کتاب صوتی ادیسه انسان

کتاب صوتی ادیسه انسان (Die odyssee des menschen)، نوشته مانفرد بائور و گودرون سیگلر و ترجمه سلامت رنجبر، سفری شنیدنی در تاریخ حیات و پیدایش انسان است. این کتاب صوتی با گویندگی سلمان ظاهری توسط نشر آوانامه منتشر شده است. نویسندگان با تکیه بر یافته‌های دیرین‌انسان‌شناسی، زیست‌شناسی فرگشتی و باستان‌شناسی، مسیر چند میلیون ساله‌ی تبدیل پریمات‌های اولیه به انسان اندیشه‌ورز را روایت کرده‌اند. شنونده با مفاهیمی مانند فرگشت، هومینیدها، دره‌ی گسل بزرگ آفریقا و کشف‌هایی چون لوسی، کودک تائونگ و انسان هزاره آشنا می‌شود و تصویری کلی از جایگاه انسان در تاریخ حیات به دست می‌آورد.

درباره کتاب صوتی ادیسه انسان اثر مانفرد بائور و گودرون سیگلر

کتاب صوتی ادیسه انسان با یک تصویر بزرگ شروع می‌شود؛ فشرده‌کردن سه میلیارد سال تاریخ حیات بر روی زمین در یک فیلم ۹۰دقیقه‌ای و نشان‌دادن اینکه انسان تنها در واپسین ۱۲ ثانیه‌ی این فیلم ظاهر می‌شود. کتاب در ادامه‌ی این تصویر شنونده را از نخستین یاخته‌های ساده و حیات میکروسکوپی تا ظهور پریمات‌ها، انقراض دایناسورها و جداشدن مسیر تکاملی انسان و شامپانزه‌ها همراهی می‌کند.

مانفرد بائور و گودرون سیگلر نشان داده‌اند که فرگشت چگونه بر پایه‌ی آزمون و خطا و بدون هدف از پیش تعیین‌شده، گونه‌های مختلف را پدید آورده و از میان برده است. کتاب صوتی ادیسه انسان به موضوع‌هایی مانند خویشاوندی ژنتیکی انسان و شامپانزه، مفهوم «جنگل هومینیدها» به‌جای «درخت ساده‌ی تکامل»، نقش دره‌ی گسل بزرگ در شرق آفریقا و شرایط زمین‌شناختی و آب‌وهوایی که به پیدایش هومینیدها انجامیده، پرداخته است.

شنونده با گونه‌هایی چون آردیپیتکوس، اورورین توگننسیس، استرالوپیتکوس‌های گوناگون، کنیانتروپوس پلاتیپوس و جنس هومو آشنا می‌شود و درمی‌یابد که چگونه چندین گونه انسان‌گونه در دوره‌هایی طولانی هم‌زمان کنار هم زیسته‌اند. کتاب صوتی ادیسه انسان علاوه‌بر روایت کشفیات مشهور مانند لوسی، کودک تائونگ، «نخستین خانواده» و ردپاهای لااِتولی به بحث‌های علمی درباره‌ی رده‌بندی گونه‌ها، اختلاف دیدگاه «جمع‌کننده‌ها» و «جداکننده‌ها» در نام‌گذاری هومینیدها و دشواری بازسازی شجره‌نامه‌ی انسان نیز پرداخته است.

مانفرد بائور و گودرون سیگلر در کتاب صوتی ادیسه انسان نشان داده‌اند که تغییرات اقلیمی، جابه‌جایی قاره‌ها و شکل‌گیری زیست‌بوم‌های جدید چگونه مسیر فرگشت انسان را شکل داده است و چرا امروز بسیاری از پژوهشگران به‌جای یک درخت ساده، از «جنگل پیچیده‌ی هومینیدها» سخن می‌گویند.

خلاصه کتاب صوتی ادیسه انسان

ترکیب تغییرات اقلیمی، جغرافیایی و زیستیْ نیاکان ما را از جنگل‌های انبوه به علفزارهای باز کشانده است. در این کتاب صوتی، راه‌رفتن قائم به‌عنوان نخستین گام اساسی در تاریخ بشر بررسی شده و پیوند آن با کاهش موهای بدن، تعریق، آزادشدن دست‌ها و تغییر شکل لگن و ستون فقرات توضیح داده شده است. نویسندگان به رشد تدریجی مغز، پیچیده‌ترشدن زندگی گروهی، نقش «رایانه‌ی اجتماعی» مغز و پیدایش زبان به‌عنوان جایگزینی برای تیمار بدنی در گروه‌های بزرگ پرداخته‌اند.آن‌ها با روایت کشف‌های میدانی در آفریقا، از دره اُولدووای تا دریاچه‌ی تورکانا و غارهای آهکی آفریقای جنوبی، نشان می‌دهند که چگونه هر فسیل تازه می‌تواند تصویر ما از گذشته‌ی انسان را دگرگون کند. این ادیسه هنوز پایان نیافته است.

