کتاب تاریخ دوره آق قویونلوها (سیاسی، اقتصادی و فرهنگی)

کتاب الکترونیکی «تاریخ دوره آق قویونلوها (سیاسی، اقتصادی و فرهنگی)» نوشتهٔ رضا طاهرخانی در انتشارات آفتاب گیتی به چاپ رسیده است. این کتاب را می‌توانید از طاقچه دریافت کنید. آق قویونلو‌ها و قراقویونلوهااز سلسله‌های حاکم بر آذربایجان بودندکه تبریز را به عنوان پایتخت برگزیدندو بر رونق اقتصادی و فرهنگی و اقلیمی آن افزودند. ازاواخردوره سلطنت ایلخانیان در ایران قبایلی از ترکمانان در طی لشکر کشی‌های مغول از حدود خوارزم و اطراف آرال وشرق بحر خزربه آسیای غربی آمده و در شمال غربی ایران ساکن شدند آنان به تدریج قدرت یافته و از فرصتی که بعد از مرگ ابو سعید بهادر خان پیش آمد استفاده نموده و به دست اندازی به اطراف و تصرف شهر‌ها پرداختند. پس از مرگ تیمور دوطایفه ترکمانان با هم رقابت داشتند امارت‌هایی در آذربایجان و دیار بکرعراق بنیان نهادند یکی از آن دو قراقویونلو یا سیاه گوسپندان و دیگری آق قویونلو‌ها یا همان سپید گوسفندان خوانده می‌شدند.

درباره تاریخ دوره آق قویونلوها (سیاسی، اقتصادی و فرهنگی)

دوران فرمانروایی ترکمانان آق قویونلو، که دودمان بایندری را پی افکندند، یکی از درخشان ترین دوره های کوتاه تاریخ ایران است. 25 سال زمامداری دو تن از پادشاهان )اوزون حسن و سلطان یعقوب( این سلسله ضامن استقالل بخش بزرگی از خاک ایران و وسیلة حفظ هنرهای زیبای عهد تیموری گردید. در عرض این مدت بسیاری از شهرهای ایران آباد شد؛ بازرگانی رونق گرفت؛ ارتش سازمان منظم یافت و برای نخستین بار مجهّز به توپ و خمپاره انداز گردید؛ گام هایی در راه اصالحات ارضی و مالیاتی برداشته شد؛ عالیق استواری میان ایران و کشورهای اروپایی، به ویژه ونیز، به وجود آمد؛ و از همه بالتر کوشش های زمامداران این دودمان زمینه را برای صفویه و رستاخیز علوم و هنر ایران عهد صفوی فراهم ساخت. اما از بخت بد، نخستین پادشاهان صفوی به واسطة بُغضی که نسبت به افراد خاندان بایندری، یعنی بستگان ترکمان خود، داشتند تا بالترین درجة ممکن در صدد از بین بردن آثار و تواریخ عهد آنان برآمدند. به همین سبب امروزه پژوهش برای گردآوری منابع تاریخ ترکمانان آق قویونلو کاری بس دشوار و مستلزم بردباری فراوان است.

برخلاف اهمیت تحولات سیاسی و فرهنگی ایران در دورة فرمان روایی آق قویونلوها در نیمة دوم سدة نهم هجری قمری، شمار متون و منابع اصلی مربوط به این دوران فراوان نیست و همة آن چه تاکنون شناسایی شده هنوز به صورت انتقادی منتشر نشده اند. در حوزة تاریخ نویسی آثاری که در این دوره تألیف شد ادامة همان روش ساده نویسی اواخر سدة هفتم بود. نثر منشیان و مورخان این دوره مصنوع و فنی است؛ این نویسندگان در ستایش ترکمنان آق قویونلو غلو بسیار کرده و آنان را یگانه شایستگان پادشاهی و خلافت اسلامی روزگار خود دانسته اند. تواریخ این دوره هرکدام مکمّل یک دیگرند و تاریخ نویسی آن بیش تر برمبنای مشاهدات شخصی و دست رسی به اسناد آن دوره نگاشته شده و از این نظر حائز اهمیت بسیاری است. حال پرسش اصلی پژوهش این است: نقاط ضعف و قوت تاریخ نگاران دوره ی آق قویونلو در تألیف کتاب هایشان کدام اند؟ به نظر می رسد این پژوهش توانسته مبانی، اصول جهان بینی، و نقاط ضعف و قوت تاریخ نگاری دوره ی آق قویونلو را تبیین کند. در این مقاله از روش توصیفی تحلیلی با تکیه بر منابع کتاب خانه ای استفاده شده است

کتاب تاریخ دوره آق قویونلوها (سیاسی، اقتصادی و فرهنگی) را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم

این کتاب را به علاقه‌مندان به تاریخ و کسانی که می‌خواهند دربارهٔ آق‌قویونلوها اطلاعات بیشتری کسب کنند، پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تاریخ دوره آق قویونلوها (سیاسی، اقتصادی و فرهنگی)

با درگذشت شاهرخ تیموری، جانشینانش توانستند فقط ادارة بخشی از قلمرو شرقی ایران را در دست داشته باشند و نتوانستند غرب ایران را به تصرف خود درآورند. به موازات کشمکش هایی که میان خانوادة تیمور صورت میگرفت، دو دسته از ترکمانان نیز در ایران در صدد برآمدند که از اطاعت جانشینان تیمور سرپیچی کنند و برای خود حکومتی مستقل تشکیل دهند و بدین گونه ایران به دو بخش: یکی بخش شرقی تحت تسلط تیموریان و دیگر بخش غربی در اختیار ترکمانان تقسیم شد. دو تیره ترکمان نیز به موازات یکدیگر و در رقابت با هم رشد کردند. و به نوبت و عمدتاً به قیمت از دست رفتن قدرت طرف دیگر به اوج خود رسیدند. دوران قدرت قراقویونلوها کوتاهتر از آق قویونلوها بود، اما قبل از آنها به سرکردگی رسیدند. آق قویونلوها در دیاربکر اسکان گزیدند و شهر آمِد را به مرکزیت خود انتخاب کردند و به سرکردگی عثمان بیگ قرایولوک موفق شدند، امارت یا حکومت بیگی تشکیل دهند. هر چند عثمان بیگ، موسس حکومت آق قویونلو در دیاربکر، اتحادیة خود را از گمنامی به سطح یک قدرت مطرح در منطقة آناتولی شرقی درآورد، ولی نتوانست برنامة صحیحی برای جانشینی خود تدبیر کند. بنابراین، جنگ های جانشینی بعد از او، تا زمان قدرت گرفتن اوزون حسن، بی امان ادامه پیدا کرد و فرزندان مدعی وی، از طرفی اغلب درگیر منازعات داخلی و از سوی دیگر به درگیری با قراقویونلوها، سالطین مصر و سالطین عثمانی بودند. و گاهی تحت حمایت مصر در می آمدند و زمانی سالطین عثمانی را پناهگاه خویش می یافتند. در خالل این منازعات، اوزون حسن در غیاب برادرش، جهانگیر، با حیله ای دیاربکر )آمِد( را تصرّف نمود و در رأس آق قویونلوها قرار گرفت و جهانگیر را واداشت تا پایان عمرش به ماردین راضی باشد