواملی مانند تربیت زنانه‌ی فرزندان، والدین هلیکوپتری، تمرکز تک‌بعدی بر تحصیل، ضعف مهارت‌های ارتباطی، باورهای نادرست درباره‌ی خواستگاری سنتی یا آشنایی پیش از ازدواج، ایدئال‌نگری در ملاک‌ها و فشارهای خانوادگی و اجتماعی می‌پردازد. در پایان نیز مجموعه‌ای از توصیه‌ها برای تعدیل انتظارات، استفاده از مشاوره‌ی تخصصی و حفظ امید در عین واقع‌بینی ارائه شده است.

چرا باید کتاب مثبت و منفی تجرد را بخوانیم؟

کتاب مثبت و منفی تجرد تصویری جزئی‌نگر از تجرد در سنین بالا در ایران ارائه می‌دهد و آن را هم از زاویه‌ی فردی و روان‌شناختی و هم در پیوند با عرف، خانواده و دین بررسی کرده است. خواننده با مفاهیمی مثل عشق سه‌وجهی، خودافزایی در رابطه، تغییرات شخصیتی بعد از سی‌سالگی و نقش خطاهای شناختی در تصمیم‌گیری‌های ازدواج آشنا می‌شود و در کنار آن نمونه‌های واقعی مشاوره‌ای را می‌بیند که بحث‌ها را عینی‌تر می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مثبت و منفی تجرد به جوانان مجردی پیشنهاد می‌شود که ازدواجشان به تأخیر افتاده و میان میل به تشکیل خانواده و تردیدها و ترس‌ها گرفتارند. همچنین به والدینی که نسبت به تجرد فرزندانشان نگران‌اند، مشاوران و فعالان حوزه‌ی خانواده و کسانی که می‌خواهند نگاه دقیق‌تری به رابطه‌ی میان فرهنگ ایرانی و ازدواج داشته باشند توصیه می‌شود. «با همه‌ی دشواری‌ها و ظرافت‌هایش، شیرین‌ترین کار عالم تربیت است و مهم‌ترین بستر تربیت، خانواده. خانواده اگر خانواده باشد، تربیت شیرین می‌شود و طبیعی. همان‌طور که ما نفس می‌کشیم، در خانواده هم تربیت می‌شویم؛ بی‌آنکه به آن فکر کنیم و بدانیم چه می‌شود. تمرکز ما بر تربیت و تعلیم است، آن‌هم با رویکرد اسلامی و عقلانی و با محوریتِ مهارت‌آموزی به خانواده‌ها. از این رو طرح مهرستان را پایه‌ریزی کردیم تا در پیمودن این مسیر مقدس بتوانیم منظم و هدفمند و برنامه‌دار پیش برویم. مهرستان فقط مخفف محصولات هنری رسانه‌ای نیست؛ بلکه اسم مکانی است برای آموختن مهرورزی در خانه و گرمابخشی به کانون خانواده. براساس باورهای ریشه‌دار فرهنگی و ملی و مذهبی مردم ایران، ازدواج بخشی مهم از زندگی فرد است. ایرانیان معتقدند با ازدواج، جوان به سامان می‌رسد و تکلیف زندگی او مشخص می‌شود. بنابراین در باور عموم، تجرد مقبول نیست و درباره‌ی فرد مجرد قضاوت‌های منفی می‌شود. اگر فرد به هر دلیلی در زمان مناسب مد نظر عرف ازدواج نکند، این قضاوت‌ها تشدید نیز می‌شود. من سال‌هاست با جوانان به شکل‌های گوناگون سروکار دارم: تدریس در دانشگاه، جلسه‌ها و کارگروه‌های گوناگون و مشاوره. در تمامی این فعالیت‌ها بحث و تخصص اصلی من آگاه‌سازی و مشاوره درباره‌ی کسب آمادگی برای ازدواج، انتخاب همسر، مهارت‌های همسرداری و رفع مشکلات بین همسران و طلاق است. بحث من در این کتاب قضاوت‌کردن و مقصر دانستن جامعه، نظام اقتصادی، والدین یا خود جوان نیست؛ بلکه به‌دنبال آسیب‌شناسی به‌تأخیر افتادن ازدواج جوان و بیان راه‌حل‌های ممکن برای هر آسیب هستم.»