کتاب دختری از ایران

کتاب دختری از ایران، نوشته ستاره فرمانفرماییان و با گردآوری و ترجمه ابوالفضل طاهریان ریزی، در سال ۱۴۰۴ توسط انتشارات طاهریان منتشر شده است. این کتاب روایت زندگی زنی است که به‌عنوان پایه‌گذار مددکاری اجتماعی در ایران شناخته می‌شود و خاطراتش از دوران کودکی در خانواده‌ای اشرافی تا سال‌های پرآشوب انقلاب اسلامی را در بر می‌گیرد. فرمانفرماییان با نگاهی دقیق به فرازونشیب‌های زندگی شخصی و اجتماعی خود، تصویری از تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران در قرن بیستم ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دختری از ایران اثر ستاره فرمانفرماییان

کتاب دختری از ایران اثری در قالب خاطره‌نویسی است که زندگی ستاره فرمانفرماییان، مادر مددکاری اجتماعی ایران، را روایت می‌کند. این کتاب هم به زندگی شخصی نویسنده می‌پردازد، هم تصویری از ساختار خانواده‌های اشرافی، وضعیت زنان و تحولات اجتماعی و سیاسی ایران از اواخر دوران قاجار تا پس از انقلاب اسلامی ترسیم می‌کند. این کتاب از دل حرمسرای یک شاهزاده آغاز می‌شود و با سال‌های تحصیل در خارج از کشور، بازگشت به ایران و تلاش برای بنیان‌گذاری مدرسه‌ی مددکاری اجتماعی ادامه می‌یابد.

ستاره فرمانفرماییان در این اثر، با جزئیات فراوان، از سنت‌ها، باورها، چالش‌های زنان و همچنین نقش خود در تغییرات اجتماعی سخن گفته است. ساختار کتاب مبتنی‌بر روایت خطی زندگی نویسنده است و در چهار بخش اصلی و ۱۸ فصل، با استفاده از خاطرات، عکس‌ها و اسناد، فضای تاریخی و اجتماعی ایران را بازسازی می‌کند. کتاب دختری از ایران برای علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی ایران، مطالعات زنان و خاطره‌نویسی معاصر اثری خواندنی است.

خلاصه کتاب دختری از ایران

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب دختری از ایران با توصیف زندگی ستاره فرمانفرماییان در خانواده‌ای پرجمعیت و اشرافی آغاز می‌شود؛ جایی که او در میان چندین خواهر و برادر و در فضای سنتی و مردسالارانه‌ی حرمسرای پدرش، عبدالحسین میرزا فرمانفرما، رشد می‌کند. پدرش، با وجود اقتدار و استبداد، به تحصیل دختران اهمیت می‌دهد و همین نگاه مسیر زندگی ستاره را تغییر می‌دهد. او از همان کودکی با سنت‌ها و محدودیت‌های جامعه‌‌ی خود دست‌وپنجه نرم می‌کند و به‌تدریج، با حمایت خانواده، موفق می‌شود به تحصیلاتش ادامه دهد. در میانه‌ی جنگ جهانی دوم، ستاره تصمیم می‌گیرد برای تحصیل به آمریکا برود و به نخستین دانشجوی ایرانی دانشگاه کالیفرنیا در رشته‌ی مددکاری اجتماعی تبدیل می‌شود.

او پس از پایان تحصیل، با انگیزه‌ی خدمت به مردم و ترویج دانش مددکاری، به ایران بازمی‌گردد و مدرسه‌ی مددکاری اجتماعی تهران را تأسیس می‌کند. فرمانفرماییان همراه با دانشجویانش، سال‌ها برای بهبود وضعیت خانواده‌های فقیر و آسیب‌دیده تلاش می‌کند و در این مسیر با چالش‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بسیاری روبه‌رو می‌شود. با وقوع انقلاب اسلامی و تغییرات بنیادین در ساختار قدرت، ستاره به‌عنوان عنصری ضدانقلاب شناخته می‌شود و تا آستانه‌ی اعدام پیش می‌رود. در نهایت، پس از پشت‌سرگذاشتن این بحران، بار دیگر به آمریکا مهاجرت می‌کند و به زندگی حرفه‌ای خود ادامه می‌دهد. این کتاب در کنار روایت زندگی شخصی نویسنده، تصویری از تحولات اجتماعی و سیاسی ایران در قرن بیستم ارائه می‌دهد و به نقش زنان در این تحولات می‌پردازد.

