کتاب نگاهی بنیادین به نسبت اخلاق و فن آوری اطلاعات

کتاب نگاهی بنیادین به نسبت اخلاق و فن آوری اطلاعات نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمدمهدی میرباقری است.  کتاب نگاهی بنیادین به نسبت اخلاق و فن آوری اطلاعات را انتشارات معارف برای علاقه‌مندان به  فلسفه اخلاق منتشر کرده است. 

درباره کتاب نگاهی بنیادین به نسبت اخلاق و فن آوری اطلاعات

بحث رابطه «اخلاق» و «فن‌آوری اطلاعات» در ایران سابقه چندانی ندارد، ولی اهمیت این موضوع و مباحثی از این قبیل در دنیای پیچیده امروز، بسیاری از کارشناسان و دست‌اندرکاران مرتبط را به اندیشه و اقدام در این زمینه، تشویق کرده است.

آنچه پیش‌رو دارید، متن سه سخنرانی علمی استاد سید محمدمهدی میرباقری «زیدعزه» در حضور کارشناسان ارشد فن‌آوری اطلاعات است که به تاریخ ۱۳۸۳/۱۱/۲۷ در همایش مقدماتی و ۱۳۸۴/۵/۳ و ۱۳۸۵/۹/۲۵ در کنفرانس منطقه‌ای «اخلاق و فن‌آوری اطلاعات» مرکز تحقیقات مخابرات ایران، ارایه شده است.

در فصل یکم، از پیوند «اخلاق توسعه» و «فن‌آوری اطلاعات» سخن گفته شده است. «توسعه» در دنیای کنونی را می‌توان فرآیند جامع سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دانست که هدف از آن، بهبود مستمر رفاه مادی همه انسان‌ها بر پایه مشارکت فعال و هدف‌مند در توسعه و توزیع منافع حاصل از آن است. بر این اساس و از نگاه اسناد بین‌المللی، «توسعه»، اصلی‌ترین حق جامعه بشری به شمار می‌رود و حقوق دیگر هم‌چون «حق آزادی» را باید در چارچوب «حق توسعه» معنا کرد.

در فصل دوم، ابعاد بیش‌تری از منزلت اخلاق در فن‌آوری اطلاعات شکافته می‌شود تا بتوان آثار تکامل الهی در ساحت فن‌آوری اطلاعات را بازگو کرد. در این بحث، اشاره می‌شود که تمایلات مادی بشر، پایگاه اصلی شکل‌گیری «اخلاق توسعه» بوده که به پیدایش «حق بر توسعه» و «دستور توسعه» انجامیده است؛ یعنی بشر ابتدا به رفاه همه‌جانبه در زندگی خود گرایش یافته. سپس برای تأمین این رفاه، به یک نظام حقوقی روی آورده و سرانجام، سازمان‌های بین‌المللی را به استیفای این حقوق مکلّف ساخته است. 

در فصل سوم، در فرآیندی عمیق‌تر، نسبت بین اخلاق و فن‌آوری اطلاعات در جامعه‌پردازی و مدیریت آن بررسی می شود تا در این راستا بتوان به صورت هر چه دقیق‌تر، توسعه جوامع را مطالعه کرد. 

خواندن کتاب نگاهی بنیادین به نسبت اخلاق و فن آوری اطلاعات را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به علم اخلاق پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب نگاهی بنیادین به نسبت اخلاق و فن آوری اطلاعات

اخلاق فن‌آوری اطلاعات، یکی از گرایش‌های اخلاق کاربردی است که هم‌چون اخلاق پزشکی، اخلاق روزنامه‌نگاری، اخلاق زیست‌محیطی و مانند آن مورد توجه دنیای امروز قرار گرفته است. ضرورتی که جامعه جهانی و حتی برنامه‌ریزان فن‌آوری اطلاعات را به این نقطه هدایت کرده است تا اصول اخلاقی را بر توسعه این فن‌آوری حاکم بدانند، آن است که توسعه اطلاعات و ارتباطات، در کنار فرصتهای فراوانی که برای جامعه جهانی فراهم آورده و مقیاس بهره‌وری و بهینه‌سازی را در حوزه سیاست، فرهنگ و اقتصاد تغییر داده، ولی تهدیدها و چالشهای جدی را نیز فراروی ملل جهان پدید آورده است.

۱.۱ ـ احساس نا امنی «دولت ـ ملت» ها از هجمه «فن‌آوری اطلاعات»

اکنون امنیت اقتصادی و فرهنگی و سیاسی «دولت ـ ملت» ها از طریق فن‌آوری اطلاعات مورد هجوم قرار گرفته است. برخلاف این ادعا که فن‌آوری اطلاعات و شبکه‌های اطلاع‌رسانی در جهان، به دنبال خدمت به مشتریان و مصرف‌کنندگان هستند و در این میان، هیچ منفعتی عاید مدیران آن فن‌آوری‌ها نمی‌شود، دو لایه پنهانی می‌توان یافت که سود اصلی این شبکه اطلاع‌رسانی به آن‌ها می‌رسد؛ یکی نهادهای فرهنگی و شرکتهای اطلاع‌رسانی هستند که در مقابل اطلاع‌رسانی خود، خدمات ویژه‌ای دریافت می‌کنند و منافع اقتصادی‌شان تأمین می‌شود. لایه اصلی‌تر و مهم‌تر که سود این شبکه را از آن خود می‌کنند، مدیرانی هستند که فرهنگ حاکم بر نرم‌افزارهای اطلاع‌رسانی را هدایت می‌کنند و همه نرم‌افزارها و اطلاع‌رسانی‌ها را بر محور آن شکل می‌بخشند. آن‌ها فرهنگ حاکم بر تولید اطلاع و اطلاع‌رسانی را حتی در مقیاس ایجاد جامعه جهانی، تغییر می‌دهند و از این طریق می‌کوشند شتاب و جهشی به سوی وحدت جامعه جهانی پدید آورند تا منافع آن مدیران تأمین گردد. البته این جهانی‌سازی که از آن به «موج سوم استعمار» تعبیر شده، چنان پنهان و پوشیده است که حتی برخی از اندیشمندان نیز به اشتباه افتاده و این دوره را دوره «مابعد استعمار» یا «عصر جهانی شدن» نامیده‌اند. این در حالی است که برنامه‌ریزی کنونی که بار اصلی آن بر دوش شبکه‌های اطلاع‌رسانی و فن‌آوری اطلاعات است، موج جدید و پنهانی را در استعمار پدید آورده است که با طراحی فرهنگ حاکم بر نرم‌افزارها، جامعه جهانی را به سمت مقصد خاص خود هدایت می‌کند. در نتیجه، هرم جهانی که اقلیتی در رأس آن حاکم بودند، به شکل پیچیده‌تر و پنهان‌تری به کار خود ادامه می‌دهد.