کتاب گزارش پایانی «یادگار زَریران»

گزارش پایانیِ «یادگارِ زَریران» نوشته سهند آقایی(-۱۳۶۴)، نویسنده معاصر است. این کتاب که یک داستان بلند است، نگاهی امروزی دارد به متن تاریخی «یادگار زریران». همچنین ترجمه فارسی این نوشته کهن که در اصل به زبان پهلوی است در پایان این کتاب آمده است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: گُشتاسب‌شاه نشیند بر سرِ کوه، و نیرویش، دوازده‌دوازده بیوَر سپاهِ آزاده. و هم اَرجاسب‌، خدای خَیونان، نشیند بر سرِ کوه، و نیرویش، دوازده‌دوازده بیوَر خَیون. و آن زَریرِ تَهَمتَن، سپهبُدِ ایران، کارزاری کند چُنان، که ایزدِ آذر به نِیسِتان افتد، و او را باد یاری کند به افروختن. شمشیرش که فراز‌ آید، کُشد دَه خَیون و چون فرودآید، دَهی دیگر؛ و چون گُشنه مانَد و تشنه، خونِ خَیون که بیند ریخته، شاد مانَد. اَرجاسب، خدای خَیونان، از سرِ کوه نگاه کند، و گوید: "شما خَیونان را کیست که بازِ کارزار شود، با زَریرِ تَهَمتَن کوشد، و آن سپهبُدِ ایرانشهر کُشد، که آن دخترِ زَرستانم را که در همه شهرِ خَیونان نیک‌چهره‌تَرَش نیست، به‌زنی به او دهم؛ و او را بیدخشِ خَیونان کنم، که تا شب اگر زَریر زنده مانَد، دیری نپاید که ما خَیونان را هیچ زنده نگذارند. " پس ویدرفشِ جادو به پای ایستد، و گوید: "اسبِ مرا زین کنید تا بازِ میدان شوم. " اسبش زین کنند و ویدرفش بر او برنشیند، و ژوبینِ افسون‌کرده‌، که به دوزخ از زهرابۀ خشم و گناهش پرورده‌اند، فراسِتاند، بازِ کارزار شود، و بیند که چه‌سان از چشم، کارزار می‌کند زَریر! فرازَش نیارَد شدن به پیش، پس در ‌نهان از پس‌ فرازَش شود، ژوبینِ افسون‌خوانده بر پُشتش زند، از دلش بگذرانَد، بر زمین کوبد. و اینک فروبنشیند پرّشِ کمانان و غرّشِ دلیران.