کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰)

کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰) نوشتهٔ «عباس شاکری» و منتشرشده توسط نشر نی، اثری پژوهشی و تحلیلی دربارهٔ تحولات اقتصاد ایران از دههٔ ۱۳۴۰ تا ۱۴۰۰ است. این کتاب با رویکردی تاریخی و اقتصاد سیاسی، روندها، سیاست‌ها و پیامدهای اقتصادی ایران را در بستر تحولات اجتماعی و سیاسی بررسی کرده است. نویسنده با تکیه بر تجربهٔ تدریس و پژوهش خود تلاش کرده تصویری جامع از فرازوفرودهای اقتصاد ایران ارائه دهد. نسخهٔ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰) اثر عباس شاکری

کتاب «تاریخ‌نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰)» به بررسی روندهای کلان اقتصاد ایران در بازه‌ای ۶۰ساله پرداخته و کوشیده با نگاهی انتقادی، سیاست‌های اقتصادی، برنامه‌های توسعه و پیامدهای آن‌ها را تحلیل کند. «عباس شاکری» با اشاره به تجربهٔ تدریس و پژوهش خود به این نکته پرداخته است که تحلیل‌های رایج اقتصادی در ایران اغلب سطحی و کلیشه‌ای هستند و نمی‌توانند به‌درستی علت‌های وضعیت فعلی اقتصاد ایران را توضیح دهند. کتاب حاضر از منظر اقتصاد سیاسی و اجتماعی، نقش رانت‌جویی، فساد، سیاست‌های ناکارآمد و تأثیر گروه‌های ذی‌نفع را در شکل‌گیری بحران‌های اقتصادی ایران برجسته کرده است. دوره‌های مختلف تاریخی از دههٔ ۱۳۴۰ تا سال‌های بعد، با تمرکز بر متغیرهای کلان مانند رشد اقتصادی، تورم، نقدینگی، بیکاری و توزیع درآمد بررسی شده است.

نویسنده با نقد سیاست‌های تعدیل ساختاری، خصوصی‌سازی، آزادسازی نرخ ارز و سایر سیاست‌های اقتصادی به این نتیجه می‌رسد که بسیاری از مشکلات اقتصادی ایران ناشی از برداشت‌های سطحی و اجرای ناقص نظریات اقتصادی و بی‌توجهی به بسترهای نهادی و اجتماعی بوده است. کتاب حاضر به نقش برنامه‌های توسعه، تأثیر درآمدهای نفتی، تحریم‌ها و جنگ بر اقتصاد ایران پرداخته و با ارائهٔ داده‌ها و تحلیل‌های آماری، تصویری مستند از تحولات اقتصادی ایران ارائه داده است.

عنوان فصل‌های کتاب «تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰)» به قلم «عباس شاکری» عبارت است از «تأملی بر روش‌شناسیِ اقتصاد در ایران»، «تحولات اقتصادی از ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۷»، «تحولات اقتصادی از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷»، «آغاز دورهٔ بعد از جنگ»، «تحولات اقتصادی از ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۸»، «تدوین برنامهٔ سوم توسعه، ایده‌ها و جهت‌گیری‌ها»، «برنامهٔ سوم، از ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۳»، «برنامهٔ چهارم، از ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸»، «برنامهٔ پنجم»، «روی کار آمدن آقای روحانی»، «دولت دوازدهم» و «دولت سیزدهم».

خلاصه کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰)

این کتاب با مروری تاریخی، اقتصاد ایران را از دههٔ ۱۳۴۰ تا ۱۴۰۰ در قالب چند دورهٔ مهم بررسی می‌کند. نویسنده ابتدا به دههٔ ۱۳۴۰ می‌پردازد؛ دوره‌ای که رشد اقتصادی بالا، تورم پایین و تمرکز بر توسعهٔ صنعتی و کشاورزی ویژگی آن بود. در دههٔ ۱۳۵۰ با افزایش درآمدهای نفتی، اقتصاد ایران به‌شدت به واردات وابسته شد و بیماری هلندی و تورم بالا پدید آمد. پس از انقلاب و در دورهٔ جنگ (۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷) اقتصاد ایران با کاهش درآمدهای نفتی، تحریم و تخریب زیرساخت‌ها مواجه شد، اما با سیاست‌های تثبیتی و نظارت دولت بر متغیرهای کلیدی، ثبات نسبی در تورم و نقدینگی حفظ شد. پس از جنگ با آغاز برنامه‌های تعدیل ساختاری و آزادسازی اقتصادی، سیاست‌هایی مانند آزادسازی نرخ ارز، خصوصی‌سازی و حذف یارانه‌ها اجرا شد که به‌دلیل نبود بسترهای نهادی و ضعف در مدیریت دورهٔ گذار، به بی‌ثباتی، رشد نقدینگی، تورم بالا و افزایش نابرابری انجامید. نویسنده با تحلیل داده‌ها و سیاست‌ها نشان می‌دهد که ریشهٔ بسیاری از بحران‌های اقتصادی ایران در برداشت‌های سطحی از نظریات اقتصادی، اجرای ناقص سیاست‌ها و غلبهٔ رانت‌جویی و فساد بر ساختار اقتصاد بوده است. کتاب حاضر با نقد سیاست‌های اقتصادی این دهه‌ها بر اهمیت توجه به توسعهٔ نهادی، شفافیت، انضباط مالی و حمایت از تولید مولد تأکید کرده است.

