کتاب معنای زندگی از منظر متفکران مسلمان

کتاب معنای زندگی از منظر متفکران مسلمان نوشته سهیلا قلی‌پور شهرکی است. این کتاب را انتشارات کنکاش منتشر کرده است.

درباره کتاب معنای زندگی از منظر متفکران مسلمان

مسئله معنای زندگی با موضوعات متفاوتی هم‌چون پرسش‌های هستی‌شناختی مانند خلقت انسان، هدف خلقت انسان و اصل هستی و... و موضوعات روان‌شناختی هم‌چون اضطراب، دلهره، یأس، افسردگی، پوچی، تنهایی و... و مسائل دینی هم‌چون وجود یا عدم خدا، جهان دیگر، سعادت نهایی و... مرتبط است. بنا براین، معنای زندگی یکی از موضوعات فلسفی، دینی و روان‌شناختی است و رویکردهای متفاوت و در نتیجه پاسخ‌های متفاوت می‌طلبد. 

پرسش از فلسفه و هدف زندگی به هیچ وجه تازگی نداشته، از دوران های قدیم در هر جامعه ای افراد فراوانی با اشکال گوناگون از موضوع مزبور پی جوئی کرده و با عقاید و اعمالی از آن دوران ها به یادگار مانده است، اگرچه سؤال صریح و مستقیم درباره فلسفه و هدف زندگی دوران های ما قبل سه قرن اخیر، چنان شیوع و رواج نداشته است که امروز به عنوان یک مسئله روز جلوه ای داشته باشد ولی انسان ها به طور کنایه و غیر مستقیم با فدا کردن هستی خویش در راه ایدئولوژی ها به خوبی نشان داده اند که سؤال مزبور با مطرح کردن مجموع کلی حیات که سیر می کردند، برای آنان با اهمیت تلقی شده است. 

ایمان اساسی‌ترین عنصر حیات معنوی، گوهر زینت‌بخش روح بشری و درخشان‌ترین پرتو عالم علوی است. زیبایی زندگی دنیوی و سرور حیات اخروی، آرامش واقعی این جهانی و نجات و سعادت آن جهانی، همه به ایمان وابسته است. بنابراین، ایمان گوهری است که کاوش ابعاد و اضلاع آن هم ضرورت دنیوی دارد و هم سود بی‌پایان اخروی. بی‌شک مسالۀ ایمان از مهم‌ترین و جدی‌ترین مباحث دینی است. به همین دلیل، مفسران، محدثان و متکلمان اسلامی به جد در این زمینه کاویده و به تبیین ابعاد مطلب پرداخته‌اند. چون ایمان به عنوان هدف و مقصد تمام ادیان آسمانی و محصول نهایی تلاش‌های انبیا (ع) در طول تاریخ بوده، شایان توجه جدی است. این تلاش‌ها جز برای این نبوده است که انسان به سوی خدا هدایت شود. ایمان با توجه به تأثیراتی که در شخص مؤمن می‌گذارد، مراتب مختلفی دارد؛ در یک‌طرف، مرتبه تام و کامل که والاترین درجه ایمان هست و از طرف دیگر، ایمان‌های کم‌فروغی که نقصانش به‌وضوح آشکار است؛ اما ایمان‌هایی است که نه به آن تمامیت است و نه به این نقصان؛ بلکه از طرف نقص به‌سوی کمال می‌گراید. کلیت ایمان، مؤمنین راستین را بهشتی می‌کند و مراتب آن، درجات گوناگون آنان را در پیشگاه خداوند فعلیت می‌بخشد. این کتاب سعی دارد از دیدگاه ایمان نظرات متفکران اسلامی را نسبت به معنای زندگی بررسی کند. 

خواندن کتاب معنای زندگی از منظر متفکران مسلمان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به درک بهتر مسیر فکری متفکران اسلامی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب معنای زندگی از منظر متفکران مسلمان

یکی از مسائل اساسی که همیشه برای بشر مطرح بوده و هر انسان عاقل و متفکر پیوسته در اندیشه پاسخ به آن است، هدف زندگی است، یعنی انسان برای چه آفریده شده، برای چه زندگی می‌کند.سوال «هدف از خلقت چیست» یک وقت به این معناست که هدف خالق از خلقت چیست، یعنی خالق چه انگیزه‌ای دارد و چه چیز عامل و باعث و محرّک او برای خلقت است، این چیزی است که خلقت نمی‌تواند باین معنا هدف داشته باشد، این مستلزم نقص و کمبود فاعل (خداوند) است. یعنی این گونه هدفداری تنها در فاعل‌های بالقوه و در مخلوقات صادق است، و در خالق هستی، یعنی خداوند، مورد و مصداق ندارد؛ چون این‌گونه هدف داشتن‌ها برمی‌گردد به استکمال یعنی فاعل با کار خود می‌خواهد به چیزی و کمالی که ندارد برسد. ولی یک وقت هدف فعل مطرح است، زیرا هر کاری را که در نظر بگیریم این کار بسوی هدف و کمالی است و برای آن کمال آفریده شده تا به آن برسد. مانند گیاهی که از زمین می‌روید و شروع به رشد و فعالیت می‌کند، و به سوی کمال پیش می‌رود. این غایت فعلی است. آنچه در این پاسخ پی‌گیری می‌شود همین معنای دوّم است.

غایت در خلقت انسان به این‌که ماهیت انسان چیست برمی‌گردد؟ و در انسان‌ها چه استعدادهایی نهفته است، و برای انسان چه کمالاتی امکان دارد؟ هر کمالاتی که در امکان انسان باشد باید بحث شود، انسان برای آن کمالات آفریده شده است. بشر به این مقدار می‌فهمد که انسان برای رسیدن به کمال آفریده شده است، اما کمال انسان در چیست؟ برخی کمال انسان را در برخورداری هرچه بیشتر از لذائذ مادّی می دانند، و اصالت های اجتماعی کمال انسان را در برخورداری دسته جمعی از مواهب طبیعی، اما گروهی کمال انسان را در ترقیات معنوی و روحانی که از راه ریاضت‌ها و مبارزه با لذائذ مادّی حاصل می‌شود می بینند، و عده‌ای هم کمال را در ترقی عقلانی که از راه علم و فلسفه حاصل می‌شود می دانند.