کتاب مبانی اقتصاد

کتاب مبانی اقتصاد نوشته مسعود نیلی اثری آموزشی در حوزه‌ی اقتصاد است که بیشتر بر توضیح رفتار مصرف‌کننده و تولیدکننده، سازوکار بازارها، نقش دولت و مباحث کلان اقتصادی متمرکز است. این کتاب که طی سال‌ها تدریس مؤلف و به‌مرور شکل گرفته، ساختاری منظم برای آشنایی مرحله‌به‌مرحله با مفاهیم اصلی اقتصاد ارائه می‌کند و می‌کوشد موضوعاتی بنیادین مثل مطلوبیت، سود، قیمت‌ها و نقش آن‌ها در تصمیم‌گیری را توضیح دهد. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مبانی اقتصاد

کتاب مبانی اقتصاد با تکیه‌ بر تجربه‌ی چندین سال تدریس مسعود نیلی در درس مبانی اقتصاد نوشته شده و تلاش کرده تصویری منسجم از دنیای اتفاقات اقتصادی روزمره ارائه کند. نویسنده از مثال‌هایی مانند رفتار بنگاه‌ها، تصمیم‌های مصرف‌کنندگان، نقش بانک‌ها و تفاوت سطح رفاه کشورها استفاده کرده تا نشان دهد علم اقتصاد در پی توضیح چه نوع پدیده‌هایی است و چرا بدون آن نمی‌توان سازوکار رفاه و نابرابری را فهمید. 

کتاب در ۱۸ فصل تنظیم شده است. در فصل‌های آغازین، مفاهیم پایه‌ای مانند تعریف اقتصاد به‌ عنوان علم انتخاب در شرایط کمیابی، مفهوم مدل‌سازی، فرضیه‌ها، متغیرهای درون‌زا و برون‌زا و نیز تمایز اقتصاد توصیفی و اقتصاد دستوری توضیح داده شده است. سپس رفتار مصرف‌کننده در بازار محصول، تابع مطلوبیت، منحنی‌های بی‌تفاوتی، محدودیت بودجه، نقطه‌ی بهینه‌ی مصرف، منحنی انگل و منحنی تقاضا به‌تفصیل بررسی شده است. 

در ادامه‌ی کتاب مبانی اقتصاد، رفتار بنگاه و مبانی تولید، تابع تکنولوژی، سود، منحنی‌های سود یکسان، نقطه‌ی بهینه‌ی تولید و شکل‌گیری منحنی عرضه تشریح شده است. پس از آن، تعادل در بازار محصول، سازوکار قیمت تعادلی، مازاد عرضه و مازاد تقاضا و جابه‌جایی منحنی‌های عرضه و تقاضا مطرح شده است. 

فصل‌های بعدی به بازار کار، بازار دارایی، نقش انتظارات، رابطه‌ی بازده و مخاطره و در نهایت مبانی رفتار دولت، شکست بازار و بازتوزیع مواهب اختصاص یافته است. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هم برای دانشجویان اقتصاد و هم برای علاقه‌مندان عمومی قابل استفاده باشد و پیوند روش‌مندی بین اقتصاد خرد، بازارها و مباحث کلان ایجاد کند.

خلاصه کتاب مبانی اقتصاد

کتاب مبانی اقتصاد از مشاهده‌ی ساده‌ی دنیای اطراف آغاز می‌کند؛ جایی که بنگاه‌ها تولید می‌کنند، خانوارها مصرف می‌کنند، بانک‌ها پس‌اندازها را به سرمایه‌گذاری تبدیل می‌کنند و دولت در برابر مالیات، نظم و خدمات عمومی فراهم می‌کند. سپس نشان داده شده که پشت این مشاهدات ساده، سازوکارهایی پیچیده قرار دارد که با مدل‌های اقتصادی توضیح داده می‌شوند. 

در بخش‌های نخست کتاب، اقتصاد به‌ عنوان علم انتخاب در شرایط کمیابی معرفی شده و سه سؤال اصلی «چه چیزی تولید شود»، «چگونه تولید شود» و «برای چه کسی تولید شود» محور بحث قرار گرفته است. بعد، رفتار عقلایی مصرف‌کننده و تولیدکننده، مفهوم مطلوبیت، سود، قیمت‌ها و نقش آن‌ها در تصمیم‌گیری توضیح داده شده است. 

