کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست

کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست (در پانزده پیشنهاد) نوشته چیماماندا انگزی آدیچی، با ترجمه فاطمه باغستانی و گویندگی شیما درخشش، تجربه‌ای شنیداری از یک نامه‌ی طولانی و صمیمی است که نویسنده برای دوست دوران کودکی خود نوشته است. نشر آوانامه این کتاب صوتی را با همکاری نشر کوله‌پشتی منتشر کرده است و شنونده را وارد گفت‌وگویی شخصی، صریح و پر از مثال‌های روزمره درباره‌ی جنسیت، تربیت و عدالت می‌کند. در این کتاب صوتی نویسنده از دل تجربه‌های زیسته خود به‌عنوان زن، نویسنده، پرستار کودک، خاله و در نهایت مادر، ۱۵ پیشنهاد مشخص برای پرورش یک دختر فمینیست ارائه کرده است. این اثر صوتی به‌جای طرح نظریه‌های پیچیده، بر موقعیت‌های عینی و ملموس تمرکز کرده است.

درباره کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست اثر چیماماندا انگزی آدیچی

کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست با نامه‌ای آغاز می‌شود که چیماماندا انگزی آدیچی به دوستش نوشته است؛ دوستی که به‌تازگی مادر شده و از او پرسیده چطور می‌تواند دخترش را فمینیست بار بیاورد. آدیچی در همان ابتدا دو «ابزار فمینیستی» را معرفی کرده است: یکی «اساس فکری» که بر این باور استوار است که زن به اندازه‌ی مرد مهم و ارزشمند است و دیگری یک سؤال کلیدی: «آیا می‌توانی گزینه را برعکس کنی و همان نتیجه را بگیری؟» این دو ابزار در تمام ۱۵ پیشنهاد مانند خط راهنما حضور دارند و شنونده را تشویق می‌کنند هر قاعده و عرفی را با این دو معیار بسنجد.

کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست در قالب ۱۵ بخش یا «پیشنهاد» تنظیم شده است که هرکدام به یکی از جنبه‌های مهم زندگی دختران و زنان می‌پردازد. پیشنهاد اول بر «انسان کامل بودن» مادر و رهاشدن از این تصور است که مادربودن باید تمام هویت زن باشد. پیشنهاد دوم بر تقسیم واقعی مسئولیت فرزندپروری میان پدر و مادر تأکید کرده است و پیشنهاد سوم نقش‌های جنسیتی را «مزخرفات» می‌نامد و از اسباب‌بازی، رنگ لباس و کار خانه مثال می‌آورد.

در ادامه‌ی کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست، پیشنهادها به موضوعاتی مانند خطر فمینیسم مشروط، اهمیت کتاب‌خوانی، حساسیت نسبت به زبان و واژه‌ها، افسانه ازدواج به‌عنوان دستاورد، نام خانوادگی بعد از ازدواج، فشار «دوست‌داشتنی‌بودن»، هویت فرهنگی و سیاه‌پوست‌بودن، رابطه با بدن و زیبایی، آموزش رابطه‌ی جنسی، عشق، پول، مرز میان ظلم و قداست و در نهایت پذیرش تفاوت‌ها می‌پردازند. در هر پیشنهاد، نویسنده با روایت خاطرات شخصی از نیجریه، مثال‌های رسانه‌ای، تجربه دوستان و مشاهدات روزمره، مفاهیم فمینیستی را به موقعیت‌های عینی گره زده است، تا شنونده بتواند آن‌ها را در زندگی خود بازشناسی کند.

خلاصه کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست

چیماماندا انگزی آدیچی در کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست، از یک نقطه بسیار شخصی شروع می‌کند: نامه‌ای به دوستش که به‌تازگی مادر شده و دختر به دنیا آورده است. او ابتدا اعتراف می‌کند که پاسخ‌دادن به سؤال «چطور یک دختر را فمینیست بزرگ کنیم» ساده نیست و فمینیسم برایش همیشه وابسته به موقعیت بوده است. سپس دو ابزار اصلی را معرفی می‌کند: یک اساس فکری که می‌گوید «من مهم هستم و به اندازه مردان ارزش دارم» و یک سؤال که می‌پرسد «اگر نقش‌ها را عوض کنیم باز هم این رفتار عادلانه است؟» این دو ابزار مبنای ۱۵ پیشنهاد بعدی می‌شوند.

در پیشنهاد اول نویسنده از مادر می‌خواهد «انسانی کامل» باشد و خود را فقط با مادری تعریف نکند. پیشنهاد دوم بر تقسیم واقعی مسئولیت فرزندپروری میان پدر و مادر تمرکز دارد. پیشنهاد سوم نقش‌های جنسیتی را زیر سؤال می‌برد. پیشنهاد چهارم به «فمینیسم مشروط» می‌تازد؛ نوعی نگاه که برابری را فقط تا جایی می‌پذیرد که مرد همچنان «سر» بماند و زن «گردن». در پیشنهاد پنجم نویسنده بر کتاب‌خوانی تأکید کرده است و می‌گوید بهترین راه برای کتاب‌خوان‌شدن کودک این است که مادر را در حال خواندن ببیند.

