کتاب صورتک ها

کتاب صورتک ها (Masks) نوشته فومیکو انچی و ترجمه فردین توسلیان است و نشر هیرمند در سال ۱۳۹۹ آن را منتشر کرده است. این رمان ژاپنی که نخستین بار در سال ۱۹۵۸ میلادی منتشر شد، رابطه‌ی چند شخصیت را در فضایی آمیخته به میل، سوگواری، حسادت و ابهام پیش می‌برد. آنچه این اثر را متمایز می‌کند پیوند داستان با تئاتر نؤ، صورتک‌های سنتی و ارجاع‌های پررنگ به قصه‌ی گنجی (The Tale of Genji) است. این کتاب با بهره‌گیری از اسطوره‌ها، سنت‌ها و روابط پیچیده‌ی انسانی به بررسی هویت، قدرت، زنانگی و تسخیر روح می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صورتک ها اثر فومیکو انچی

کتاب صورتک ها از شناخته‌شده‌ترین آثار فومیکو انچی است؛ رمانی که در آن روابط انسانی، میل سرکوب‌شده، سوگواری و کشش‌های پنهان در بستری فرهنگی و هنری شکل می‌گیرند. فضای اثر میان زندگی روزمره و نوعی هاله‌ی رازآلود در نوسان است. شخصیت‌ها اهل گفت‌وگو، پژوهش و معاشرت‌ هستند، اما پشت این ظاهر آرام، شبکه‌ای از وابستگی، رقابت و نفوذ عاطفی جریان دارد. نویسنده از همین تضاد استفاده کرده است تا نشان دهد آنچه در ظاهر دیده می‌شود تمام حقیقت نیست. 

فصل‌های کتاب صورتک ها از نام صورتک‌های مشهور تئاتر نؤ انتخاب شده‌اند. صورتک‌ها در این کتاب به کلیدی برای فهم شخصیت‌ها تبدیل می‌شوند؛ به‌ویژه زنانی که حضورشان آرام، نافذ و نگران‌کننده است. ارجاع به قصه‌ی گنجی نیز لایه‌ی دیگری به داستان می‌دهد و میان ادبیات کلاسیک ژاپن و زندگی مدرن شخصیت‌ها پیوند برقرار می‌کند. در این داستان گذشته یادآوری می‌شود و در رفتار، نگاه و تصمیم‌های آدم‌ها ادامه می‌یابد.

کتاب صورتک ها بیشتر بر تنش‌های روانی و جابه‌جایی قدرت میان شخصیت‌ها استوار است. در مرکز این تنش‌ها، چند رابطه‌ی پیچیده قرار دارد: رابطه‌ی عروس و مادرشوهر، رابطه‌ی مردان و زنی جوان و غیبت مردی که مرگش همچنان بر زندگی دیگران سایه انداخته است. فومیکو انچی نشان می‌دهد که عشق، دلبستگی، حس مالکیت و حتی همدردی می‌توانند به ابزار نفوذ تبدیل شوند. این اثر فضایی سرد و ظریف دارد که در آن هر حرکت کوچک معنایی فراتر از ظاهرش پیدا می‌کند. این کتاب تجربه‌ی مواجهه با چهره‌هایی است که هم آشکارند هم پنهان.

خلاصه داستان صورتک ها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان با دیدار اتفاقی دو مرد دانشگاهی در کیوتو آغاز می‌شود؛ دیداری که خیلی زود آن‌ها را به حلقه‌ای از آشنایی‌های قدیمی، پژوهش درباره‌ی تسخیر روح و خانواده‌ی توگانو وصل می‌کند. یاسوکو در مرکز ماجرا قرار دارد؛ زنی جوان که پس از مرگ همسرش در خانه‌ی مادرشوهرش مانده و در ظاهر، زندگی‌اش را صرف ادامه‌دادنِ کارهای ناتمام شوهرش کرده، اما هرچه داستان جلو می‌رود، روشن می‌شود که رابطه‌ی او با میکو توگانو و نیز با مردانی که جذبش شده‌اند، بسیار پیچیده‌تر از یک پیوند عادی است. بازدید از صورتک‌های نؤ، گفت‌وگوهای طولانی و سفر مشترکْ لایه‌های پنهان این روابط را آشکار می‌کند.

