کتاب داستان های لاله زاری

کتاب داستان‌ های لاله زاری نوشته‌ مرضیه رشیدبیگی توسط انتشارات پژوهش‌ سرا منتشر شده است. این کتاب با همکاری اداره کل هنرهای نمایشی رادیو تهیه شده و به بازخوانی و احیای متون نمایشی شنیداری می‌پردازد؛ متونی که سال‌ها تنها در آرشیوهای صوتی رادیو باقی مانده بودند. کتاب داستان‌های لاله‌زاری با محوریت تهران قدیم و خیابان لاله‌زار، شخصیت‌هایی رنگارنگ و فضاهایی پر از جنب‌وجوش را به تصویر می‌کشد و تلاش دارد حال‌وهوای روزگار گذشته، دغدغه‌های مردم، روابط اجتماعی و طنزهای جاری در زندگی روزمره را از دل صدا و دیالوگ بیرون بکشد. این مجموعه نه‌تنها برای علاقه‌مندان به نمایشنامه‌نویسی و تاریخ رادیو، بلکه برای هرکسی که دوست دارد با فرهنگ و زیست اجتماعی تهران قدیم آشنا شود، جذابیت دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داستان های لاله زاری

کتاب داستان‌های لاله‌زاری (نمایشنامه‌ی رادیویی) اثر مرضیه رشیدبیگی، مجموعه‌ای از نمایشنامه‌های رادیویی است که در بستر تهران قدیم و به‌ویژه خیابان لاله‌زار روایت می‌شود. این کتاب با همکاری اداره کل هنرهای نمایشی رادیو و انتشارات پژوهش‌سرا منتشر شده و بخشی از تلاش برای ثبت و ماندگاری ادبیات نمایشی شنیداری ایران به‌ شمار می‌آید. ساختار کتاب بر پایه‌ی دیالوگ‌های زنده، فضاسازی شنیداری و شخصیت‌پردازی از طریق صدا شکل گرفته است؛ ویژگی‌هایی که نمایشنامه‌ی رادیویی را از دیگر گونه‌های نمایشی متمایز می‌کند.

هر نمایشنامه، روایتی مستقل دارد و شخصیت‌هایی از طبقات و مشاغل مختلف جامعه را وارد صحنه می‌کند؛ از آجان محله و نقال گرفته تا خیاط، خشک‌شو، سینمادار و مشتریان سینما. کتاب داستان‌های لاله‌زاری اثر مرضیه رشیدبیگی با نگاهی طنزآمیز و گاه انتقادی، به مسائل اجتماعی، روابط انسانی، آرزوها و ناکامی‌های مردم کوچه و بازار می‌پردازد و درعین‌حال، تصویری از فرهنگ و سبک زندگی تهران قدیم ارائه می‌دهد. این مجموعه، هم برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ نمایش رادیویی و هم برای مخاطبان عام، فرصتی برای آشنایی با شیوه‌های دیالوگ‌نویسی و فضاسازی شنیداری فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب داستان های لاله زاری

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

کتاب داستان‌های لاله‌زاری با نمایشنامه‌ی غلام آجان و مادرش آغاز می‌شود؛ جایی که نصرت، نقال محله، در خیابان تهران قدیم برای مردم قصه می‌گوید و در همین حین، دعوایی در گوشه‌ای از خیابان توجه جمعیت را جلب می‌کند. آرمناک سلمانی و عارف گاریچی، هرکدام با دغدغه‌های خود، وارد ماجرا می‌شوند و غلام آجان، مأمور نظم محله، درگیر ماجراهای روزمره و کشمکش‌های شخصی‌اش است. غلام که دل در گرو سینما و فیلم دارد، میان وظیفه‌ی آجانی و علاقه به دنیای سینما سرگردان است و همین کشمکش، طنز و تلخی خاصی به روایت می‌بخشد. 

مادرش، نصرت، که خود نقال و مرشد محله است، از این دل‌بستگی پسرش به سینما دلخور است و میان سنت نقالی و جذابیت‌های دنیای مدرن، کشمکش عاطفی و نسلی شکل می‌گیرد. در بخش‌های بعدی، داستان‌هایی چون یک چارک شکر پنیر و سرقت بزرگ از قطار کوچک با محوریت مشاغل و شخصیت‌های لاله‌زار روایت می‌شوند. عطا خیاط، نصیر خشک‌شو، دوشیزه قمر و آقا میر، هرکدام با آرزوها، ناکامی‌ها و طنزهای خاص خود، وارد صحنه می‌شوند. 