چرا باید کتاب دختری از ایران را بخوانیم؟

این کتاب با روایت زندگی ستاره فرمانفرماییان، فرصتی برای شناخت ساختار خانواده‌های اشرافی، وضعیت زنان و تحولات اجتماعی ایران در قرن بیستم فراهم می‌کند. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، با چالش‌های زنان پیشرو، موانع سنتی و اجتماعی و تلاش برای تغییر و پیشرفت در جامعه‌ای مردسالار آشنا می‌شود. این کتاب به‌واسطه‌ی روایت دست‌اول از وقایع تاریخی، تصویری ملموس از فضای اجتماعی و سیاسی ایران پیش و پس از انقلاب اسلامی ارائه می‌دهد. کتاب دختری از ایران هم روایتگر یک زندگی شخصی است و هم برشی از تاریخ معاصر ایران از زاویه‌ی نگاه یک زن فعال اجتماعی است.

خواندن کتاب دختری از ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی ایران، مطالعات زنان، خاطره‌نویسی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت تحولات فرهنگی و اجتماعی ایران را دارند، مناسب است. همچنین دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های علوم اجتماعی، مددکاری و تاریخ معاصر می‌توانند از آن بهره ببرند.

درباره ستاره فرمانفرماییان

ستاره فرمانفرماییان در سال ۱۲۹۹ شمسی در شیراز به دنیا آمد و در سال ۱۳۹۱ در لس‌آنجلس درگذشت. او فرزند عبدالحسین میرزا فرمانفرما، از شاهزادگان قاجار، بود و به‌عنوان مادر مددکاری اجتماعی ایران شناخته می‌شود. زندگی او با سقوط دو سلسله‌ی قاجار و پهلوی هم‌زمان بود؛ رخدادهایی که تأثیر زیادی بر سرنوشت او و خانواده‌اش گذاشتند.

ستاره در کودکی همراه خانواده به تهران آمد و سال‌های نوجوانی را در خانواده‌ی بزرگ فرمانفرما گذراند. او با وجود مخالفت اطرافیان، برای ادامه‌ی تحصیل راهی آمریکا شد و حدود ۱۰ سال آنجا زندگی کرد. ابتدا در رشته‌ی جامعه‌شناسی تحصیل کرد و سپس در دانشگاه شیکاگو در رشته‌ی مددکاری اجتماعی و حقوق خانواده و کودکان به مطالعه و فعالیت پرداخت.

پس از بازگشت به ایران، در سال ۱۳۳۷ مدرسه‌ی عالی مددکاری اجتماعی تهران را بنیان گذاشت و نقش مهمی در گسترش خدمات اجتماعی، حمایت از زنان و کودکان و ایجاد مراکز رفاه در مناطق محروم داشت. او همچنین در زمینه‌ی آموزش مدرن مهدکودک‌ها و تربیت مددکاران اجتماعی فعالیت‌های گسترده‌ای انجام داد.

ستاره فرمانفرماییان خاطرات و تجربه‌های زندگی خود را در کتاب حاضر منتشر کرد؛ اثری که روایتگر زندگی او، خانواده‌اش و بخشی از تحولات اجتماعی و سیاسی ایران است.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

انتشارات کارنگ با ترجمه‌ی مریم اعلایی، انتشارات سمیر با ترجمه‌ی کیومرث پارسای و... در سال‌های مختلف این کتاب را منتشر کرده‌اند.

بخشی از کتاب دختری از ایران

«در ورق زدن خاطرات گذشته، پدرم بیش از همه حضور دارد. مردی که هنگام تولدم بیش از شصت سال داشت. شیر پیری از نسلی رو به انقراض، با یک زندگی طولانی و پر فراز و نشیب، که هر چند در سال‌های واپسین بیمار و غمگین و منزوی بود، اما در زندگی من و اطرافیانم همواره حاکمی مطلق شمرده می‌شد. من در شیراز عطرآگین با گل‌های سرخ، به دنیا آمدم. مرکز ایالتی باستانی، که امپراطوری بزرگ هخامنشی از آن خطه برخاسته و به خاطر باغ‌ها و شاعرانش مشهور است. پدرم که در دوران زندگانی، پیوسته فرماندار نظامی و یا والی ایالات بود، در زمان جنگ جهانی اول، با سمت والی به این ایالت نا آرام فرستاده شد. من پانزدهمین فرزند از سی و شش فرزند پدرم، وسومین فرزند مادرم (معصومه، سومین همسر او) هستم. هنگام تولدم هنوز سلطنت قاجار در ایران برقرار بود. پدرم سیاستمداری میانه رو و طرفدار جدی قانون اساسی جدید و دموکراتیک ایران بود. او علاوه بر پیوند نسبی با خاندان قاجار، به واسطۀ نخساتین همسرش، با آن خاندان پیوند سببی نیز داشت. پدرم در پیری نیز همچون جوانی، مقتدر، مستبد و نیرومند بود. با قامت متوسط، سبیل سفید، شکافی بر چانه و چشم‌هایی نافذ و سبز رنگش، که در میان ایرانیان رنگی نادر است، بسیار جذاب می‌نمود.»