کتاب در ادامه به بازار محصول، بازار کار و بازار دارایی می‌پردازد، تعادل در هر بازار را توضیح می‌دهد و می‌گوید که چگونه قیمت‌ها و مقادیر تعادلی شکل می‌گیرند. در فصل‌های پایانی نیز جایگاه دولت، شکست بازار و ضرورت مداخله‌ی حاکمیت در برخی حوزه‌ها طرح شده است.

چرا باید کتاب مبانی اقتصاد را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منظم از مفاهیم کلیدی اقتصاد ارائه کرده؛ از انتخاب فردی و رفتار مصرف‌کننده تا بازار کار، دارایی و نقش دولت. خواننده با سازوکار قیمت‌ها، تعادل بازار و مفهوم مدل‌سازی آشنا می‌شود و می‌تواند پدیده‌هایی مانند تورم، بیکاری، تفاوت سطح رفاه کشورها و نوسان دارایی‌ها را در چارچوبی تحلیلی بهتر درک کند.

خواندن کتاب مبانی اقتصاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مبانی اقتصاد به دانشجویان رشته‌ی اقتصاد، دانشجویان رشته‌های مدیریت، مالی و علوم اجتماعی و نیز به کسانی پیشنهاد می‌شود که به درک تحلیلی از مسائل اقتصادی روزمره، سازوکار بازارها، نقش دولت و مفاهیم پایه‌ای مانند تورم، بیکاری، پس‌انداز و سرمایه‌گذاری علاقمندند.

درباره مسعود نیلی

مسعود نیلی (متولد ۱۳۳۳)، اقتصاددان، استاد دانشگاه و سیاستگذار اقتصادی است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌ی مهندسی سازه در دانشگاه صنعتی شریف آغاز کرد، اما در ادامه به علوم اقتصادی تغییر مسیر داد و کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی سیستم‌های اقتصادی را دریافت نمود؛ وی در نهایت موفق به اخذ مدرک دکترای اقتصاد از دانشگاه منچستر انگلستان شد. نیلی سال‌ها به عنوان عضو هیئت‌علمی دانشگاه صنعتی شریف فعالیت داشته و ریاست دانشکده‌ی مدیریت و اقتصاد این دانشگاه را در کارنامه‌ی آکادمیک خود دارد.

نیلی یکی از چهره‌های شاخص تدوین برنامه‌های توسعه‌ی کشور به شمار می‌رود. او در دولت‌های پنجم، ششم و هفتم (دوران ریاست‌جمهوری هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی) به عنوان معاون اقتصادی سازمان برنامه و بودجه فعالیت می‌کرد و مسئولیت طراحی برنامه‌ی سوم توسعه را بر عهده داشت. در دولت حسن روحانی هم مشاور اقتصادی رئیس‌جمهور، دبیر ستاد هماهنگی اقتصادی، دستیار ویژه‌ی رئیس‌جمهور در امور اقتصادی و عضو شورای پول و اعتبار بود.

بخشی از کتاب مبانی اقتصاد

«در قرن نوزدهم برخی از دانشمندان علوم اجتماعی و از جمله فیلسوف انگلیسی جرمی بنتام معتقد بودند که روزی بشر موفق به اختراع ماشینی می‌شود که می‌تواند مطلوبیت را اندازه‌گیری نماید. شاید تصور معتقدین به این نظریه دستگاهی باشد که الکترودهای آن به مغز انسان وصل شود و میزان رضایت را اندازه‌گیری کند. اقتصاددانان امروزی چندان به این امر معتقد نیستند.

به هرحال تا اختراع این چنین وسیله‌ای می‌توان از روش‌های ساده‌تری برای تشخیص تقریبی مطلوبیت استفاده کرد. یک راه ساده، "تمایل به پرداخت" در ازاء کسب یک سبد کالای خاص است. اگر آقای الف برای به دست آوردن سبد کالای شماره (۱) حاضر است مبالغ بیش‌تری نسبت به سبد کالای شماره (۲) بپردازد، این بیانگر مطلوبیت بیش‌تر مصرف سبد شماره (۱) نسبت به سبد شماره (۲) برای این فرد است. با این معیار می‌توان سبدهای مختلف کالا را بر حسب میزان مطلوبیتی که برای آقای الف ایجاد می‌کنند مرتب کرد. توجه شود که آنچه آقای الف "حاضر است" بپردازد با آنچه "باید" بپردازد کاملاً متفاوت است. اولی بیانگر مطلوبیت حاصل شده برای آقای الف است و دومی بیانگر میزان کمیابی آن کالا دراقتصاد. اولی فقط به وضعیت ذهنی آقای الف باز می‌گردد و دومی به شرایط بیرونی.»