پیشنهاد ششم به زبان و واژه‌ها می‌پردازد. پیشنهاد هفتم ازدواج را از جایگاه «دستاورد اصلی زندگی زن» پایین می‌آورد. پیشنهاد هشتم بر خطر «دوست‌داشتنی‌بودن» تمرکز دارد. نویسنده پیشنهاد می‌کند به‌جای آموزش دوست‌داشتنی‌بودن، به دختر صداقت، شجاعت، مهربانی متقابل و حق نه‌گفتن آموخته شود. در پیشنهاد نهم بحث هویت فرهنگی و نژادی مطرح می‌شود. پیشنهاد دهم به بدن، ورزش، زیبایی و مو می‌پردازد. پیشنهاد یازدهم استفاده‌ی گزینشی از بیولوژی را نقد می‌کند؛ جایی که از «کودک مال پدر است» یا «قدرت بدنی مردان» برای توجیه امتیازات اجتماعی استفاده می‌شود.

پیشنهاد دوازدهم به گفت‌وگو درباره‌ی رابطه‌ی جنسی اختصاص دارد. در پیشنهاد سیزدهم موضوع عشق مطرح می‌شود؛ اینکه عشق فقط «دادن» نیست و دختر باید همان‌قدر که می‌بخشد، دریافت هم بکند. پیشنهاد چهاردهم مرز میان ظلم و قداست را روشن می‌کند؛ اینکه زنان برای داشتن حقوق مالکیت یا برابری نیازی به «خوب» یا «قدیس» بودن ندارند و زن‌ستیزی می‌تواند در میان خود زنان هم وجود داشته باشد. در پیشنهاد پانزدهم در نهایت از تفاوت‌ها سخن می‌گوید؛ اینکه انسان‌ها مسیرهای مختلفی دارند، تا زمانی که به کسی آسیب نمی‌زنند باید محترم شمرده شوند و نباید معیارهای شخصی را جهانی کرد.

چرا باید کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست فرصتی است برای روبه‌روشدن با سؤالاتی که معمولاً در تربیت، خانواده و روابط نادیده گرفته می‌شوند. شنونده در جریان این ۱۵ پیشنهاد می‌تواند ببیند که نابرابری جنسیتی فقط در قوانین بزرگ یا شعارها نیست، بلکه در جزئی‌ترین عادت‌ها و کلمات روزمره جا خوش کرده است. این کتاب صوتی به‌ویژه برای کسانی که با واژه‌ی فمینیسم احساس فاصله یا سوءتفاهم دارند، مفید است. از سوی دیگر، این کتاب صوتی برای کسانی که درگیر تربیت کودکان هستند، زاویه‌دید تازه‌ای فراهم کرده است.

نویسنده نشان می‌دهد که چگونه از همان سال‌های اول، دختران به محدودیت و پسران به آزادی عادت داده می‌شوند. برای شنونده فارسی‌زبان، این مواجهه با تجربه‌ای از نیجریه و جهان انگلیسی‌زبان فرصتی است برای مقایسه و بازاندیشی در فرهنگ خود. در نهایت، این کتاب صوتی به شنونده کمک می‌کند میان «دوست‌داشتنی‌بودن» و «خودِ واقعی بودن» تفاوت بگذارد، مفهوم ازدواج و عشق را دوباره بررسی کند، نسبت به زبان حساس شود و بفهمد که برابری جنسیتی فقط یک شعار کلی نیست، بلکه مجموعه‌ای از انتخاب‌های کوچک و پیوسته در زندگی روزمره است.

شنیدن کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی مانیفست یک فمینیست به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مادران و پدرانی که درگیر تربیت دختر یا پسر هستند و می‌خواهند کلیشه‌های جنسیتی را در خانواده خود بشناسند و کم‌رنگ کنند.
• معلمان، مربیان مهدکودک و افرادی که با کودکان و نوجوانان کار می‌کنند و به‌دنبال نگاهی دقیق‌تر به نقش زبان، اسباب‌بازی، درس و انضباط در بازتولید نابرابری جنسیتی هستند.
• زنانی که با فشارهای مربوط به ازدواج، نام خانوادگی، نقش‌های خانه، «دوست‌داشتنی‌بودن» و استانداردهای زیبایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و می‌خواهند این فشارها را بهتر بفهمند و نام‌گذاری کنند.
• مردانی که مایل‌اند بفهمند فمینیسم در زندگی روزمره چه معنایی دارد و چگونه می‌توانند در رابطه با همسر، دختر، خواهر یا همکاران خود عادلانه‌تر رفتار کنند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه‌های مطالعات زنان، جامعه‌شناسی، تربیت و فرهنگ که به‌دنبال متنی موجز، روایی و مبتنی بر تجربه زیسته درباره‌ی فمینیسم معاصر هستند.
• شنوندگانی که به نامه‌نگاری‌های شخصی، روایت‌های اول‌شخص و تأملات صریح درباره‌ی خانواده، عشق، بدن و هویت علاقه دارند و می‌خواهند این موضوعات را از زاویه‌دید یک زن آفریقایی تجربه کنند.