چرا باید کتاب صوتی ادیسه انسان را بشنویم؟

کتاب صوتی ادیسه انسان فرصتی است برای دیدن خود در مقیاس چند میلیون ساله و درک این که انسان نتیجه‌ی یک فرایند خطی و هدفمند نیست؛ محصول رشته‌ای از انشعاب‌ها، تصادف‌ها و سازگاری‌هاست. این کتاب صوتی با ترکیب روایت علمی، مثال‌های عینی از کشفیات میدانی و توضیح مفاهیم کلیدی فرگشت به شنونده کمک می‌کند نسبت تازه‌ای با مفهوم «انسان‌بودن» و جایگاه نوع بشر در تاریخ حیات پیدا کند.

شنیدن کتاب صوتی ادیسه انسان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب صوتی به دوستداران زیست‌شناسی، دیرین‌انسان‌شناسی و تاریخ طبیعی، دانشجویان علوم انسانی و طبیعی و کسانی که پرسش‌هایی درمورد منشأ انسان، فرگشت و نسبت انسان با دیگر جانداران دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این اثر صوتی برای شنوندگانی مناسب است که به روایت‌های تحلیلی درباره‌ی گذشته‌ی دور و ریشه‌های فرهنگی و زیستی انسان علاقه‌مند هستند.

درباره مانفرد بائور

مانفرد بائور (Manfred Baur) متولد سال ۱۹۵۹، نویسنده و مستندسازی آلمانی است. او در رشته‌های شیمی، منطق و فلسفه‌ی علم (نظریه‌ی علم) تحصیل کرده و موفق به دریافت مدرک دکترای شیمی شده و سپس مدتی به‌عنوان پژوهشگر و همکار علمی در زمینه‌ی توسعه‌ی نیمه‌رساناها فعالیت داشته است. این نویسنده از سال ۱۹۹۳ به‌عنوان مستندساز و روزنامه‌نگار علمی مشغول به کار شد.

او نگارش چندین جلد از مجموعه‌ی کتاب‌های علمی‌ـ‌آموزشی Was ist was (چه چیز است چه چیز) را بر عهده داشته و آثار مستندی همچون مجموعه‌های مستند تاریخی درباره‌ی کلان‌شهرها را کارگردانی کرده یا نوشته است. مانفرد بائور همچنین کتاب‌های گوناگونی را در حوزه‌ی نجوم، زمین‌شناسی، زیست‌شناسی، اقلیم و علوم طبیعی به چاپ رسانده است. کتاب ادیسه انسان (Die odyssee des menschen: es begann in Afrika) نوشته‌ی اوست.  

بخشی از کتاب صوتی ادیسه انسان

«توده انبوهی از چیزهایی که به سنگ تبدیل شده بودند، یک فیل از دوران یخبندان: همچنین هزاران سنگواره از جانوران منقرض شده و تاکنون ناشناخته. اما در میان یافته‌های آنان از «انسان اولیه» خبری نبود. در واقع اصلاً آن‌ها نمی‌توانسته‌اند آن را کشف کنند، زیرا آن لایه رسوبی که آنان آن‌ها را مورد کاوش قرار داده بودند، مربوط به دورانی بود که در آن دوران هنوز هیچ هومینیدی زندگی نمی‌کرد. در واپسین گزارش این سفر تحقیقاتی آمده است: «ما امروز بیش از گذشته معتقدیم که آسیای مرکزی یک بهشت دیرین‌شناسی است.»

این برداشت در حالی بود که آن دندان آسیای آقای زدانسکی هنوز در بایگانی خفته بود و هیچ خبری از آن نبود.

در این میان پژوهندگان سوئدی و آمریکایی در سال‌های بعد درگیر رقابت شدیدی شدند. آمریکایی‌ها اساسا پول زیادی در اختیار داشتند، اما سوئدی‌ها بهتر می‌توانستند با اوضاع و مقامات محلی هماهنگ شوند و کنار بیایند. در مناطق مرکزی چین آندرسن و همکارانش شمار زیادی گیاهان و جانوران فسیل شده را کشف کردند، در میان آن‌ها از جمله دایناسور هم بود. یکی از آن دایناسورها ده متر طول داشت. اسکلت تقریبا سالم آن را از روی تخته‌سنگ‌های ماسه‌ای کندند و به سوئد ارسال کردند و در آن‌جا پس از یک سال کار دوباره‌سازی شد و در موزه گذاشتند.»