کتاب ارنواز و شهرناز

کتاب ارنواز و شهرناز نوشته مرضیه رشید بیگی با همکاری اداره کل هنرهای نمایشی رادیو توسط نشر پژوهش‌ سرا منتشر شده است. این اثر یک نمایشنامه‌ی رادیویی است که با الهام از داستان‌های شاهنامه، به روایت سرنوشت دو دختر جمشید شاه، ارنواز و شهرناز، می‌پردازد. فضای کتاب، تلفیقی از اسطوره، درام و عناصر شنیداری است و شخصیت‌های آن در بستر حوادث تاریخی و افسانه‌ای ایران باستان شکل گرفته‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ارنواز و شهرناز

کتاب ارنواز و شهرناز، اثری در قالب نمایشنامه‌ی رادیویی است که توسط مرضیه رشیدبیگی نوشته شده است. این کتاب با اقتباس از داستان‌های شاهنامه، به‌ویژه روایت سقوط جمشید شاه و به قدرت رسیدن ضحاک، به زندگی و رنج‌های دو دختر جمشید، ارنواز و شهرناز، می‌پردازد. ساختار کتاب مبتنی‌بر دیالوگ‌های شنیداری و فضاسازی صوتی است و شخصیت‌ها با استفاده از زبان و صدا جان می‌گیرند. 

نمایشنامه در چند پرده روایت می‌شود و هر بخش با توصیف فضا، گفت‌وگوهای شخصیت‌ها و رخدادهای دراماتیک پیش می‌رود. این اثر نه‌تنها بازتابی از اسطوره‌های ایرانی است، بلکه تلاش دارد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نمایشنامه‌نویسی رادیویی، تخیل و احساس مخاطب را درگیر کند. کتاب حاضر که به‌عنوان بخشی از مجموعه نمایشنامه‌های رادیویی منتشر شده، فرصتی برای آشنایی با این گونه‌ی نمایشی و تجربه‌ی متفاوتی از روایتگری در ادبیات معاصر ایران فراهم می‌کند.

خلاصه داستان نمایشنامه ارنواز و شهرناز

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان ارنواز و شهرناز با سقوط جمشید شاه و آشوب در سرزمین ایران آغاز می‌شود. ارنواز و شهرناز، دو دختر جمشید، پس از فرار پدرشان، در کاخ شاهی تنها می‌مانند و برای نجات از خشم مردم و خطر ضحاک، با کمک خاتونی به نام پریزاد، در دالان‌های مخفی کاخ پنهان می‌شوند. در بیرون کاخ، بزرگان کشور برای جلوگیری از فروپاشی هفت پادشاهی، ضحاک بابلی را به پادشاهی می‌خوانند. 

ضحاک با مارهای بر دوش و عطش قدرت، وارد کاخ می‌شود و به‌دنبال یافتن دختران جمشید است. در این میان، شخصیت‌هایی چون گرمایل (حکیمی دانا و پیشگو) و ارمایل (شاگرد ساده‌دل او) نیز وارد داستان می‌شوند و با رؤیاها و پیش‌بینی‌های خود، سرنوشت دختران جمشید را دنبال می‌کنند. ارنواز و شهرناز که در اسارت و ترس به‌ سر می‌برند، میان امید به بازگشت پدر و وحشت از آینده‌ای نامعلوم سرگردان‌ هستند.

پریزاد که گاه چهره‌ای وفادار و گاه مرموز دارد، نقش کلیدی در سرنوشت این دو دختر ایفا می‌کند و آن‌ها را میان امید و ناامیدی، وفاداری و خیانت و اسارت و رهایی معلق نگه می‌دارد. در ادامه، ضحاک دستور می‌دهد دختران جمشید را به نزد او بیاورند و آن‌ها را به سراپرده‌ی شاهی می‌برد. در این فضای پرتنش، امید به رهایی در قالب شخصیت‌هایی چون مرغ بی‌سایه و فریدون (در رؤیاها و پیش‌بینی‌ها) زنده می‌ماند. نمایشنامه با تمرکز بر احساسات، گفت‌وگوها و کشمکش‌های درونی شخصیت‌ها، تصویری از رنج، امید، وفاداری و جست‌وجوی آزادی در دل تاریکی و استبداد ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب ارنواز و شهرناز را بخوانیم؟

این کتاب با بازآفرینی یکی از روایت‌های کمترپرداخته‌شده‌ی شاهنامه، فرصتی برای تجربه‌ی نمایشنامه‌ی رادیویی در قالب مکتوب فراهم می‌کند. کتاب ارنواز و شهرناز باتکیه‌بر دیالوگ‌های پرکشش، فضاسازی شنیداری و شخصیت‌پردازی چندلایه، مخاطب را به دنیای اسطوره‌ای ایران باستان می‌برد و او را با دغدغه‌هایی چون قدرت، وفاداری، اسارت و امید روبه‌رو می‌سازد. مطالعه‌ی این اثر، نه‌تنها آشنایی با گونه‌ی نمایشنامه‌ی رادیویی را ممکن می‌کند، بلکه امکان تأملی تازه بر نقش زنان در اسطوره‌ها و تاریخ ایران را نیز فراهم می‌آورد؛ همچنین علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی و روایت‌های اسطوره‌ای می‌توانند از این کتاب برای الهام گرفتن در نگارش یا اجرای آثار مشابه بهره ببرند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب ارنواز و شهرناز برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی، نمایشنامه‌نویسی رادیویی، اسطوره‌های ایرانی و روایت‌های شاهنامه‌ای مناسب است. این کتاب به‌ویژه به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های هنرهای نمایشی، ادبیات فارسی و تاریخ فرهنگ ایران و همچنین کسانی که به نقش زنان در متون کلاسیک علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب ارنواز و شهرناز

«نمایش رادیویی، هنری‌ست که از دل صدا زاده می‌شود و جهانی کامل را تنها با زبان، صدا، سکوت و موسیقی می‌سازد. رسانه‌ای شنیداری که نه بر تصویر، بلکه بر تخیل مخاطب تکیه دارد. در جهانی که تصویر بر همه‌چیز غلبه کرده است، نمایش رادیویی همچنان بر آن است تا قدرت زبان و صدا را به رخ بکشد؛ زبانی که نه فقط در قالب دیالوگ، بلکه در افکت، مکث، سکوت، موسیقی و ریتم جاری‌ست.»