منوچهر انور
بیوگرافی منوچهر انور
منوچهر انور (زادهی ۲۱ مهر ۱۳۰۷ در تهران) نویسنده، کارگردان، گوینده، ویراستار و مترجم ایرانی است. انور تحصیلات متوسطه را در دبیرستان فیروزبهرام گذراند و در همان دوران با همکاری غلامحسین صالحیار، بخش تئاتر انجمن ادبی دبیرستان را پایهگذاری کرد. بعدها برای ادامهی تحصیل به انگلستان رفت و در آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک (Royal Academy of Dramatic Art) به تحصیل در رشتهی هنرهای نمایشی پرداخت. فعالیت هنریاش در سال ۱۳۳۲ از لندن آغاز شد و بهعنوان نویسنده، گوینده و بازیگر در رادیوی فارسی بیبیسی مشغول به کار شد. در سال ۱۳۳۷ پس از بازگشت به ایران به دعوت همایون صنعتیزاده به مؤسسهی انتشارات فرانکلین پیوست و با بنیانگذاری شیوهی نوین ویراستاری در ایران تا سال ۱۳۴۱ سمت سرویراستار آن مؤسسه را بر عهده داشت. او سپس به گروه هنر ملی پیوست و ضمن تدریس در دانشگاه، به نویسندگی و گویندگی در سینما روی آورد. در همین دوران با نگاهی تازه و صدایی خاص، شیوهای متفاوت از گویندگی آنونس فیلمها را به سینمای ایران معرفی کرد و به این کار وجهی هنری بخشید.
انور در زمینهی فیلمسازی نیز آثاری مهم بر جای گذاشت. از جمله فیلم مستند صنعتی نیشدارو (۱۳۴۳) دربارهی مؤسسهی سرمسازی رازی که از آثار مهم سینمای مستند ایران است و فیلم بلند شهر قصه (۱۳۵۲) که براساس نمایشنامهی مشهور بیژن مفید ساخته شد و فیلمنامهی آن را خود انور به همراه مفید نوشت. او همچنین کارگردانی نمایش بلبل سرگشته نوشتهی علی نصیریان را در جشنوارهی تئاتر ملل پاریس (۱۳۳۹) بر عهده داشت که نخستین حضور رسمی تئاتر ایران در جشنوارهای بینالمللی بود. از دیگر فعالیتهای سینمایی او میتوان به ساخت فیلمهای مستند صنعتی و تبلیغاتی مانند نان از آتش، چم، چاه سرکش و شعلههای آغاجاری اشاره کرد. در عرصهی گویندگی، صدای انور در آثار متعددی ماندگار شده است. از جمله: گفتار متن فیلم باد صبا ساختهی آلبر لاموریس، جام حسنلو به کارگردانی محمدرضا اصلانی، فانوس خیال از بهرام ریپور و گاز، آتش، باد ساختهی کامران شیردل. همچنین در دههی ۹۰ صدای او در فیلم اژدها وارد میشود اثر مانی حقیقی شنیده شد.
در حوزهی ترجمه و تألیف نیز منوچهر انور آثاری شاخص و تأثیرگذار دارد. از سال ۱۳۳۹ با نگارش و ترجمهی مدخلهایی دربارهی هنر، نقاشی، معماری و صنایع سنتی در دایرةالمعارف فارسی به سرپرستی محمود مصاحب همکاری داشت. در سال ۱۳۷۰ رمان فلسفی پختستان (Flatland) نوشتهی ادوین ابوت را به فارسی برگرداند. در سال ۱۳۸۵ نمایشنامهی عروسکخانه (A Doll’s House) اثر هنریک ایبسن را ترجمه کرد و در سال ۱۳۹۶ نیز ترجمهی نمایشنامهی دیگر ایبسن، اردک وحشی (The Wild Duck) را منتشر ساخت. از دیگر ترجمههای او میتوان به ماجراهای پینوکیو اثر کارلو کولودی (با همکاری ایرج انور) اشاره کرد. افزون بر این، ترجمه و انتشار دو نمایشنامهی مرگ یزدگرد و فتحنامهی کلات نوشتهی بهرام بیضایی به زبان انگلیسی و فارسی نیز با نظارت و همکاری او انجام شد. در کنار ترجمه، تألیفهای ادبی و فرهنگی او نیز جایگاه ویژهای دارند؛ از جمله کتابهای ملانصرالدین: هزار بیشهی دیدنیها و شنیدنیها (۱۳۹۷)، زبان زنده (۱۳۹۸) و چکامه در تعریف شعر که همراه با یک سیدی صوتی منتشر شد. او در طول زندگی حرفهای خود در دانشگاه هنرهای دراماتیک، کارگاه نمایش، مرکز آموزش فیلمسازی باغ فردوس و دانشگاه هنر تهران به تدریس فن بیان و کاربرد زبان در هنرهای دراماتیک پرداخت. همچنین در آذرماه ۱۳۹۳، کارگاه دستور موسیقایی گفتار را در فرهنگستان هنر برگزار کرد و در آن، نظریهای بدیع دربارهی پیوند موسیقی و زبان ارائه داد. منوچهر انور در کنار فعالیتهای فرهنگی، زندگی خانوادگی آرامی دارد. همسر او دومینیک انور است و حاصل این ازدواج چهار فرزند به نامهای شبلی، لیلی، شیرین و فرهاد است. منوچهر انور یکی از چهرههای مهم تاریخ معاصر ایران است که آثارش پلی میان ادبیات، تئاتر، سینما و فلسفهی زبان ساخته است.
