کتاب سال های سربی

کتاب سال‌ های سربی نوشته مرضیه رشید بیگی با همکاری اداره کل هنرهای نمایشی رادیو توسط نشر پژوهش‌ سرا منتشر شده است. این اثر یک نمایشنامه‌‌ی رادیویی است که در قالب متن مکتوب در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته و به روایت زندگی یک خانواده در بستر تحولات اجتماعی و سیاسی ایران در دهه‌ی ۱۳۱۰ می‌پردازد. کتاب سال‌های سربی با بهره‌گیری از عناصر شنیداری و دیالوگ‌های زنده، تصویری از فرازونشیب‌های خانوادگی، دغدغه‌های معیشتی و کشمکش‌های طبقاتی را در دل جامعه‌ای درحال تغییر ترسیم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سال های سربی

کتاب سال‌های سربی، اثری در قالب نمایشنامه‌ی رادیویی است که توسط مرضیه رشید بیگی نوشته شده است. این کتاب بخشی از مجموعه‌ای است که با هدف ثبت و ماندگاری نمایشنامه‌های رادیویی ایران به‌صورت مکتوب گردآوری شده است. نمایشنامه‌های رادیویی، برخلاف نمایشنامه‌های صحنه‌ای، بر قدرت صدا، دیالوگ و فضاسازی شنیداری تکیه دارند و با حذف عناصر بصری، تخیل مخاطب را به چالش می‌کشند. 

کتاب سال‌های سربی در بستری تاریخی و اجتماعی روایت می‌شود و فضای تهران دهه‌ی ۱۳۱۰ را با جزئیات زندگی روزمره، مناسبات خانوادگی و تأثیر تحولات سیاسی بر سرنوشت شخصیت‌ها بازآفرینی می‌کند. ساختار کتاب مبتنی‌بر دیالوگ‌های پرکشش و فضاسازی صوتی است که به‌خوبی ویژگی‌های نمایشنامه‌ی رادیویی را منعکس می‌کند. کتاب سال‌های سربی اثر مرضیه رشید بیگی نه‌تنها برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی و تاریخ اجتماعی ایران جذاب است، بلکه می‌تواند منبعی برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های هنر و ادبیات باشد.

خلاصه داستان نمایشنامه سال های سربی

در کتاب سال‌های سربی، داستان خانواده‌ای روایت می‌شود که در سال ۱۳۱۹، هم‌زمان با ماه‌های پایانی حکومت رضا شاه، با بحران‌های خانوادگی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. محور اصلی روایت، خانه‌ی تاجما (تاج‌الملوک)، بیوه‌ی مرحوم فریدون میرزا است که در تدارک مراسم جهازکشون پسرش فرهاد میرزا قرار دارد، اما مخالفت پدر عروس با ورود دخترش به خانه‌ای که آب لوله‌کشی ندارد، مراسم را به تعویق می‌اندازد و بحران تازه‌ای در خانواده شکل می‌گیرد. در این میان، مونس، کوچک‌ترین دختر خانواده، پس از سه سال زندگی مشترک و تحمل مشکلات فراوان، به خانه بازمی‌گردد و خبر طلاقش را می‌آورد. 

مهریه‌ی او به موضوعی برای حل مشکلات مالی خانواده و تهیه خانه‌ی مستقل برای فرهاد میرزا تبدیل می‌شود. ارسلان، جوانی خانه‌زاد و امین خانواده، که سال‌ها قبل دل‌باخته‌ی مونس بوده، با بازگشت او دچار کشمکش‌های درونی می‌شود و تصمیم می‌گیرد خانه را ترک کند تا دوباره گرفتار این عشق ممنوع نشود. روایت کتاب در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوران شکل می‌گیرد؛ چاپخانه‌ی خانوادگی، مشکلات معیشتی، دغدغه‌های طبقاتی و تأثیر قوانین جدید بر مناسبات خانوادگی، همگی در دل داستان تنیده شده‌اند. شخصیت‌ها هریک با امیدها، ناکامی‌ها و انتخاب‌های دشوار خود، تصویری از جامعه‌ای درحال گذار را به نمایش می‌گذارند. در پس زمینه‌ی این روایت، سایه‌ی جنگ جهانی دوم، تغییرات سیاسی و تحولات اجتماعی ایران نیز حضور پررنگی دارد و سرنوشت شخصیت‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب سال های سربی را بخوانیم؟

کتاب سال‌های سربی با بازآفرینی فضای تهران دهه‌ی ۱۳۱۰ و نمایش جزئیات زندگی یک خانواده در بستر تحولات اجتماعی و سیاسی، فرصتی برای شناخت لایه‌های پنهان جامعه‌ی ایرانی در آن دوران فراهم می‌کند. این کتاب با بهره‌گیری از قالب نمایشنامه‌ی رادیویی، تجربه‌ای متفاوت از روایتگری را ارائه می‌دهد و مخاطب را به دنیای شنیداری و تخیلی دعوت می‌کند که کمتر در ادبیات معاصر فارسی دیده می‌شود. پرداختن به موضوعاتی چون بحران هویت، مناسبات خانوادگی، تأثیر قوانین جدید بر زندگی زنان و مردان و کشمکش‌های طبقاتی، این اثر را به منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی و ادبیات نمایشی تبدیل کرده است؛ همچنین مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند الهام‌بخش نویسندگان و پژوهشگران حوزه‌ی نمایشنامه‌نویسی باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های رادیویی، پژوهشگران تاریخ اجتماعی ایران، دانشجویان رشته‌های هنر و ادبیات نمایشی و کسانی که به روایت‌های خانوادگی و اجتماعی در بستر تحولات تاریخی علاقه دارند، مناسب است؛ همچنین مطالعه‌ی این اثر به کسانی که دغدغه‌ی شناخت نقش زنان، مناسبات طبقاتی و تأثیر سیاست بر زندگی روزمره را دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب سال های سربی

«نمایش رادیویی، هنری‌ست که از دل صدا زاده می‌شود و جهانی کامل را تنها با زبان، صدا، سکوت و موسیقی می‌سازد. رسانه‌ای شنیداری که نه بر تصویر، بلکه بر تخیل مخاطب تکیه دارد. در جهانی که تصویر بر همه‌چیز غلبه کرده است، نمایش رادیویی همچنان بر آن است تا قدرت زبان و صدا را به رخ بکشد؛ زبانی که نه فقط در قالب دیالوگ، بلکه در افکت، مکث، سکوت، موسیقی و ریتم جاری‌ست.»