کتاب صوتی ادیسه انسان

کتاب صوتی ادیسه انسان نوشته‌ی مانفرد بائور و گودرون سیگلر با ترجمه‌ی سلامت رنجبر، سفری شنیدنی در تاریخ حیات و پیدایش انسان است. این کتاب صوتی با گویندگی سلمان ظاهری منتشر شده و نشر آوانامه آن را منتشر کرده است. نویسندگان با تکیه‌بر یافته‌های دیرین‌انسان‌شناسی، زیست‌شناسی فرگشتی و باستان‌شناسی، مسیر چند میلیون ساله‌ی تبدیل پریمات‌های اولیه به انسان اندیشه‌ورز را روایت کرده‌اند. شنونده در این اثر با مفاهیمی مانند فرگشت، هومینیدها، دره گسل بزرگ آفریقا و کشف‌هایی چون لوسی، کودک تائونگ و انسان هزاره آشنا می‌شود و تصویری کلی از جایگاه انسان در تاریخ حیات به دست می‌آورد.

درباره کتاب ادیسه انسان

کتاب صوتی ادیسه انسان از همان آغاز با یک تصویر بزرگ شروع می‌شود: فشرده‌کردن سه میلیارد سال تاریخ حیات روی زمین در یک فیلم نود دقیقه‌ای و نشان‌دادن این که انسان تنها در واپسین «دوازده ثانیه» این فیلم ظاهر می‌شود. کتاب ادیسه انسان در ادامه این تصویر، شنونده را از نخستین یاخته‌های ساده و حیات میکروسکوپی تا ظهور پریمات‌ها، انقراض دایناسورها و جداشدن مسیر تکاملی انسان و شامپانزه‌ها همراهی می‌کند. نویسندگان نشان داده‌اند که چگونه فرگشت بر پایه آزمون و خطا، بدون هدف از پیش تعیین‌شده، گونه‌های مختلف را پدید آورده و از میان برده است. کتاب صوتی ادیسه انسان در فصل‌های متعدد به موضوع‌هایی مانند خویشاوندی ژنتیکی انسان و شامپانزه، مفهوم «جنگل هومینیدها» به‌جای «درخت ساده تکامل»، نقش دره گسل بزرگ در شرق آفریقا، و شرایط زمین‌شناختی و آب‌وهوایی که به پیدایش هومینیدها انجامیده پرداخته است. در بخش‌های مختلف این کتاب صوتی، شنونده با گونه‌هایی چون آردیپیتکوس، اورورین توگننسیس، استرالوپیتکوس‌های گوناگون، کنیانتروپوس پلاتیپوس و جنس هومو آشنا می‌شود و می‌بیند که چگونه چندین گونه انسان‌گونه در دوره‌هایی طولانی هم‌زمان کنار هم زیسته‌اند. کتاب صوتی ادیسه انسان علاوه‌بر روایت کشفیات مشهور مانند لوسی، کودک تائونگ، «نخستین خانواده» و ردپاهای لااِتولی، به بحث‌های علمی درباره رده‌بندی گونه‌ها، اختلاف دیدگاه «جمع‌کننده‌ها» و «جداکننده‌ها» در نام‌گذاری هومینیدها و دشواری بازسازی شجره‌نامه انسان پرداخته است. نویسندگان در این کتاب صوتی نشان داده‌اند که چگونه تغییرات اقلیمی، جابه‌جایی قاره‌ها، و شکل‌گیری زیست‌بوم‌های جدید، مسیر فرگشت انسان را شکل داده و چرا امروز بسیاری از پژوهشگران به‌جای یک درخت ساده، از «جنگل پیچیده هومینیدها» سخن گفته‌اند.

خلاصه کتاب ادیسه انسان

کتاب صوتی ادیسه انسان مسیر فرگشتی انسان را از نخستین پریمات‌های درخت‌زی تا انسان اندیشه‌ورز دنبال می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه ترکیب تغییرات اقلیمی، جغرافیایی و زیستی، نیاکان ما را از جنگل‌های انبوه به علفزارهای باز کشانده است. در این کتاب صوتی، راه رفتن قائم به‌عنوان نخستین گام اساسی در تاریخ بشریت بررسی شده و پیوند آن با کاهش موهای بدن، تعریق، آزادشدن دست‌ها و تغییر شکل لگن و ستون فقرات توضیح داده شده است. نویسندگان سپس به رشد تدریجی مغز، پیچیده‌تر شدن زندگی گروهی، نقش «رایانه اجتماعی» مغز و پیدایش زبان به‌عنوان جایگزینی برای تیمار بدنی در گروه‌های بزرگ پرداخته‌اند. کتاب ادیسه انسان در ادامه با روایت کشف‌های میدانی در آفریقا، از دره اُولدووای تا دریاچه تورکانا و غارهای آهکی آفریقای جنوبی، نشان می‌دهد که چگونه هر فسیل تازه می‌تواند تصویر ما از گذشته انسان را دگرگون کند و این ادیسه هنوز پایان نیافته است.