چرا باید کتاب صورتک ها را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب صورتک ها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان داستان و عناصر فرهنگی ژاپن، به‌ویژه تئاتر نؤ و قصه‌ی گنجی، را نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند رابطه‌ی میان میل، سوگواری و قدرت پنهان در روابط انسانی را از زاویه‌ای تازه دنبال کند.
• این اثر شخصیت‌های زن را نه به‌صورت تیپ‌های ساده، بلکه به‌عنوان نیروهای اثرگذار و چندوجهی ترسیم می‌کند.
• بخش مهمی از کشش کتاب حاصل گفت‌وگوها، نگاه‌ها و تغییرات کوچک در رفتار شخصیت‌هاست.
• فضای رازآلود داستان بدون حادثه‌های اغراق‌شده ساخته شده و از روابط روزمره بیرون می‌آید.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که به رمان‌های روان‌شناختی و شخصیت‌محور علاقه دارند.

خواندن کتاب صورتک ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب صورتک ها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های روان‌شناختی که بر کشمکش‌های درونی و رابطه‌های پیچیده تمرکز دارند.
• خوانندگانی که به ادبیات ژاپن و حضور عناصر سنتی در داستان‌های مدرن علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند داستانی با محوریت نفوذ عاطفی، حسادت، سوگواری و میل پنهان بخوانند.
• مخاطبانی که از داستان‌های شخصیت‌محور و فضاهای آرام اما پرتنش لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به آثاری که در آن‌ها اشیا و نمادها، مثل صورتک، نقش مهمی در فهم شخصیت‌ها پیدا می‌کنند.

درباره فومیکو انچی

فومیکو یوئدا (۱۹۰۵‌ـ‌۱۹۸۶) با نام ادبی فومیکو انچی (Fumiko Enchi) از برجسته‌ترین نویسندگان و نمایش‌نامه‌نویسان زن ژاپن بود. پدرش، کازوتوشی یوئدا، از پژوهشگران و ادیبان شناخته‌شده‌ی دوره‌ی میجی بود و بخش مهمی از زندگی خود را صرف مطالعه‌ی ادبیات کلاسیک ژاپن کرد. انچی به‌دلیل بیماری و ضعف جسمانی مادرزادی نتوانست به مدرسه برود و در خانه و نزد معلمان خصوصی آموزش‌ دید. مادربزرگش نیز از کودکی او را با آثار کلاسیک ژاپنی، از جمله قصه‌ی گنجی و قصه‌ی ایسه، آشنا کرد.

انچی فعالیت ادبی خود را با نوشتن نمایشنامه‌های تک‌پرده‌ای آغاز کرد، اما شهرت اصلی‌اش را پس از جنگ جهانی دوم و با نگارش رمان به دست آورد. آثار او معمولاً واقع‌گرایی را با عناصری رازآلود در هم می‌آمیزند. او علاوه‌بر نوشتن داستان‌های متعدد، بازنویسی مدرنی از قصه‌ی گنجی نیز ارائه کرد.

رمان صورتک‌ ها بیش از هر چیز تسلط انچی بر ادبیات کلاسیک و هنرهای نمایشی ژاپن را نشان می‌دهد. تئاتر نؤ و قصه‌ی گنجی دو سرچشمه‌ی مهم فضای رازآلود رمان‌ هستند؛ عناصری برخاسته از سنت ژاپنی که در این اثر به جهان مدرن راه یافته‌اند.

بخشی از کتاب صورتک ها

«گلدانی با شاخه‌ای گل داوودی روی میز نازک و نئوپانی وجود داشت که فاصلهٔ بینشان را پر کرده بود. زیرسیگاریِ پُر از ته‌سیگار از گپ‌وگفت دامنه‌دار دوستان قدیمی خبر می‌داد. هر دو مرد برای کاری چندروزه به غرب آمده و ناخواسته باهم روبه‌رو شده بودند. هم‌دانشگاهی‌های سابق با صداهای زمخت و مردانه‌شان باهم احوالپرسی کرده بودند و میکامی خودش را با خستگی روی صندلی انداخته و روبه‌روی ایبوکی که در تنهایی قهوه می‌نوشید، نشسته بود.

ایبوکی با لحنی مهربان پرسید: «از کی اینجایی؟» پلک‌زنی‌های عصبی‌اش مثل همیشه هم‌پای کلامش بود. گونه‌هایش نحیف و استخوانی بودند و دماغ عقابی‌اش چهره‌اش را مهربان جلوه می‌داد. بلندی و باریکی انگشت‌هایش تماشایی بود. صدای آرام و رقص سیگار در میان انگشتانش حالت غریب و دلپذیر همیشگی را داشت. میکامی احساس می‌کرد روبه‌روی زنی زیبا و در عین حال بی‌رحم نشسته است.»