کتاب اهمیت شیخ صفی الدین اردبیلی در تاریخ فرهنگ و تمدن تشیع و ایران

کتاب اهمیت شیخ صفی الدین اردبیلی در تاریخ فرهنگ و تمدن تشیع و ایران نوشتهٔ سید سلمان صفوی است و نشر سلمان آزاده آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب اهمیت شیخ صفی الدین اردبیلی در تاریخ فرهنگ و تمدن تشیع و ایران

حضرت شیخ العارفین سید صفی‌الدین اردبیلی مهم‌ترین عارف تمدن‌ساز در ایران و جهان اسلام است که نقش اجتماعی ماندگاری را ایجاد کرد. شیخ صفی‌الدین در سال ۶۵۰ هـ.ق تقریباً ۲۹ سال پس از ویران شدن شهر اردبیل توسط مغولان متولّد شد و بعدها به نام شیخ العارفین سیدصفی‌الدین اردبیلی مورد احترام همگان قرار گرفت.

این عارف مجاهد و تمدن‌ساز جهان اسلام که نسب عالی‌اش به حضرت حمزه بن امام موسی کاظم(ع) و سلسله مشایخی او به حضرت سلطان امام علی بن موسی الرضا(ع) می‌رسد، بنیان‌گذار ایران مستقل پس از اسلام است. شیخ صفی الدین ۲۵ سال در محضر شیخ زاهد گیلانی تعلیم گرفت و پس از رحلت شیخ زاهد، به فرمان استاد و مراد خویش جانشین او گردید. شیخ سرسلسله دراویشی گردید که شیخ زاهد مرشد آنها بود و بعداً طریقت عرفانی علویه صفویه را بنیان نهاد.

بدون کم رنگ نمودن چهره اسطوره‌ای شهید منصور حلاج و نادیده انگاشتن رفتار و گفتار شگفت‌انگیز بایزید بسطامی، ابوسعید ابوالخیر، ابوالحسن خرقانی و مولانا جلال‌الدین مولوی؛ می‌توان شیخ صفی‌الدین اردبیلی را نمونه‌ای استثنائی بین چهره‌های برجسته تاریخ تصوف ایران و اسلامی خواند. شیخ قله کوه استوار و حیرت‌انگیز عرفان و تصوف است. پس از حلاج در علوم حالت؛ در مشرق و مغرب کسی هم چون او نیست. تأثیر اجتماعی و سیاسی ماندگار هیچ عالم و فقیه و فیلسوف و سرداری در تاریخ ایران به حدِّ شیخ نرسید.

استقلال و تثبیت هویت ملی ایران توسط شاه اسماعیل صفوی؛ حاصل دویست سال مجاهدت‌ خاندان عرفای مجاهد شیخ صفی‌الدین اردبیلی بود. او تصوف را از کنج خانقاه و زاویه به متن زندگی اجتماعی مردم آورد و ظرفیت عظیم فرهنگ‌سازی و تمدن‌سازی مندرج در تصوف ناب اسلامی را که خاستگاهش تعالیم «ثقلین» است به ظهور رسانید. شیخ با تلطیف نمودن خوی وحشی مغولان اشغال‌گر؛ به مثابه سپری بین منافع مردم و زیاده‌خواهی‌های اشغالگران خارجی و خوانین ظالم بود. شیخ از همان روزگار حیات خویش مورد هجمه متعصبان مذهبی بود، باوجوداین، ملت‌های حق‌طلب ایران، ترکیه، سوریه و عراق به عنوان یک قدیس شیفته اویند و بقعه ملکوتی او در اردبیل زیارتگاه دردمندان و عاشقان حقّ است. پرتو معنویت شیخ به حدّی است که پس از ترک عالم ناسوت نیز تا امروز دستگیر درماندگان و الهام‌بخش اهل دل بوده است.

خواندن کتاب اهمیت شیخ صفی الدین اردبیلی در تاریخ فرهنگ و تمدن تشیع و ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزهٔ تصوف و تشیع پیشنهاد می‌کنیم.