کتاب رسم شهادت

کتاب رسم شهادت (اسرار شهادت در سیما و سلوک توحیدی شهید حاج قاسم سلیمانی) نوشته محمدتقی فیاض بخش، با تمرکز بر سیره‌ی شهید سلیمانی، می‌کوشد از سطح خاطره‌ها و توصیف‌های معمول فراتر برود و به این سؤال برسد که ریشه‌ی اثرگذاری شهید در چیست. متن کتاب بر محور نسبت میان شهادت، توحید، محبت، بندگی و حضور در محضر الهی شکل گرفته و از خلال سخنرانی و گفت‌وگو، تصویری فکری از این مسیر ارائه می‌دهد. نشر فیض فرزان این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رسم شهادت

کتاب رسم شهادت نوشته‌ی محمدتقی فیاض بخش، تأملی است در معنای شهادت و نسبت آن با سلوک توحیدی. متن به‌ جای توقف در ستایش شخصیت شهید قاسم سلیمانی، پرسشی محوری را پیش می‌کشد: چه چیزی به شهادت و به شخص شهید چنین اثر و حضوری می‌دهد؟ نویسنده پاسخ را در توحید، محبت، بندگی و نوعی حضور باطنی جست‌وجو می‌کند. به همین دلیل، شهید در این اثر فقط یک چهره‌ی تاریخی یا نظامی نیست، بلکه نشانه‌ای برای فهم مرتبه‌ای از زیست دینی است؛ زیستی که در آن رفتار بیرونی، از باطن و نسبت انسان با خدا جدا نیست.

کتاب از دو بخش اصلی تشکیل شده است. بخش اول با عنوان رسم شهادت، صورت یک سخنرانی دارد و بحث را از معنای عام شهادت آغاز می‌کند؛ معنایی که به کشته‌شدن در میدان نبرد محدود نمی‌شود و با مفاهیمی مثل حضور، شهود، بندگی، طهارت، محبت و مراقبت از نفس پیوند می‌خورد. در ادامه، موضوع‌هایی مانند شهید به‌ معنای شاهد و مشهود، رهایی از دلبستگی‌های دنیا، نسبت انسان و فطرت توحیدی، تسبیح موجودات، اتمام حجت الهی و دستورهای سلوکی مطرح می‌شود. 

محمدتقی فیاض بخش در بخش دوم که بر مدار دوستی نام دارد، در قالب گفت‌وگو پیش می‌رود و بیشتر بر سعه‌ی صدر، محبت به مردم، دوستی با مؤمنان، جایگاه ولایت و پیوند این ویژگی‌ها با مقام شهادت تمرکز دارد.

کتاب رسم شهادت از نظر حال‌وهوا، اثری تفسیری و تأملی است که هم به آیات قرآن و روایت‌ها تکیه دارد و هم از نمونه‌های رفتاری شهید سلیمانی برای روشن‌کردن بحث استفاده می‌کند. در این‌جا سیره‌ی او نه به‌ عنوان مجموعه‌ای از خاطره‌های پراکنده، بلکه به‌ منزله‌ی نشانه‌هایی از یک مسیر دیده می‌شود؛ مسیری که در آن نماز، وضو، قرآن، نماز شب، رعایت حق دیگران، محبت به فقرا و وفاداری به ولایت، اجزای یک منظومه‌اند.

خلاصه کتاب رسم شهادت

کتاب رسم شهادت، شهادت را مفهومی گسترده‌تر از کشته‌شدن در میدان نبرد معرفی می‌کند و آن را با حضور در محضر الهی، شهود حق و وفاداری به بندگی پیوند می‌دهد. محمدتقی فیاض بخش در این اثر، با تکیه بر آیات، روایت‌ها و نمونه‌هایی از سیره‌ی شهید سلیمانی، توضیح می‌دهد که چرا توحید می‌تواند منشأ محبت، سعه‌ی صدر، انس با مردم، سخت‌گیری در برابر دشمن و مراقبت دائمی از نفس باشد.

