کتاب مراقبت و توانمندسازی کودکان دور از خانه

کتاب مراقبت و توانمندسازی کودکان دور از خانه نوشته رضا رزاقی است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است.

درباره کتاب مراقبت و توانمندسازی کودکان دور از خانه

جدایی از والدین و دور ماندن از یک مراقب مؤثر، به‌خودی‌خود رویدادی آسیب‌زا است که رشد کودکان را با محدودیت‌های فراوانی روبه‌رو می‌سازد. محرومیت‌های رشدی اولیه کودکی تأثیر شگرفی بر سلامت روان و عملکرد آتی کودکان دارد. کودکان دور از خانه به‌عنوان یک جمعیت شکننده و در معرض خطر، نیازمند مراقبت‌های جایگزین مناسبی هستند تا ضمن پیشگیری از آسیب‌های روانی بیشتر، زمینه توانمندسازی و ورود به یک زندگی مستقل سالم برای آنها فراهم گردد.

این کتاب درباره کودکانی است که به دلایل مختلف از والدین و خانواده خود جدا می‌شوند و نیازمند مراقبت‌های جایگزین اساسی هستند. کتاب ابتدا به ویژگی‌های این کودکان و چالش‌های مراقبتی آنها پرداخته است. سپس انواع مراقبت‌های مرتبط با این کودکان تشریح شده که عبارت‌اند از: مراقبت فرزندپذیری، مراقبت پرورشی، مراقبت خویشاوندی، مراقبت مشارکتی، مراقبت اقامتی شبانه‌روزی و درنهایت مراقبت رهسپاری یا مراقبت‌های مربوط به دوره زندگی مستقل. این کتاب برای روان‌شناسان، مشاوران، مددکاران اجتماعی، برنامه‌ریزان و افراد شاغل در مراکز نگهداری کودکان و نوجوانان و سایر مؤسسات مرتبط، مفید خواهد بود.

مؤلف به‌عنوان روان‌شناس، و با تجربه کار در حوزه‌ مراقبت از این کودکان، به شیوه‌ای اختصاصی و هدفمند تلاش داشته تا مخاطبین را با نیازها و راه‌کارهای مراقبتی این کودکان آشنا نماید.

خواندن کتاب مراقبت و توانمندسازی کودکان دور از خانه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب  را به تمام علاقه‌مندان به روان‌شناسی و دانشجویان این رشته پیشنهاد می‌کنیم. 

شناسنامه کتاب مراقبت و توانمندسازی کودکان دور از خانه

نویسنده: رضا رزاقی

نوبت چاپ: ۲

سال چاپ: ۱۳۹۶

موضوع اصلی این روان‌درمانی و مشاوره

بخشی از کتاب مراقبت و توانمندسازی کودکان دور از خانه

همواره در نظام رفاه کودک، به کودکان و نوجوانان تحت مراقبت به عنوان یک جمعیت شکننده و در معرض خطر توجه می‌شود. بیشتر آنها تاریخچه‌ای از بدرفتاری، خشونت، بی‌ثباتی و کژکاری خانواده، سابقهٔ فقر و سوءمصرف مواد توسط والدین دارند که آنها را در برابر رفتارهای مخاطره‌آمیز حوزه سلامت آسیب‌پذیر می‌سازد (جونزهاردن، ۲۰۰۴؛ الز، آوسلاندر، مک‌میلن، ادموندو تامپسون، ۲۰۰۱؛ سیمس، دوبوویتز و زیلاگی، ۲۰۰۰). تحقیقات مربوط به حوزه عوامل مخاطره‌آمیز بر این نکته تأکید دارند که این آسیب‌پذیری ممکن است به واسطه نبود عوامل محافظتی مانند حضور والدین، روابط مثبت خانواده، ارتباط مؤثر و تعامل مفید و مؤثر کودک و والد گسترش یابند.

کودکانی که دارای تاریخچه بدرفتاری همچون غفلت هستند و همچنین صدمه جدایی از والدین را تحمل می‌کنند، و با احساساتی مانند ترس و سردرگمی روبه‌رو هستند، آسیب‌پذیرند و مستعد اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) هستند (راکوسین، مرلندر، سنگوپتا، ایسکویث و ستراوس؛ ۲۰۰۵). برخی مطالعات (مؤسسه برنامه‌های خانواده کیسی؛ ۲۰۰۵) بر این نکته اشاره دارند که بیش از نیمی از کودکان تحت مراقبت حداقل یکی از اختلالات روانی را بروز می‌دهند و ۶۳ درصد آنها قربانی غفلت هستند. این نشان می‌دهد ۵۴.۴ درصد کودکان تحت مراقبت دارای مشکلات سلامت روان هستند که مواردی چون افسردگی، مشکلات اجتماعی، اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه را شامل می‌شود. به هرحال بعد از تجربهٔ آسیب‌زا، بروز اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) غیرمعمول نیست. تجربه کودک‌آزاری نه تنها یک عامل پرخطر برای بروز اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، بلکه عاملی برای بروز افسردگی نیز هست.

در یک مطالعه میدانی (شکیبا و ضیایی، ۱۳۹۰) سلامت روان دانش‌آموزان دختر تحت مراقبت شبانه‌روزی با دختران دانش‌آموز دبیرستانی مقایسه شد که اختلاف معناداری بین این دو گروه مشاهده شد. شایع‌ترین اختلالات روانی بین دانش‌آموزان دختر تحت سرپرستی مراکز شبانه‌روزی بهزیستی به ترتیب عبارت بود از، افسردگی (۹۰%)، فوبیا (۹۰%)، اضطراب (۸۰%) و حساسیت در روابط بین فردی (۸۰)، در حالی که شیوع این اختلالات بین دانش‌آموزان ساکن در خوابگاه دخترانه دبیرستان شامل افسردگی (۵۰%)، افکار پارانویید (۴۵%) و وسواس و اجبار (۳۵%) بود. اگر چه این پژوهش شیوع افسردگی را در هر دو گروه بالا توصیف می‌کند اما با توجه به حجم نمونه اندک، انجام مطالعات تکمیلی ضروری خواهد بود و نمی‌توان به یک تحقیق با نمونه اندک اکتفا کرد.