کتاب صوتی پشت شیشه های مات

کتاب صوتی پشت شیشه‌های مات نوشته‌ی عزت‌الله الوندی روایتی داستانی از زندگی شهید آیت‌الله سیدمحمد حسینی بهشتی است که نشر سماوا آن را منتشر کرده است. این کتاب صوتی با گویندگی علی عبدل‌پور اصل شنونده را از یک کلبه‌ی ساحلی در کنار رودخانه‌ی نارازیا تا کوچه‌ها و مدرسه‌های اصفهان و قم و سپس هامبورگ می‌برد. ساختار اثر ترکیبی از روایت معاصر، اسناد، بازجویی‌ها، خاطرات و صحنه‌های داستانی است که زندگی و اندیشه‌ی بهشتی را در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران دنبال می‌کند و در قالبی ماجرامحور برای مخاطبان نوجوان و جوان بازآفرینی شده است.

درباره کتاب پشت شیشه های مات

کتاب پشت شیشه‌های مات با ترکیب چند خط روایی، زندگی سیدمحمد حسینی بهشتی را از کودکی در محلّه‌ی لُمبان اصفهان تا سال‌های مبارزه، تدریس، هجرت به هامبورگ و بازگشت به ایران دنبال کرده است. عزت‌الله الوندی در این کتاب صوتی از زاویه‌ی دید چند شخصیت بهره گرفته است: سام، نوجوانی آمریکایی که در کلبه‌ی ساحلی پدربزرگش بروس به سرگذشت بهشتی علاقه‌مند می‌شود؛ دو شخصیت مرموز به نام‌های هامون و ماهان که مثل مأموران سفر در زمان، اسناد، تصاویر و صداها را از گذشته بیرون می‌کشند؛ و خود بهشتی که از خلال سخن‌رانی‌ها، بازجویی‌ها و نامه‌ها حضور دارد. کتاب پشت شیشه‌های مات در هر بخش، تکه‌ای از این پازل را رو می‌کند: از صف نانوایی محلّه‌ی لُمبان و احترام مردم به خانواده‌ی حسینی، تا روایت مادر بهشتی از رؤیای پدرش و مراقبت از نوه‌ای که «باقیات‌الصالحات» خوانده شده است. سپس به تحصیل در مدرسه‌ی صدر، هجرت به قم، شاگردی در درس طباطبایی و خمینی، تأسیس دبیرستان دین و دانش، حضور در نهضت ملّی نفت، و بعدتر مدرسه‌ی حقّانی و جلسات گفتار ماه می‌رسد. در میانه‌ی کتاب، بخش مفصلی به مأموریت هامبورگ، مرکز اسلامی، ارتباط با دانشجویان، سخن‌رانی در دانشگاه و کلیسا و رصد دائمی ساواک اختصاص یافته است. در ادامه‌ی کتاب پشت شیشه‌های مات، شنونده با صحنه‌های بازجویی، بازداشت در کمیته‌ی مشترک، جلسات تفسیر قرآن، حوادث قم و ۱۵ خرداد، و نیز ماجرای نگارش کتاب‌های تعلیمات دینی روبه‌رو می‌شود. الوندی در این کتاب صوتی از اسناد واقعی ساواک، متن بازجویی‌ها و نامه‌ها استفاده کرده است و آن‌ها را در دل یک روایت داستانی چندلایه قرار داده است تا شنونده نه‌تنها با زندگی شخصی و خانوادگی بهشتی، بلکه با فضای فکری، آموزشی و سیاسی پیرامون او نیز آشنا شود.

خلاصه کتاب پشت شیشه های مات

کتاب صوتی پشت شیشه‌های مات زندگی سیدمحمد حسینی بهشتی را در قالب داستانی چندصدایی روایت کرده است. محور اصلی، کنجکاوی سامِ نوجوان است که در تعطیلات تابستانی، با کمک پدربزرگ آمریکایی‌اش و یادداشت‌های او، سرگذشت بهشتی را برای پروژه‌ی مدرسه‌اش می‌نویسد. هم‌زمان، دو شخصیت هامون و ماهان با استفاده از «پرونده‌های چندرسانه‌ای» و سفرهای نمادین در زمان، صحنه‌هایی از کودکی بهشتی در اصفهان، تحصیل در حوزه، تدریس در دبیرستان‌ها، فعالیت‌های سیاسی، تأسیس مدرسه‌ی حقّانی، مهاجرت به هامبورگ و بازگشت به ایران را پیش چشم شنونده می‌آورند. کتاب، اسناد ساواک، متن بازجویی‌ها، گزارش‌های امنیتی و روایت‌های خانوادگی را کنار هم گذاشته است تا تصویری از روحانی‌ای بسازد که هم‌زمان معلم، متفکر، سازمان‌دهنده‌ی آموزشی و فعال سیاسی است و درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی علم، دین، عدالت اجتماعی، آموزش نسل جوان و نسبت اسلام با جهان مدرن است.

