کتاب حافظ و هم پیالگی با ابن فارض

کتاب «حافظ و هم پیالگی با ابن فارض» نوشتۀ فرود کشاورز است و انتشارات حسن رسولی آن را منتشر کرده است. کتاب حافظ و هم‌پیالگی با ابن فارض تلاشی قابل‌تأمل است برای ایجاد دیالوگی میان حافظ و ابن فارض که در ظاهر از هم دورند اما در عمق معنا به هم پیوند خورده‌اند.

درباره کتاب حافظ و هم پیالگی با ابن فارض

کتاب حافظ و هم‌پیالگی با ابن فارض، پژوهشی دانشگاهی در حوزهٔ ادبیات‌تطبیقی و عرفان تطبیقی است که به مقایسهٔ ژرف و تحلیلی میان ۲ شاعر برجستهٔ تاریخ، حافظ شیرازی و ابن فارض مصری، می‌پردازد. عنوان کتاب با استفاده از تعبیر هم‌پیالگی نشان می‌دهد که نویسنده قصد دارد به‌نوعی هم‌نشینی روحی، فکری و عرفانی میان این ۲ شاعر بپردازد؛ ۲ عارفی که گرچه از ۲ جغرافیای متفاوت برخاسته‌اند؛ اما در زبان عشق و حقیقت، شراب معرفت را از یک جام نوشیده‌اند.

در حافظ و هم‌پیالگی با ابن فارض، حافظ و ابن فارض نه‌تنها به‌عنوان شاعران، بلکه به‌مثابه ۲ انسان اهل سلوک و سالکان راه حقیقت بررسی می‌شوند. نویسنده کوشیده تا از منظر جامعه‌شناسی شناخت، ریشه‌های ایدئولوژیک، روان‌شناختی، فرهنگی و زبانی شعر این ۲ را تحلیل کند. هدف او نه‌تنها بیان شباهت‌های زبانی و واژگانی، بلکه رسیدن به لایه‌های پنهان معنا، الهام‌های دینی، تأثیرپذیری‌ها از قرآن و حدیث و شیوۀ بازتاب مضامین عرفانی در شعر آن‌ها است.

ساختار کتاب حافظ و هم‌پیالگی با ابن فارض با ۷ فصل منظم و تحلیلی پیش می‌رود. در فصل نخست، زندگی‌نامه و زمینه‌های تاریخی و اجتماعی شاعران بررسی شده است. نویسنده نشان می‌دهد که حافظ و ابن فارض چگونه در بافت سیاسی و فرهنگی دوران خود زیسته‌اند و این زمینه‌ها چگونه در شعرشان تجلی یافته است. از منابع و تفاسیر مهمی نیز استفاده شده که دیدگاه‌های پژوهشگرانی چون زرین‌کوب، شمیسا، علی دشتی و محمدعلی موحد را دربر می‌گیرد.

در فصل‌های بعد، بحث از تجلی مفاهیم اولیاءالله در شعر این ۲ شاعر مطرح می‌شود. مضامینی چون وارستگی، مناعت طبع، پرهیز از ظواهر و تقابل عشق و عقل با استناد به ابیات متعددی تحلیل می‌شود. نویسنده در همین مسیر به بررسی اقتباس‌های قرآنی و حدیثی در آثار آن‌ها می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه مفاهیمی چون هبوط حضرت آدم یا پیمان ازلی در اشعار حافظ و ابن فارض با نگاهی عرفانی و گاه شاعرانه تصویر شده‌اند.

در فصل‌های پایانی، کتاب حافظ و هم‌پیالگی با ابن فارض به تحلیل زبانی، بررسی موسیقی شعر و استخراج مضامین مشترک پرداخته شده و حتی اشاره‌هایی به تأثیر ابن فارض بر شاعران غربی مانند گوته و تطبیقاتی ازاین‌دست نیز در متن گنجانده شده است.

خواندن کتاب حافظ و هم پیالگی با ابن فارض را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به دوستداران عرفان اسلامی، ادبیات‌تطبیقی و شناخت بینامتنی شاعران بزرگ جهان اسلام پیشنهاد می‌کنیم.