کتاب هر گام آرامش

کتاب هر گام آرامش (Peace is Every Step) نوشته تیک نات هان و ترجمه بهراد ابراهیمی اثری است که به موضوع هوشیاری، آرامش در لحظه و پیوند صلح درونی با صلح بیرونی می‌پردازد. نویسنده که راهب و آموزگار ذن است، تجربه‌های شخصی، مراقبه، کنش‌گری صلح و زندگی روزمره را در قالب متن‌هایی کوتاه و روشن کنار هم نشانده است. در این کتاب از تنفس آگاهانه و لبخند تا رانندگی، تلفن، شستن ظرف‌ها و مراقبه‌ی پیاده‌روی، همگی، به تمرین‌هایی برای زیستن در لحظه تبدیل شده‌اند. نشر کلک آزادگان این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هر گام آرامش اثر تیک نات هان

کتاب هر گام آرامش (مسیر هوشیاری در زندگی هرروزه) با تکیه‌ بر آموزه‌های تیک نات هان راهی عملی برای پیوندزدن مراقبه با جزئی‌ترین لحظه‌های زندگی روزمره ترسیم کرده است. نویسنده که سال‌ها راهب، کنشگر صلح و آموزگار مراقبه بوده، در متن‌های حاضر در این کتاب از تجربه‌های شخصی، سفرها، کار با پناه‌جویان، گفت‌وگو با فعالان صلح و نیز تمرین‌های ساده‌ی تنفسی و بدنی سخن گفته است. در مقدمه و دیباچه‌ی این کتاب، زندگی و فعالیت‌های تیک نات هان در ویتنام، اروپا و آمریکا و نقش او در جنبش‌های صلح به‌اختصار روایت شده است تا زمینه‌ی شکل‌گیری این نگاه به هوشیاری روشن شود.

کتاب هر گام آرامش با تبیین «همبودی» و «هوشیاری» آغاز می‌شود و سپس به تمرین‌های مشخص می‌رسد؛ تنفس آگاهانه، لبخند، مراقبه‌ی نشسته، مراقبه‌ی پیاده‌روی، مراقبه‌ی تلفن، مراقبه‌ی رانندگی، هوشیارانه‌خوردن، شستن ظرف‌ها و کارهای ساده‌ی خانه. نویسنده در ادامه به رودخانه‌ی احساس‌ها، دگرگونی خشم، ترس و اندوه و شیوه‌ی تبدیل آن‌ها به بینش و آرامش پرداخته است. بخش‌هایی مانند «اتاق تنفس»، «بی‌هدفی»، «زندگی به‌عنوان یک اثر هنری» و «امید به‌عنوان مانع» نشان می‌دهند که چگونه می‌توان در دل زندگی پرمشغله، فضایی برای مکث، دیدن و بازگشت به خویشتن ساخت.

هر گام آرامش از خلال مثال‌های روزمره، شعرهای کوتاه، سروده‌ها و روایت‌های شخصیْ تصویری ملموس از هوشیارزیستن در هر گام ارائه کرده است.

خلاصه کتاب هر گام آرامش

صلح بیرونی بدون صلح درونی پایدار نمی‌ماند و این صلح درونی از بازگشت مکرر به لحظه‌ی حال آغاز می‌شود. تیک نات هان هوشیاری را توان دیدن و لمس‌کردن زندگی در همان کاری می‌داند که اکنون انجام می‌شود؛ از نفس‌کشیدن و لبخندزدن تا شستن ظرف‌ها، خوردن صبحانه، رانندگی یا پاسخ‌دادن به تلفن. تیک نات هان نشان داده است که چگونه می‌توان با تنفس آگاهانه، لبخند، مراقبه‌ی نشسته و پیاده‌روی، ذهن پراکنده را آرام کرد و از اسارت فکرهای بی‌پایان بیرون آمد.

کتاب حاضر سپس به رودخانه‌ی احساس‌ها وارد می‌شود و گام‌به‌گام توضیح می‌دهد که چگونه می‌توان خشم، ترس، اندوه و احساس‌های ناخوشایند را شناسایی کرد، در آغوش گرفت، آرام ساخت، رها کرد و ریشه‌هایشان را شناخت. در پایان، پیوند میان این تمرین‌های کوچک با صلح، همدلی و مسؤولیت‌پذیری اجتماعی روشن شده است.

