کتاب ۲۰+۸ شاعر، ۸+۲۰ نقد (دفتر پنجم)

 کتاب ۸+۲۰ شاعر، ۸+۲۰ نقد (دفتر پنجم) نوشتۀ محمدتقی قشقایی در انتشارات نظری چاپ شده است. دفتر حاضر پنجمین دفتر از مجموعه نقد ادبی است که به شعر شاعران معاصر هر کدام به صورت مجزا به عنوان آثاری واحد پرداخته است. نقد به معنای امروزین آن تقریبا در ادبیات کلاسیک این سرزمین کمتر جای داشته است. همان‌طور که چرخ‌های تاریخ به حرکت درآمده است و شعر نیز سوار بر تاریخ به پیش رفته است، بررسی آثار شاعران در هر دوره تاریخی دچار تغییر شده است. خود مقوله نقد ادبی نیز همانند شعر می‌تواند یک اثر هنری تلقی گردد با معیارها و توجهات مربوط به خودش.

درباره کتاب ۸+۲۰ شاعر، ۸+۲۰ نقد (دفتر پنجم)

از دهه اول قرن بیستم میلادی به بعد که کم‌کم مکاتب ادبی در غرب به صورت نظام‌یافته و دسته‌بندی شده ظهور پیدا کردند و همواره ترجمه‌هایی از مقالات و کتب مربوط به نام‌های تئوری شده که همواره پسوند "ایسم" را با خود داشتند در بازار نشر کشور بروز پیدا کردند که برخی‌شان واقعا تاثیرگذار و اغلب بدون توجه به ادبیات کشور ما و ویژگی‌های ساختارهای کلاسیک و تاریخی شعر و هنر کشور ما فقط پز روشنفکری شدند و بیچاره جوانان علاقه‌مند به بررسی و نقد با شرایطی مواجه شدند که آثارشان را در کفه ترازویی دیدند که یک طرف ایسم‌ها بودند و طرف دیگر اثر ادبی خودشان که در اغلب موارد نقدها و بررسی‌ها بیشتر نمایشی بودن واژه‌های لاتین و پزهای روشنفکری مرتبط با آن نوع ادبیات بود تا نقد و بررسی واقعی و مربوط و متناسب با فرهنگ ادبی این سرزمین.

نگارنده با حدود سه دهه حضور در محافل ادبی کشور همواره این نقص را می‌دید و تلاش دارد به اندازه و ظرفیت ناچیز این قلم حرکت و تغییر جزئی در تفکر نقد و آن هم نقد و بررسی کاربردی (case study) ایجاد نماید.

کتاب ۸+۲۰ شاعر، ۸+۲۰ نقد (دفتر پنجم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به شعر و نقد شعر پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب ۸+۲۰ شاعر، ۸+۲۰ نقد (دفتر پنجم)

نقد غزلی از حامد احصادی

مثل یک قایق که در دریا سواری می‌کند

موج عشقت روی نبضم پافشاری می‌کند

«تار تار» موی تو وقتی پریشان می‌شود

«کوک» احساسات من را دستکاری می‌کند

هرکسی حال تورا می‌پرسد از من، چشم‌هام

با سکوتی شاعرانه رازداری می‌کند

مثل آن کودک که از آغوش مادر دور شد

طفل احساسم به شدت بیقراری می‌کند

چشم‌های شهربعدازرفتنت بارانی‌اند

شهر هم با من برایت سوگواری می‌کند

حامد احصادی  

طبق قرار این قلم و برای پرهیز از پراکنده گویی، از بین بی‌شمار مولفه برای بررسی و نقد مواردی را با رویکرد به شعر فوق طرح موضوع می‌کنم. امید که مفید فایده باشد.

۱. غزل، ابراز عشق!

باز هم غزل، باز هم ابراز عشق،باز حالی به حالی شدن و... این محیط که چه بخواهیم چه نخواهیم با قالب غزل قرن‌هاست که عجین است.

در طول تاریخ ادبیات پارسی معاشقه‌های عاشق و معشوق با لحن‌ها و حالت‌های مختلفی به شعر کشانده شده است. الحق که بیشترین خدمت را به این سرگشتگی و ابراز عشق را همین قالب یعنی «غزل» داشته است.

بزرگان تاریخ ادبی نظیر مولانا و سعدی و حافظ و دیگران... خدمات شایانی به غزل داشته‌اند و به همین خاطر است که نمی‌توانی برخی غزل‌های آنها را بخوانی و سرگشته نشوی! بخوانی و به دنبال چرایی آن نباشی! بخوانی و اندوهی سرشار و البته زیبا را به جان نخری!

اما صرف‌نظر از نحوه ابراز عشق در غزل‌های نامبردگان که به صورت‌های مختلف و با استناد به عشق‌های قابل باوری ارائه شده است یکی دو نکته هم در اکثرشان هویداست که بنا دارم به آنها اشاره کنم.

"باز در اسرار روم جانب آن یار روم

نعره بلبل شنوم در گل و گلزار روم

تا کی از این شرم و حیا شرم بسوزان و بیا

همره دل گردم خوش جانب دلدار روم" مولوی- دیوان شمس

"یا شاهد مثالی از سعدی را بخوانیم:

"وقتی دل سودایی می‌رفت به بستان‌ها

بی‌خویشتنم کردی بوی گل و ریحان‌ها

گه نعره زدی بلبل گه جامه دریدی گل

با یاد تو افتادم از یاد برفت آن‌ها" سعدی- غزلیات

و همین‌طور از حافظ بخوانیم:

"خیال روی تو در هر طریق همره ماست

نسیم موی تو پیوند جان آگه ماست

به رغم مدعیانی که منع عشق کنند

جمال چهره تو حجت موجه ماست" حافظ- غزلیات