کتاب درمان خانواده محور کودک وسواسی (راهنمای درمانگر)

کتاب درمان خانواده محور کودک وسواسی (راهنمای درمانگر) با عنوان اصلی Family-Based Treatment for Young Children With OCD: Therapist Guide نوشتهٔ جنیفر ب. فریمن و آبه مارس گارسیا و ترجمهٔ مجتبی دلیر و فرزانه رسانه است. انتشارات ارجمند این کتاب را منتشر کرده است. اثر حاضر که در دستهٔ روان‌درمانی و مشاوره قرار گرفته، در باب روان‏‌درمانی کودکان و جزو مجموعهٔ «برنامه‌های اثربخش» است. این راهنمای عملی درمان شناختی - رفتاری در باب وسواس در کودکان سخن گفته است. نسخهٔ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درمان خانواده محور کودک وسواسی (راهنمای درمانگر) اثر جنیفر ب. فریمن و آبه مارس گارسیا

کتاب «درمان خانواده‌محور کودک وسواسی» (راهنمای درمانگر) که نخستین‌بار در سال ۲۰۰۹ میلادی و در ایران در سال ۱۳۹۹ (چاپ دوم) منتشر شده، یک درمان ارائه کرده است. درمان ارائه‌شده در این کتاب مبتنی بر تکنیک «مواجهه و جلوگیری از پاسخ» است. والدین در این رویکرد آموزش می‌بینند که چگونه تکالیف مربوط به مواجهه و ممانعت از پاسخ‌های وسواسی را در محیط خانه برای فرزند خود اجرا کنند. استفاده از رویکرد خانواده‌محور در درمان وسواس می‌تواند به بهبود روند درمان و کاهش احتمال بازگشت علائم کمک کند؛ علاوه‌بر این، والدین و دیگر اعضای خانواده از طریق مشارکت در درمان و آشنایی بیشتر با ویژگی‌های این اختلال و روش‌های مقابله با آن، دانش و مهارت‌های سودمندی به دست خواهند آورد. وسواس یکی از اختلالات روانی شایع در میان کودکان به شمار می‌رود. نشانه‌های این اختلال در کودکان شباهت بسیاری به علائم آن در بزرگسالان دارد؛ به‌طوری‌که اغلب آنان با افکار وسواسی و رفتارهای اجباری مواجه هستند. در چارچوب نظریه‌های نظام‌های خانواده، دیدگاه‌های گوناگونی برای تبیین اختلال وسواس ارائه شده است که همگی بر فرضیه‌های بنیادی مشترکی استوار هستند. این نظریه‌ها بر نقش ساختارهای درون‌خانوادگی و روابط میان‌فردی به‌ویژه نقش خانواده در شکل‌گیری و تداوم اختلال تأکید دارند. در بسیاری از موارد خانواده به‌ویژه والدین درگیر رفتارهای وسواسی کودک می‌شوند؛ برای نمونه ممکن است کودک از آنان بخواهد برخی کارها را به‌شیوه‌ای خاص و تکراری انجام دهند. کتاب حاضر بر مشارکت فعال والدین در فرایند درمان تأکید کرده و آنان را بخشی جدایی‌ناپذیر از مسیر بهبودی دانسته است.

چرا باید کتاب درمان خانواده محور کودک وسواسی (راهنمای درمانگر) را بخوانیم؟

این کتابِ راهنمای درمانگر، یک برنامۀ مداخلۀ استانداردِ شناختی - رفتاری خانوادگی را برای کودکان خردسال (۵ تا ۸ سال) که مبتلا به اختلال وسواسی - اجباری هستند و والدین آن‌ها تشریح کرده است.

کتاب درمان خانواده محور کودک وسواسی (راهنمای درمانگر) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این اثر به‌طور خاص برای درمانگرانی طراحی شده است که تجربه و مهارت کافی در زمینۀ درمان شناختی - رفتاری (CBT) با کودکان دارند.

بخشی از کتاب درمان خانواده محور کودک وسواسی (راهنمای درمانگر)

«فصل ۱. مقدمه‌ای برای درمانگران

کلیات و هدف این برنامه

این کتاب راهنمای درمانگر یک مداخلۀ خانوادگی شناختی- رفتاری استاندارد را برای کودکان خردسال (۵ تا ۸ سال) مبتلا به اختلال وسواسی- اجباری و والدین‌شان شرح می‌دهد. تمرکز کلی درمان بر مجهز کردن والدین و کودک به مجموعه‌ای از "ابزارها" برای کمک به شناختن، اداره کردن و کاهش نشانه‌های وسواس است. این برنامۀ خانواده‌محور، شامل آموزش روانی دربارۀ وسواس به کودکان خردسال، آموزش والدین، و مواجهه و جلوگیری از پاسخ (E/RP) برای کودکان و والدین آنها می‌باشد. این راهنما، برای استفادۀ درمانگرانی در نظر گرفته شده است که در درمان شناختی- رفتاری (CBT) با کودکان تجربه دارند. داشتن تجربۀ خاص در فنون آموزش رفتاری والدین ضروری نیست، اما در به کارگیری ابزارهای والدین در بخشی از این برنامۀ درمانی مفید واقع خواهد شد.

کتاب کار مربوطه برای کمک به خانواده‌ها طراحی شده است تا مهارت‌های آموزش داده شده در جلسات درمانی را یاد بگیرند و به تمرین در خانه کمک کنند. توصیه می‌شود که والدین یک نسخه از کتاب کار را برای تمرین با کودک خود در داخل و خارج از جلسۀ درمان تهیه کنند.

اختلال وسواسی- اجباری در دوران کودکی

شیوع

اختلال وسواسی- اجباری دوران کودکی، یک اختلال مزمن است که بسیاری از کودکان یعنی ۲ تا ۳ درصد آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد (والنی- باسیل و همکاران، ۱۹۹۴)؛ برآوردهای میزان شیوع نشان می‌دهد که بین ۰/۵ تا ۱ درصد از کودکان جمعیت عمومی از وسواس رنج می‌برند (فلامنت و همکاران، ۱۹۸۸). این ارقام ممکن است کمتر از میزان واقعی این اختلال در کودکان زیر ۹ سال باشد (در اینجا فقط وسواس در اوایل دوران کودکی مطرح است)، زیرا در این دامنۀ سنی، تمایل کودک به مخفی نگه داشتن نشانه‌های وسواس (راپاپورت و همکاران، ۲۰۰۰) ممکن است با مشکلات وابسته به رشد در ابراز نگرانی‌های خود به دیگران همراه شود. وقتی که وسواس در کودکان خردسال آشکار می‌شود، باید تحت درمان قرار گیرد.

اگرچه وسواس به خودی خود عوارض قابل‌توجهی دارد، اکثر کودکان مبتلا به وسواس، اختلالات روانی دیگری نیز دارند (همبودی با دیگر اختلالات روانی ۷۵ تا ۸۴% می‌باشد) (گلر، بیدرمن، گریفین، جونز، و لفکوویتز، ۱۹۹۶). همبودی‌های شایع با وسواس عبارت‌اند از سایر اختلالات اضطرابی، اختلالات تیک، اختلالات رفتار از هم گسیخته (به ویژه اختلال نقص توجه/ بیش‌فعالی [ADHD]، اختلال نافرمانی مقابله‌ای [ODD]، و اختلالات خلقی). برای اطلاعات بیشتر دربارۀ ارزیابی، تشخیص و تشخیص افتراقی همبودی‌ها به فصل ۲ رجوع کنید.»