چرا باید کتاب هر گام آرامش را بخوانیم؟

کتاب هر گام آرامش نشان می‌دهد مراقبه فقط نشستن در سکوت نیست؛ بلکه می‌تواند در تلفن جواب‌دادن، رانندگی، غذاخوردن و حتی شستن ظرف‌ها جاری باشد. خواننده‌ی این اثر با تمرین‌های ساده و تکرارپذیر، راهی برای کاهش شتاب ذهن، لمس شادی‌های کوچک، کنارآمدن با احساس‌های دشوار و ساختن فضایی آرام‌تر در خانواده و جامعه می‌شناسد.

خواندن کتاب هر گام آرامش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

هر گام آرامش به کسانی پیشنهاد می‌شود که از شتاب ذهن، اضطراب روزمره، خستگی عاطفی یا احساس تهی‌بودن رنج می‌برند. اثر حاضر برای دوستداران مراقبه و هوشیاری و کسانی که می‌خواهند میان زندگی روزمره، معنویت و کنش‌گری اجتماعی پیوندی عینی برقرار کنند، مناسب است.

درباره تیک نات هان

تیک نات هان (Thích Nhất Hạnh) که با نام نگوین ژوان بائو شناخته می‌شود، در سال ۱۹۲۶ میلادی در ویتنام متولد شد. او در کودکی با دیدن یک نقاشی از بودا و همچنین مشاهده‌ی راهبی منزوی تصمیم گرفت مسیر معنوی و رهبانی را در پیش بگیرد. در ۱۶سالگی به صومعه راه یافت و آنجا توانست به سه زبان چینی، انگلیسی و فرانسوی تسلط پیدا کند و با سنت‌های گوناگون بودیسم آشنا شود. پس از پایان تحصیلات در سال ۱۹۵۰ به‌عنوان راهب در سایگون اقامت گزید، اما به‌دلیل دیدگاهش درباره‌ی ضرورت اتحاد میان فرقه‌های مختلف بودایی با مخالفت‌هایی روبه‌رو شد و حتی نام او از معبد حذف گردید. در ادامه در سال ۱۹۶۰ و به‌سبب مخالفت با جنگ ویتنام مجبور شد کشور خود را ترک کند و به تبعید برود.

این نویسنده در دوران تبعید در نقاط مختلف جهان صومعه‌های متعددی بنیان نهاد و به‌عنوان «رسول صلح و عدم‌خشونت» شناخته شد. در سال ۱۹۶۷ مارتین لوتر کینگ او را برای دریافت جایزه‌ی صلح نوبل نامزد کرد، اما به‌علت رعایت‌نشدن برخی دستورالعمل‌های کمیته، این جایزه به تیک نات هان اعطا نشد. کینگ اما در سخنرانی خود از او به‌عنوان شایسته‌ترین فرد برای دریافت این جایزه یاد کرد. تیک نات هان در طول عمر خود بیش از ۱۳۰ کتاب منتشر کرد که بیش از ۱۰۰ عنوان آن به زبان انگلیسی بود و مجموع فروش آن‌ها به بیش از پنج میلیون نسخه در سراسر جهان رسید. او سرانجام در ۲۲ ژانویه‌ی ۲۰۲۲، در ۹۵سالگی، در زادگاهش چشم از جهان فروبست.

ازجمله مراکز مهمی که تیک نات هان تأسیس کرد می‌توان به چندین صومعه و مرکز مراقبه در سراسر جهان اشاره کرد؛ ازجمله «پلام ویلج» (Plum Village) در فرانسه که از بزرگ‌ترین مراکز بودایی در غرب به شمار می‌رود. آموزه‌ها و آثار او تأثیری گسترده بر میلیون‌ها نفر در سراسر جهان گذاشته و او را در ردیف اثرگذارترین چهره‌های معنوی قرن بیستم و بیست‌ویکم قرار داده است. از آثار مکتوب تیک نات هان می‌توان به کتاب‌هایی مانند «قدرت سکوت»، «نیلوفر و مرداب»، «آشتی با خود»، «نه مرگ، نه ترس»، «راه‌ورسم نشستن»، «راه‌ورسم تمرکز» و «هنر زندگی‌کردن» اشاره کرد. کتاب هر گام آرامش (Peace is Every Step) نیز اثر اوست. 

