کتاب آیین بالندگی

کتاب آیین بالندگی (فرزندپروری به سبک هویت ایرانی در دوازده گام) نوشته نجمه تابان منش، مسئله‌ی تربیت را از رابطه‌ی میان محبت و قانون آغاز می‌کند. نویسنده الگوی پیشنهادی خود را بر پذیرش احساسات کودک و تعیین مرزهای روشن بنا کرده است؛ الگویی که نه سخت‌گیری و تهدید را می‌پذیرد و نه آزادی بدون محدودیت را. انتشارات پژوهش سرا این کتاب را منتشر کرده است. موضوعاتی مانند شناخت نیازهای عاطفی، گفت‌وگو، مسئولیت‌پذیری و استفاده از رسانه‌ها در پیوند با ارزش‌های فرهنگ ایرانی بررسی شده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آیین بالندگی

کتاب آیین بالندگی نوشته نجمه تابان منش، راهنمایی برای بررسی موقعیت‌های تربیتی در خانواده است. نویسنده بحث را از سردرگمی والدین میان توصیه‌های متفاوت آغاز می‌کند: ترس از آسیب‌زدن به رابطه در اثر سخت‌گیری و نگرانی از پرورش کودکی که محدودیت را نمی‌پذیرد. پاسخ پیشنهادی او، همراه‌کردن مهر و مرز است. این کتاب سه سبک مستبدانه، آسان‌گیر و مقتدرانه‌ی همدلانه را با تصویرهای «خانه‌ی آهنی»، «خانه‌ی شیشه‌ای» و «خانه‌ی بهاری» توضیح می‌دهد. موقعیت‌هایی مانند مقاومت هنگام خواب، بی‌میلی به انجام تکالیف یا اختلاف بر سر وسایل، زمینه‌ی مقایسه‌ی واکنش‌های والدین می‌شوند. نویسنده ابتدا صحنه‌ای از زندگی خانواده را شرح می‌دهد و سپس نقش سرزنش، تهدید، همدلی یا حق انتخاب را بررسی می‌کند. فرهنگ ایرانی نیز در این بحث تنها به حفظ رسوم محدود نیست؛ مفاهیمی مانند مهر، حرمت، پیوند خویشاوندی و همسایه‌داری، زمینه‌ای برای صحبت درباره‌ی رابطه و مسئولیت فراهم می‌کنند.
کتاب آیین بالندگی در ۱۲ گام تنظیم شده است. «پیوند مهر و مرز»، «شناخت دنیای کودک»، «هنر گفتگو با فرزند»، «مدیریت هیجانات و خشم در خانواده» و «هنر مسئولیت‌پذیری در خانواده» از عنوان‌های آغازین هستند. گام‌های دیگر به عزت‌نفس، تعادل دیجیتال، استقلال مالی، روابط خواهر و برادر، شوق یادگیری، اخلاق و مراقبت والدین از خود اختصاص دارند. پس‌نوشت «واکاوی ریشه‌های کهن» نیز عنوان‌هایی درباره‌ی اوستا، روزگار پهلوانی و حکیمان و شاعران ایرانی دارد. بخش‌های آموزشی معمولاً با تمرین و مرور نکات پایان می‌یابند. تمرین‌ها از مشاهده‌ی بازی کودک بدون دخالت تا برگزاری جلسه‌ی خانوادگی برای تنظیم قانون گسترده‌اند. یکی از تمایزهای مفهومی مهم، جداکردن ارزش وجودی کودک از توانایی او در انجام کارهاست. نویسنده نشان می‌دهد که تشویق نتیجه و هوش، با توجه به کوشش و پیشرفت یکسان نیست. بحث رسانه نیز مسئولیت را فقط متوجه فرزند نمی‌داند؛ قانون‌هایی مانند کنارگذاشتن گوشی هنگام غذا باید شامل والدین هم باشند. چنین مثال‌هایی، توجه را از اصلاح یک‌طرفه‌ی رفتار کودک به کیفیت تعامل همه‌ی اعضای خانواده می‌برند.

خلاصه کتاب آیین بالندگی

کتاب آیین بالندگی تربیت را ترکیبی از شناخت کودک، تنظیم واکنش والدین و ایجاد فرصت مشارکت می‌داند. ایده‌ی محوری این است که پذیرش خشم، ترس یا ناراحتی کودک، به معنای پذیرفتن هر رفتاری نیست. والد می‌تواند احساس را به رسمیت بشناسد و هم‌زمان جلوی رفتار آسیب‌زا را بگیرد. نویسنده برای حل تعارض، مکث و آرام‌کردن خود، نام‌گذاری احساس، بیان مرز و همکاری برای یافتن راه‌حل را پیشنهاد می‌کند. نیاز به امنیت، عاملیت و توجه، مبنای فهم برخی رفتارهای دشوار قرار می‌گیرند. تفاوت سرشت کودکان نیز دلیلی برای کنارگذاشتن مقایسه است. پیام مشترک بحث‌های مسئولیت‌پذیری، عزت‌نفس و رسانه این است که کودک باید فرصت تصمیم‌گرفتن و تجربه‌کردن پیامدها را داشته باشد؛ بدون اینکه محبت والدین به موفقیت یا بی‌اشتباه‌بودن او مشروط شود.

چرا باید کتاب آیین بالندگی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آیین بالندگی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی واکنش‌های متفاوت والدین، تفاوت اقتدار و تهدید را روشن می‌کند.
• توضیح جداگانه‌ی عزت‌نفس و اعتمادبه‌نفس، زمینه‌ی بازنگری در شیوه‌ی تشویق را فراهم می‌کند.
• تمرین‌های مشاهده و شنیدن، توجه را به نیازهای پشت رفتار کودک می‌برند.
• بحث تعادل دیجیتال، والدین را نیز مشمول قوانین خانوادگی می‌داند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب آیین بالندگی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• والدینی که میان سخت‌گیری و آسان‌گیری مردد هستند.
• پدران و مادرانی که با تعارض‌های تکراری درباره‌ی تکالیف و نظم روبه‌رو هستند.
• خوانندگانی که به پیوند تربیت فرزند و ارزش‌های ایرانی علاقه دارند.