کتاب در دو مسیر پیش می‌رود: نخست، تبیین معنای شهادت و نسبت آن با فطرت، محبت و سلوک؛ دوم، خوانش رفتار و منش شهید سلیمانی بر پایه‌ی همین معنا. در این میان، موضوع‌هایی مثل نماز اول وقت، دوام طهارت، انس با قرآن، نماز شب، محبت به فقرا و پیوند با ولایت، به‌ عنوان نشانه‌های این مسیر مطرح شده‌اند.

چرا باید کتاب رسم شهادت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رسم شهادت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب معنای شهادت را از سطح یک واقعه فراتر می‌برد و آن را در پیوند با توحید و بندگی توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند سیره‌ی شهید سلیمانی را در قالب یک منظومه‌ی فکری و اخلاقی ببیند، نه‌فقط مجموعه‌ای از خاطره‌ها.
• این کتاب نسبت میان محبت، سعه‌ی صدر، ولایت، طهارت و مراقبت از نفس را در یک مسیر واحد در کنار هم قرار می‌دهد.
• بخش‌های مختلف اثر، با استناد به آیات و روایت‌ها، پرسش‌هایی درباره‌ی ریشه‌ی اثرگذاری شهید و معنای حضور او پیش می‌کشد.

خواندن کتاب رسم شهادت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رسم شهادت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت شهادت و توحید بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به سیره‌ی شهید سلیمانی که به دنبال فهم ریشه‌های فکری و معنوی رفتار او هستند.
• کسانی که به مباحث دینی مرتبط با محبت، ولایت، بندگی و سلوک توجه دارند.
• مخاطبانی که از متن‌های تأملی مبتنی بر آیات، روایت‌ها و نمونه‌های رفتاری استقبال می‌کنند.
• افرادی که می‌خواهند مفهوم شهادت را فراتر از معنای رایج و محدود آن بررسی کنند.

بخشی از کتاب رسم شهادت

«در فرهنگ قرآن و دین، شهادت فقط در عرصهٔ پیکار جهاد اصغر نیست؛ که اگر این‌گونه باشد، تالی‌فاسدهای بسیاری خواهد داشت. یعنی اگر ما مقامات بلندی نظیر شهادت را ناخواسته منحصر در مصادیق آیاتی چون: ‌(یقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَیقْتُلُونَ وَیقْتَلُونَ) کنیم، در واقع باید بگوییم انسان فقط و فقط باید کشته شود تا به آن مراتب و مقامات عالی برسد.

در این صورت، تکلیف بسیاری از کسانی که این نوع از شهادت توفیقشان نشد، چه می‌شود؟ به‌عبارت دیگر، آیا گروه کثیری از امت اسلام، به‌عنوان مثال، بانوان که بیش از نیمی از جامعه را تشکیل می‌دهند و برای آن‌ها توفیق حضور در صحنهٔ نبرد رودررو با دشمن به دلیل منع خود پروردگار حاصل نمی‌شود، توفیق شهادت را پیدا نمی‌کنند؟ یا عدهٔ دیگری که در صحنه‌های نبرد ایستادند و ایثار کردند، اما توفیق کشته‌شدن در راه خدا برای آن‌ها حاصل نشد، از آن مراتب محروم می‌شوند؟ به‌خصوص در جنگ‌های پیچیدهٔ امروز که برای جنگیدن یک سرباز در صف اول، باید ده‌ها نفر در پشت جبهه او را تدارک نظامی، اطلاعاتی و… کنند، تکلیف آن‌ها چه می‌شود؟ همین‌طور در مورد خانوادهٔ شهدا، کسانی که بعد از شهدا، پرچم شهادت را زینب‌گونه نگه داشتند و نگذاشتند که امت به خاطر مصیبت ازدست‌رفتن چنین شخصیت‌های والایی، به زانو دربیاید، تکلیف آن‌ها چه می‌شود؟ این سؤالات و بسیاری از سؤالات دیگری که بنده در مقدمهٔ کتاب شهید آورده‌ام، افق کلی این بحث را نشان می‌دهد که نباید شهید را فقط به معنای مقتول در جبهه‌های نبرد بدانیم.»