جوایز و افتخارات نویسنده

جایزه‌ی صلح و آزادی در زمین (Pacem in Terris Peace and Freedom Award) که از سال ۱۹۶۴ و به افتخار نامه‌ی پاپ ژان بیست‌وسوم اهدا می‌شود، در سال ۲۰۱۵ به تیک نات هان اعطا شد. او به‌دلیل دهه‌ها تلاش مستمر در گسترش صلح، آشتی و عدم‌خشونت این جایزه را دریافت کرد. این نشان به افرادی تعلق می‌گیرد که بدون توجه به مرزهای عقیدتی، نقش مؤثری در تحقق صلح و عدالت جهانی ایفا کرده باشند.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره نویسنده

- به گفته‌ی دالایی لاما، تیک نات هان نشان می‌دهد چگونه می‌توان صلح درونی را به صلح جهانی پیوند زد.

- سوگیال رینپوچه بر این باور است که نوشته‌های تیک نات هان همچون نوای بودا سرشار از معناست.

- مارتین لوتر کینگ نویسنده‌ی این کتاب را انسانی «فروتن و باایمان» و در عین حال «پژوهشگری با ذهنی شگرف» توصیف کرده است.

- ضمیمه‌ی ادبی تایمز تیک نات هان را یکی از «پدران جنبش ذهن‌آگاهی» دانسته است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب هر گام آرامش منتشر شده است؟

کتاب حاضر توسط مترجمان و ناشران متفاوت در سال‌های مختلف ترجمه و منتشر شده است. فهرست زیر چاپ‌های این کتاب را نشان می‌دهد:

- آرامش در هر قدم: مسیر توجه آگاه در زندگی روزانه ترجمه‌ی تابنده شاهنده با همیاری نوشین جاماسبی و مهسن وکیل‌پور، نشر تبسم، ‏‫۱۳۹۶.‬

- ه‍ر گ‍ام‌ آرام‍ش‌ اس‍ت‌ ت‍رج‍م‍ه‌ی‌ ف‍ری‍دون‌ ت‍ب‍ری‍زی‌ و ف‍رش‍ی‍د ق‍ه‍رم‍ان‍ی‌، نشر ک‍ت‍اب‌ آون‍د دان‍ش‌‏‫، ۱۳۸۸.‬

- آرامش در هر قدم: توجه آگاه در زندگی روزانه ترجمه‌ی تابنده شاهنده، نشر تابنده شاهنده، ‏‫۱۳۸۷.

- در هر گامی که بر می‌داریم آرامش وجود دارد: روش حفظ هوشیاری در زندگی روزمره با پیشگفتاری به قلم دالای لاما ترجمه‌ی مژگان انصاری‌راد، نشر مضمون، ۱۳۸۵.

بخشی از کتاب هر گام آرامش

«اگر از روحیه‌ای شاعرانه برخوردار باشید، حرکت یک ابر را در این برگۀ کاغذ آشکارا خواهید دید. بدون ابر، بارانی در کار نخواهد بود، بدون باران، درختان رشد نخواهند کرد و بدون درختان، ساخت کاغذ ممکن نیست. ابر، عامل اصلی به وجود آمدن کاغذ است. اگر ابری در این برگۀ کاغذ حضور ندارد، این برگۀ کاغذ هم نمی‌تواند وجود داشته باشد. پس می‌توان گفت ابر و کاغذ همبود هستند. همبودی واژه‌ای‌ست که هنوز در فرهنگ لغات وارد نشده است، اما اگر پیشوند «هم» را با فعل «بودن» ترکیب کنیم، فعل جدید «همبودی» را به دست می‌آوریم.

اگر عمیق‌تر به این برگۀ کاغذ بنگریم، حتی می‌توانیم نور خورشید را نیز ببینیم. بدون نور خورشید، جنگل توان رشد ندارد. در واقع، هیچ پدیده‌ای بدون خورشید نمی‌تواند رشد کند. پس می‌دانیم که نور خورشید هم در این برگۀ کاغذ وجود دارد. کاغذ و نور خورشید، همبود هستند. اگر به نگریستن ادامه دهیم، چوب‌بری را می‌بینیم که درخت را قطع کرده است و آن را به کارگاه می‌برد تا به کاغذ تبدیل شود. گندم را می‌بینیم. می‌دانیم که چوب‌بر بدون نان روزانۀ خود، توان وجود داشتن ندارد، پس گندمی که به نان تبدیل شده نیز در این برگۀ کاغذ وجود دارد. پدر و مادر چوب‌بر هم اینجا وجود دارند. وقتی این گونه نگاه کنیم، می‌فهمیم که بدون هر یک از این عوامل، این برگۀ کاغذ نمی‌تواند به وجود بیاید.»