روایت‌ها اغلب با زبانی پر از اصطلاحات و لحن‌های محلی، فضای تهران قدیم را زنده می‌کنند و از خلال ماجراهای ساده‌ی روزمره، به دغدغه‌های بزرگ‌تر مثل هویت، عشق، طبقه‌ی اجتماعی و تغییرات فرهنگی می‌پردازند. هر نمایشنامه، ماجرایی مستقل دارد، اما همگی در فضای مشترک لاله‌زار و با حضور شخصیت‌هایی آشنا و دوست‌داشتنی شکل می‌گیرند. طنز، دیالوگ‌های پرکشش و فضاسازی شنیداری، عناصر اصلی این مجموعه‌ هستند.

چرا باید کتاب داستان های لاله زاری را بخوانیم؟

کتاب داستان‌های لاله‌زاری با بازآفرینی فضای تهران قدیم و خیابان لاله‌زار، فرصتی برای تجربه‌ی زیست اجتماعی، زبان و طنز مردم آن دوران فراهم می‌کند. این کتاب با بهره‌گیری از قالب نمایشنامه‌ی رادیویی، مهارت دیالوگ‌نویسی و فضاسازی شنیداری را به‌خوبی به نمایش می‌گذارد و برای کسانی که به تاریخچه‌ی رادیو، نمایشنامه‌نویسی و فرهنگ شهری علاقه دارند، منبعی ارزشمند است. شخصیت‌های متنوع و ملموس، روایت‌های پرکشش و طنز جاری در متن، باعث می‌شود خواننده نه‌تنها با قصه‌ها، بلکه با سبک زندگی و دغدغه‌های مردم کوچه و بازار آشنا شود؛ همچنین این مجموعه می‌تواند الهام‌بخش نویسندگان جوان و علاقه‌مندان به هنرهای نمایشی باشد تا با شناخت بهتر از گذشته، به خلق آثار تازه بپردازند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب داستان‌های لاله‌زاری به علاقه‌مندان نمایشنامه‌نویسی، پژوهشگران تاریخ رادیو و فرهنگ شهری، دانشجویان رشته‌های هنر و ادبیات نمایشی و کسانی که دوست دارند با فضای تهران قدیم و زبان مردم آن دوران آشنا شوند، پیشنهاد می‌شود؛ همچنین این مجموعه برای کسانی که به طنز اجتماعی و روایت‌های شنیداری علاقه دارند، قابل‌توجه خواهد بود.

بخشی از کتاب داستان های لاله زاری

«نمایش رادیویی، هنری است که از دل صدا زاده می‌شود و جهانی کامل را تنها با زبان صدا سکوت و موسیقی می‌سازد. رسانه‌ای شنیداری که نه بر تصویر، بلکه بر تخیل مخاطب تکیه دارد. در جهانی که تصویر بر همه چیز غلبه کرده است، نمایش رادیویی همچنان بر آن است تا قدرت زبان و صدا را به رخ بکشد؛ زبانی که نه فقط در قالب دیالوگ، بلکه در افکت مکث، سکوت، موسیقی و ریتم جاری‌ست. این هنر، بیش از آنکه به بازنمایی بصری وابسته باشد، به نشانه‌شناسی صوتی و کلامی تکیه دارد؛ نشانه‌هایی که با هدف تجسم رویدادها و شخصیت‌ها در ذهن شنونده عمل می‌کنند و حس مشترک و انتخاب شخصی را در فضای مخاطب می‌سازند. به همین دلیل، درام شنیداری را می‌توان «هنر با گوش دیدن» نامید. پیدایش نمایش رادیویی به نخستین روزهای تولد رسانه‌ی رادیو بازمی‌گردد. در ابتدا، اجراهای تئاتری موفق روی صحنه، صرفاً در برابر میکروفن اجرا می‌شدند تا به گوش شنوندگان برسند.»