کتاب شمایل شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره ای (مطالعه بینارشته ای هنر)

کتاب شمایل شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره ای (مطالعه بینارشته ای هنر) نوشته انسیه ظریف شعریان مشهدی نژاد توسط نشر طلوع مجد منتشر شده است. این کتاب اثری پژوهشی در حوزه‌ی هنر و مطالعات میان‌رشته‌ای است که به بررسی آثار قطب‌الدین صادقی از منظر نظریات اروین پانوفسکی می‌پردازد. این کتاب با رویکردی تحلیلی مفاهیم شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی را در بستر نمایش‌های آیینی و اسطوره‌ای ایران واکاوی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شمایل شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره ای (مطالعه بینارشته ای هنر)

کتاب شمایل‌شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره‌ای (مطالعه بینارشته ای هنر) (بررسی آثار دکتر قطب‌الدین صادقی از دیدگاه اروین پانوفسکی، سحوری، یادگار زریران، پیکره‌های بازیافته) مفاهیم شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی در هنر به‌ویژه در زمینه‌ی نمایش‌های آیینی و اسطوره‌ای ایران را بررسی می‌کند. انسیه ظریف شعریان مشهدی‌نژاد، نویسنده‌ی کتاب، باتکیه‌بر نظریات اروین پانوفسکی و دیگر متفکران نشانه‌شناسی تلاش می‌کند تا لایه‌های معنایی تصاویر و نمادهای به‌کاررفته در آثار نمایشی را تحلیل کند. 

دوره‌ی انتشار کتاب هم‌زمان با توجه روزافزون به مطالعات بینارشته‌ای در هنر است و کتاب با نگاهی تاریخی و تطبیقی سیر تحول مفاهیم شمایل‌نگاری از دوران باستان تا معاصر را دنبال می‌کند. انسیه ظریف شعریان مشهدی‌نژاد ضمن مرور پیشینه‌ی نظریه‌های نشانه‌شناسی و شمایل‌شناسی به نقد و تحلیل آثار قطب‌الدین صادقی می‌پردازد و جایگاه این آثار را در بستر هنر آیینی و اسطوره‌ای ایران بررسی می‌کند. او همچنین به معرفی دیدگاه‌های نظریه‌پردازانی چون چارلز سندرس پیرس، لوئی یلمزلف و اومبرتو اکو می‌پردازد و جایگاه نشانه‌ها و نمادها را در هنر و فرهنگ ایرانی واکاوی می‌کند. درمجموع این اثر تصویری کلی از روند شکل‌گیری و تحول شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی در هنر ایران ارائه می‌دهد و مخاطب را با رویکردهای مختلف تحلیل تصویر آشنا می‌سازد.

خلاصه کتاب شمایل شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره ای (مطالعه بینارشته ای هنر)

کتاب شمایل‌شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره‌ای با تمرکز بر آثار نمایشی قطب‌الدین صادقی، به تحلیل لایه‌های معنایی تصاویر و نمادهای به‌کاررفته در این آثار می‌پردازد. نویسنده ابتدا مفاهیم پایه‌ای شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی را شرح می‌دهد و تفاوت‌های آن‌ها را از منظر تاریخی و نظری بررسی می‌کند؛ سپس باتکیه‌بر نظریات اروین پانوفسکی، سه سطح معنایی تحلیل تصویر را معرفی می‌کند؛ معنای طبیعی (توصیف پیشاشمایل‌نگارانه)، معنای قراردادی (تحلیل شمایل‌نگارانه) و معنای ذاتی (تفسیر شمایل‌شناسانه). 

در ادامه کتاب به بررسی نقش آیین‌ها و اسطوره‌ها در شکل‌گیری هنر و نمایش ایرانی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه این عناصر در آثار نمایشی بازتاب یافته‌اند. تحلیل موردی نمایش‌هایی چون سحوری، یادگار زربران و پیکره‌های بازیافته از قطب‌الدین صادقی بخش مهمی از کتاب را تشکیل می‌دهد. نویسنده با استفاده از روش پانوفسکی به رمزگشایی از نمادها، نقش‌مایه‌ها و ساختارهای روایی این آثار می‌پردازد و تأثیر اسطوره‌ها و آیین‌ها را بر فرم و محتوای نمایش‌ها بررسی می‌کند. کتاب همچنین به نقد دیدگاه‌های پانوفسکی و مقایسه‌ی آن با نظریه‌پردازان دیگر می‌پردازد و محدودیت‌ها و ظرفیت‌های رویکرد شمایل‌شناسانه را در تحلیل هنر ایرانی مورد بحث قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب شمایل شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره ای (مطالعه بینارشته ای هنر) را خواند؟

این کتاب برای کسانی که به تحلیل عمیق‌تر تصاویر و نمادهای به‌کاررفته در هنر و نمایش علاقه دارند، فرصتی فراهم می‌کند تا با مفاهیم کلیدی شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی آشنا شوند. اثر حاضر با ارائه‌ی چارچوب نظری دقیق و نمونه‌های عملی از آثار نمایشی ایرانی امکان درک بهتر لایه‌های معنایی و فرهنگی هنر آیینی و اسطوره‌ای را فراهم می‌آورد. آشنایی با نظریات اروین پانوفسکی و کاربرد آن‌ها در تحلیل آثار معاصر نیز دیدگاه تازه‌ای نسبت به مطالعه‌ی هنر و فرهنگ ایران ارائه می‌دهد.

خواندن کتاب شمایل شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره ای (مطالعه بینارشته ای هنر) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های هنر، مطالعات فرهنگی، تئاتر و نشانه‌شناسی مفید است. علاقه‌مندان به تحلیل نمادها و اسطوره‌ها در هنر و کسانی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر نمایش‌های آیینی و اسطوره‌ای ایران را دارند نیز می‌توانند از مطالب کتاب بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب شمایل شناسی تصاویر نمایش آیینی و اسطوره ای (مطالعه بینارشته ای هنر)

«هر مطلبی می‌بینیم حتی مطالعه نوشتار مجموعه‌ای از نشانه‌های گرافیکی و دیداری است یعنی هرچیزی نشانه‌ای از نشانه‌های دیداری است. دیدن قبل از واژگان و زبان وجود داشته است. بطوریکه یک کودک با نگریستن به اطراف خود جهان را می‌شناسد. جهان ما در قاب‌های تشکیل یافته از نسبت میان نشانه‌ها، خود را آشکار می‌کند و حدود این قاب‌ها را توان دیداری ما تعیین می‌کند همان طور که معنی‌شناختی این نسبت‌ها را توان نشانه‌سازی ما تعیین خواهد کرد. حال اگر اجزا تبدیل به نشانه شده باشد و چشم‌انداز تبدیل به موضوع دیدار شود. در مکانی که مجموعه‌ای از عناصر باشد، موضوعی شکل‌گرفته از نشانه‌های جداگانه که هر یک دلالتی ویژه‌ای «به چیز دیگری» دارند.»