کتاب مزاج شناسی

کتاب مزاج شناسی نوشته فرشته مهری، مجموعه‌ای است که به زبان طب سنتی ایران، مفهوم مزاج، اخلاط چهارگانه و ارتباط آن‌ها با تغذیه، فصل‌ها و سبک زندگی را توضیح داده و کوشیده از خلال مثال‌های روزمره، تفاوت طبع افراد و تأثیر آن بر خواب، اشتها، رفتار و بیماری‌ها را روشن کند. کتاب از مباحث پایه مثل ارکان چهارگانه و تعریف مزاج شروع می‌شود و به مباحث کاربردی‌تری مانند تغذیه‌ی فصلی، مزاج غذاها، حجامت، ناباروری مرتبط با مزاج و تشخیص مزاج از روی زبان و علائم بدنی می‌رسد. انتشارات الینا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مزاج شناسی

کتاب مزاج شناسی بر این ایده استوار است که بدن انسان بر پایه‌ی ترکیب چهار رکن و چهار خلط شکل می‌گیرد و هر فرد از بدو تولد مزاج سرشتی ویژه‌ای دارد که بر ظاهر، خلق‌وخو، نوع بیماری‌ها و حتی سلیقه‌ی غذایی او اثر می‌گذارد. در همین راستا، فرشته مهری ابتدا مفهوم مزاج و اخلاط دم، صفرا، بلغم و سودا را توضیح می‌دهد و سپس نشانه‌های مزاج‌های مختلف را از روی لمس پوست، نوع مو، رنگ چهره، خواب، رفتارهای نفسانی و کیفیت دفع فضولات فهرست می‌کند. 

کتاب مزاج شناسی نشان می‌دهد که چگونه هر چیز، از فصل‌ها و ساعات روز تا حیوانات، گیاهان، مزه‌ها و مکان‌ها، مزاج خاص خود را دارد و این مزاج‌ها با هم تعامل می‌کنند. بخش مهمی از متن به تغذیه اختصاص دارد: طبقه‌بندی غذاها به گرم، سرد و معتدل، تأثیر پرخوری یا مصرف افراطی هر گروه بر غلبه‌ی اخلاط و معرفی مصلحات برای هر خوراک. 

فرشته مهری به تغذیه‌ی فصلی، تدابیر پاییز و زمستان، تغذیه‌ی دانش‌آموزان و نکات ابوعلی سینا درباره‌ی ترتیب خوردن غذاها و پرهیز از برخی ترکیب‌های مضر نیز پرداخته است.

خلاصه کتاب مزاج شناسی

فرشته مهری در فصل‌های نخست کتاب مزاج شناسی، ارکان چهارگانه‌ یعنی آتش، هوا، آب و خاک را معرفی کرده و نشان داده که چگونه ترکیب این ارکان، مزاج‌های مختلف را پدید می‌آورد. در ادامه، تعریف مزاج، تفاوت آن با خلط و نقش اخلاط چهارگانه‌ دم، صفرا، بلغم و سودا در بدن توضیح داده شده است. 

در میانه‌ی کتاب، نویسنده مزاج‌های اصلی و ترکیبی را در چند طبقه دسته‌بندی کرده و ویژگی‌های هر مزاج را از نظر ظاهر بدن، نوع خواب، رفتارهای نفسانی، سرعت رشد مو، رنگ پوست، شکل اندام‌ها و کیفیت دفع فضولات شرح داده است. سپس به این پرسش پرداخته که هر چیزی در عالم، از حیوان و گیاه تا فصل‌ها، ساعات شبانه‌روز، سنین مختلف زندگی، مزه‌ها، جنسیت و حتی مکان‌ها، چه مزاجی دارند و این مزاج‌ها چگونه بر انسان اثر می‌گذارند. 

در بخش‌های بعدی، بحث به‌ سوی تغذیه و سبک زندگی می‌رود. مهری درباره‌ی اهمیت سردی و گرمی غذاها، واکنش بدن‌های مختلف به یک نوع خوراک و لزوم تعادل بین مزاج فرد و مزاج غذا توضیح داده است. فصل‌های مفصلی به معرفی غذاهای گرم و سرد، مزاج لبنیات، میوه‌ها، سبزی‌ها، حبوبات، آجیل، ادویه‌جات و نوشیدنی‌ها اختصاص یافته و برای هر گروه، مصلحات مناسب ذکر شده است. 

در پایان، مباحثی مانند تغذیه‌ی فصلی در پاییز و زمستان، تدابیر خواب و بیداری، ورزش، حجامت، ناباروری و تفاوت مزاج زن و شوهر، تغذیه‌ی دانش‌آموزان و نیز نکاتی از دیدگاه ابوعلی سینا درباره‌ی ترتیب خوردن غذاها و پرهیز از برخی ترکیب‌های غذایی آمده است.

چرا باید کتاب مزاج شناسی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از منطق طب مزاجی ایران ارائه کرده و نشان می‌دهد مزاج چگونه در ظاهر، خلق، بیماری و تغذیه نقش دارد. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند نشانه‌های مزاج خود را بهتر بشناسد، رابطه‌ی میان غذاها و اخلاط را درک کند و در انتخاب خوراک، فصل مناسب و شیوه‌ی ترکیب غذاها آگاهانه‌تر عمل کند.

خواندن کتاب مزاج شناسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب مزاج شناسی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به طب سنتی ایران، مفهوم مزاج و اخلاط و ارتباط تغذیه با سلامت جسم و روان علاقه دارند. همچنین این متن برای افرادی که می‌خواهند عادت‌های غذایی خود را بر اساس طبع بدن و فصل‌ها تنظیم کنند، می‌تواند راهنمایی اولیه فراهم کند.