چرا باید کتاب پشت شیشه های مات را بشنویم؟

این کتاب صوتی با پیوند دادن زندگی بهشتی به ماجرایی معاصر و شخصیت‌های جذاب، شنونده را درگیر فرایند کشف و تحقیق می‌کند. ترکیب اسناد واقعی، گفت‌وگوهای زنده، صحنه‌های بازجویی، کلاس درس، سفرهای شهری و روایت خانوادگی، تصویری چندبعدی از یک شخصیت تاریخی و فضای فکری و سیاسی پیرامون او ارائه کرده است و برای فهم ملموس‌تر بخشی از تاریخ معاصر ایران مفید است.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به نوجوانان و جوانانی پیشنهاد می‌شود که به زندگی شخصیت‌های اثرگذار انقلاب ایران، تاریخ سیاسی و اجتماعی، و نیز پیوند دین، آموزش و عدالت علاقه‌مندند. همچنین برای معلمان، مربیان و دانشجویان رشته‌های علوم انسانی که به دنبال روایتی داستانی از یک زندگی پرحادثه‌اند، مناسب است.

بخشی از کتاب پشت شیشه های مات

«مازاد وقت، صرف ادامه‌ی مطالعات و تحقیقات دینی و انسانی و دین‌شناسی می‌شود. محمّد حسینی بهشتی. هامون ادامه داد: «نگاه کن... دست‌خط نویسنده در حاشیه‌ی این سند دیده می‌شود. نوشته است در برگه‌های بازجویی، رسم بر این است که در پایان هر پاسخ، بازجویی‌شونده نام خودش را می‌نویسد و امضا می‌کند. مثلاً ممکن است پنج تا سؤال باشد و پنج تا جواب؛ آن وقت، پنج تا امضا هم در صفحه دیده می‌شود.» ماهان روی صندلی دسته‌داری نشسته بود و مثل کسی که در حال دادن امتحان باشد، روی کاغذی خم شده بود و خودکاری در دست داشت. مکث‌هایش طولانی بود و انگار نمی‌توانست چیزی بنویسد. هامون گفت: «نوشتن سخت است؛ سخت‌تر از آن که فکر کنی. دلم می‌خواهد چیزی بنویسی که در خواننده جاذبه و کشش ایجاد کند.» سام، پیشانی‌اش را با دست چپ گرفت و چشم‌هاش را بست. قطره‌های باران انگار پنجره را نقّاشی کرده بودند. بیرون، صدای شرشر آب بود، و داخل اتاق، تنها سکوت بود و سکوت. ماهان، روی کاغذ سفید نوشت: «برگ‌های تقویم ورق می‌خوردند. انگار روزها شتابشان بیشتر شده بود. نسیم می‌وزید و سکوت، سرشار از حرف‌های نگفته بود. آن روز، هجدهم فروردین ۱۳۵۴ بود. صدایی می‌آمد انگار. سیدمحمّد حسینی بهشتی، پشت میزی چهارگوش نشسته بود. بازجو پرسید: «سفر اروپا خوش گذشت؟» سیدمحمّد لبخندی زد و گفت: «جای شما را همکارانتان حسابی پر کرده بودند.» بازجو گفت: «آن‌جا چه می‌کردید و چند سال اقامت داشتید؟» سیدمحمّد گفت: «بیش از پنج سال آن‌جا بودم. در این پنج سال، به حج هم مشرّف شدم. سفری به سوریه و لبنان برای بازدید از فعّالیت‌های اسلامی آن‌جا و تجدید عهد با دوستان، مخصوصاً برادر عزیزمان آقای صدر (امام موسی صدر) کردم؛ در سال ۱۳۴۸ هم به عراق و به خدمت آیت‌الله خمینی رفتم.» بازجو پرسید: ـ گویا از ایشان خط و خطوط هم می‌گرفته‌اید؟ ـ ایشان مرجع تقلید هستند و طبیعی است که خیلی از ما از ایشان خط و خطوط می‌گیریم.»