چرا باید کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰) را خواند؟

این کتاب می‌تواند برای کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر از ریشه‌ها و روندهای اقتصاد ایران هستند، یک منبع مناسب باشد. نویسنده با اتکا به داده‌ها، تجربهٔ تدریس و پژوهش و رویکردی انتقادی، تصویری از اقتصاد ایران ارائه می‌دهد که فراتر از روایت‌های رایج و سطحی دانسته شده است. کتاب حاضر با بررسی سیاست‌های کلان، نقش رانت و فساد و تأثیر تصمیمات اقتصادی بر زندگی مردم، به مخاطب کمک می‌کند تا پیچیدگی‌های اقتصاد ایران را درک و نسبت به پیامدهای سیاست‌گذاری‌های گذشته و حال دیدی تحلیلی پیدا کند.

خواندن کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد و رشتهٔ اقتصاد و بازرگانی، سیاست‌گذاری عمومی، تاریخ معاصر ایران و علاقه‌مندان به تحلیل‌های اقتصاد سیاسی مفید است؛ همچنین برای مدیران، سیاست‌گذاران و فعالان اقتصادی که دغدغهٔ فهم ریشه‌ای مشکلات اقتصاد ایران و جست‌وجوی راهکارهای اصلاحی دارند.

درباره عباس شاکری

«عباس شاکری» در سال ۱۳۳۷ در یزد به دنیا آمد. این نویسنده و مترجم ایرانی دارای مدرک دکتری اقتصاد است. این استاد پایهٔ ۲۰ دانشکدهٔ اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی از سال ۱۳۷۱ با نشر نی همکاری داشته است. او در سال ۱۳۷۱ برای ترجمهٔ کتاب «تئوری و سیاست‌های اقتصاد کلان» برندهٔ کتاب سال دانشجویی جهاد دانشگاهی شد؛ همچنین در سال ۱۳۷۸ کتاب «تئوری اقتصاد خرد» با ترجمهٔ «عباس شاکری» به‌عنوان کتاب سال جهاد دانشگاهی برگزیده شد. کتاب «اقتصاد خرد ۲» به قلم این نویسنده برگزیدهٔ شانزدهمین دورهٔ کتاب سال دانشگاهی بوده است.‌ «تاریخ‌نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰)» عنوان کتاب دیگری به قلم او است.

بخشی از کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران در شش دهه (۱۳۴۰ - ۱۴۰۰)

«یکی از مهم‌ترین رخدادهای این دوره حذف یارانهٔ حامل‌های سوخت و هدفمند کردن یارانه‌ها و پرداخت یارانهٔ نقدی است. به نظر نگارنده، دولت از سال ۱۳۸۷ تمایل به انجام این کار داشت، اما چون انتخابات ریاست‌جمهوری پیش رو بود ریسک نکرد و با احتیاط آن را به بعد از انتخاباتِ ۱۳۸۸ موکول کرد. در سال ۱۳۸۶ بعد از این‌که ۵۷ اقتصاددان به رئیس‌جمهور نامهٔ انتقادی نوشتند و مواردی مثل استفادهٔ بیش‌ازحد از درآمدهای نفتی و رشد نقدینگی، عدم تغییر نرخ ارز، عدم تغییر نرخ بهره و بی‌اعتنایی به برنامهٔ چهارم و کندی خصوصی‌سازی و موارد دیگر را مورد نقد قرار دادند استادان مذکور در جلسه‌ای به دعوت رئیس‌جمهور و تیم اقتصادی دولت حضور یافتند و نکات خود را مطرح کردند و در پایان رئیس‌جمهور از آن‌ها خواست که بررسی کنند و به او بگویند که با پول نفت چه کار باید کرد و چگونه آن را مدیریت و به مصرف رساند. بعد از مدتی جناب آقای دکتر محمد ستاری‌فر، رئیس سازمان برنامه و بودجه در دولت هشتم، طی نامهٔ مفصلی به رئیس‌جمهور به این درخواست پاسخ دادند و پیشنهادهایی ارائه کردند. در آن نامه ابتدا به‌تفصیل در مورد برنامهٔ چهارم و بی‌اعتنایی دولت نهم به آن صحبت کردند، به بعضی مسائل مهم دیگر اشاره کردند و عمدتاً بر جایگاه نفت و ارزش آن در اقتصاد متمرکز شدند و درنهایت راه‌حل برای قیمت سوخت و درآمدهای ارزی ارائه دادند.»