کتاب مزاج شناسی

کتاب مزاج شناسی نوشته‌ی فرشته مهری مجموعه‌ای است که به زبان طب سنتی ایران، مفهوم مزاج، اخلاط چهارگانه و ارتباط آن‌ها با تغذیه، فصل‌ها و سبک زندگی را توضیح داده است. نویسنده در این اثر کوشیده است از خلال مثال‌های روزمره، تفاوت طبع افراد و تأثیر آن بر خواب، اشتها، رفتار و بیماری‌ها را روشن کند. ساختار کتاب از مباحث پایه مثل ارکان چهارگانه و تعریف مزاج شروع می‌شود و به مباحث کاربردی‌تری مانند تغذیه‌ی فصلی، مزاج غذاها، حجامت، ناباروری مرتبط با مزاج و تشخیص مزاج از روی زبان و علائم بدنی می‌رسد. انتشارات الینا آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مزاج شناسی

کتاب مزاج شناسی با تکیه‌بر سنت حکمایی چون ابن‌سینا و دیگر طبیبان ایرانی، ابتدا از مبانی نظری طب مزاجی آغاز کرده است. فرشته مهری در فصل‌های نخست، ارکان چهارگانه‌ یعنی آتش، هوا، آب و خاک را معرفی کرده و نشان داده است که چگونه ترکیب این ارکان، مزاج‌های مختلف را پدید می‌آورد. در ادامه، تعریف مزاج، تفاوت آن با خلط، و نقش اخلاط چهارگانه‌ دم، صفرا، بلغم و سودا در بدن توضیح داده شده است. در میانه‌ی کتاب مزاج شناسی، نویسنده مزاج‌های اصلی و ترکیبی را در چند طبقه دسته‌بندی کرده و ویژگی‌های هر مزاج را از نظر ظاهر بدن، نوع خواب، رفتارهای نفسانی، سرعت رشد مو، رنگ پوست، شکل اندام‌ها و کیفیت دفع فضولات شرح داده است. سپس به این پرسش پرداخته است که هر چیزی در عالم، از حیوان و گیاه تا فصل‌ها، ساعات شبانه‌روز، سنین مختلف زندگی، مزه‌ها، جنسیت و حتی مکان‌ها، چه مزاجی دارند و این مزاج‌ها چگونه بر انسان اثر می‌گذارند. در بخش‌های بعدی کتاب مزاج شناسی، بحث به‌سوی تغذیه و سبک زندگی می‌رود. نویسنده درباره‌ی اهمیت سردی و گرمی غذاها، واکنش بدن‌های مختلف به یک نوع خوراک، و لزوم تعادل بین مزاج فرد و مزاج غذا توضیح داده است. فصل‌های مفصلی به معرفی غذاهای گرم و سرد، مزاج لبنیات، میوه‌ها، سبزی‌ها، حبوبات، آجیل، ادویه‌جات و نوشیدنی‌ها اختصاص یافته و برای هر گروه، مصلحات مناسب ذکر شده است. در پایان کتاب مزاج شناسی، مباحثی مانند تغذیه‌ی فصلی در پاییز و زمستان، تدابیر خواب و بیداری، ورزش، حجامت، ناباروری و تفاوت مزاج زن و شوهر، تغذیه‌ی دانش‌آموزان، و نیز نکاتی از دیدگاه ابوعلی سینا درباره‌ی ترتیب خوردن غذاها و پرهیز از برخی ترکیب‌های غذایی آمده است. این ترکیب مباحث نظری و فهرست‌های کاربردی، متن را به منبعی برای شناخت مزاج و تنظیم تغذیه بر اساس آن تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب مزاج شناسی

کتاب مزاج شناسی بر این ایده استوار است که بدن انسان بر پایه‌ی ترکیب چهار رکن و چهار خلط شکل می‌گیرد و هر فرد از بدو تولد مزاج سرشتی ویژه‌ای دارد که بر ظاهر، خلق‌وخو، نوع بیماری‌ها و حتی سلیقه‌ی غذایی او اثر می‌گذارد. نویسنده ابتدا مفهوم مزاج و اخلاط دم، صفرا، بلغم و سودا را توضیح می‌دهد و سپس نشانه‌های مزاج‌های مختلف را از روی لمس پوست، نوع مو، رنگ چهره، خواب، رفتارهای نفسانی و کیفیت دفع فضولات فهرست می‌کند. در ادامه، کتاب نشان داده است که چگونه هر چیز، از فصل‌ها و ساعات روز تا حیوانات، گیاهان، مزه‌ها و مکان‌ها، مزاج خاص خود را دارد و این مزاج‌ها با هم تعامل می‌کنند. بخش مهمی از متن به تغذیه اختصاص دارد: طبقه‌بندی غذاها به گرم، سرد و معتدل، تأثیر پرخوری یا مصرف افراطی هر گروه بر غلبه‌ی اخلاط، و معرفی مصلحات برای هر خوراک. در فصل‌های پایانی، نویسنده به تغذیه‌ی فصلی، تدابیر پاییز و زمستان، تغذیه‌ی دانش‌آموزان و نکات ابوعلی سینا درباره‌ی ترتیب خوردن غذاها و پرهیز از برخی ترکیب‌های مضر پرداخته است.

چرا باید کتاب مزاج شناسی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از منطق طب مزاجی ایران ارائه کرده است و نشان می‌دهد مزاج چگونه در ظاهر، خلق، بیماری و تغذیه نقش دارد. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نشانه‌های مزاج خود را بهتر بشناسد، رابطه‌ی میان غذاها و اخلاط را درک کند و در انتخاب خوراک، فصل مناسب و شیوه‌ی ترکیب غذاها آگاهانه‌تر عمل کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به طب سنتی ایران، مفهوم مزاج و اخلاط، و ارتباط تغذیه با سلامت جسم و روان علاقه دارند. همچنین برای افرادی که می‌خواهند عادت‌های غذایی خود را بر اساس طبع بدن و فصل‌ها تنظیم کنند، متن می‌تواند راهنمایی اولیه فراهم کند.