چرا باید کتاب ادیسه انسان را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی ادیسه انسان فرصتی است برای دیدن خود در مقیاس چند میلیون ساله و درک این که انسان نتیجه یک فرایند خطی و هدفمند نیست، بلکه محصول رشته‌ای از انشعاب‌ها، تصادف‌ها و سازگاری‌هاست. این کتاب صوتی با ترکیب روایت علمی، مثال‌های عینی از کشفیات میدانی و توضیح مفاهیم کلیدی فرگشت، به شنونده کمک می‌کند نسبت تازه‌ای با مفهوم «انسان بودن» و جایگاه نوع بشر در تاریخ حیات پیدا کند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به علاقه‌مندان زیست‌شناسی، دیرین‌انسان‌شناسی و تاریخ طبیعی، دانشجویان علوم انسانی و طبیعی، و کسانی که پرسش‌هایی درمورد منشأ انسان، فرگشت و نسبت انسان با دیگر جانداران دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای شنوندگانی مناسب است که به روایت‌های تحلیلی درباره گذشته دور و ریشه‌های فرهنگی و زیستی انسان علاقه‌مندند.

بخشی از کتاب ادیسه انسان

«یک فیلم سینمایی را در نظر آورید که تاریخ حیات را روی کره زمین نمایش می‌دهد. این فیلم سه میلیارد سال تاریخ حیات را در نود دقیقه خلاصه کرده است. این فیلم با آذرخشی آغاز می‌شود. نور ماوراء بنفش و تخلیه بار الکترومغناطیسی باعث پدید آمدن نخستین ملکول‌های ارگانیک می‌شوند. در سطح زمین که در آن زمان سیاره گرمی بود، سوپ اولیه ملکول‌های ارگانیک با هم ترکیب می‌شود و نخستین یاخته‌های ساده را ایجاد می‌کند. این یاخته‌ها به شکل‌های گرد و دراز هستند که بیش‌تر باکتری‌ها را تداعی می‌کنند. این یاخته‌ها با هم ترکیب شده مجتمع‌های چندیاخته‌ای را می‌سازند. این فیلم در مراحل آغازین خود منحصرا از تصاویر میکروسکوپی تشکیل می‌شود، تازه پس از یک ساعت نخستین آلک‌ها و قارچ‌های دریایی ظاهر می‌شوند، سپس خارپشت‌های آبی، انواع کرم‌های حلقوی و حیوانات شبه‌مرجان پدید می‌آیند. حیات در کناره‌های اقیانوس جهانی جریان دارد. اکنون ۷۳ دقیقه از نمایش فیلم می‌گذرد، حال تریلیوبیت‌ها ظاهر می‌شوند، این‌ها شبیه خرچنگ‌ها هستند. در این مرحله جهشی را در سرعت فرایندهای حیاتی شاهد می‌شویم. در چهار دقیقه بعدی ــ نخستین ماهی‌ها پیدا می‌شوند. و تنها در یک دقیقه بعد نخستین گیاهان زمین‌های ساحلی اطراف دریاها را می‌پوشانند. در پی آن‌ها بلافاصله نخستین جانوران، بندپایان ــ سخت‌پوستانی که برای جلوگیری از خشک شدن، پوست آن‌ها به این صورت درآمده بود. یازده دقیقه به پایان مهره‌داران آبزی آب‌ها را ترک کرده به روی خشکی گام می‌گذارند. خزندگان، هشت دقیقه پیش از پایان، به تکامل خود ادامه می‌دهند و در نتیجه انواع گوناگون دایناسورها پدیدار می‌شوند. در حالی که طی روز زمین زیر سیطره این غول‌هاست، شب‌ها پستانداران اولیه برای تهیه غذا به جنب و جوش می‌افتند، این‌ها از حشرات کوچک تغذیه می‌کنند. برای نخستین بار، سه دقیقه قبل از پایان فیلم پریمات‌ها ظاهر می‌شوند ــ یعنی هفتاد میلیون سال پیش.»