کتاب الگوهای کهن در معماری

کتاب الگوهای کهن در معماری نوشته‌ صدیقه قیدر و افشین قربانی پارام است که در انتشارات نظری به چاپ رسیده است.

درباره کتاب الگوهای کهن در معماری

انسان برای بیان مضامین دینی و اسطوره‌ای و فائق آمدن بر شکاف بین بخش خودآگاه و ناخودآگاه ذهن خود به نماد و نمادپردازی نیاز دارد. نماد در صور مختلفی چون رویا، قصه عامیانه، اسطوره، شیء طبیعی و هنر ظاهر می‌شود. یکی از هنرهایی که جایگاه بروز و ظهور نماد‌ها و الگوهای کهن است، معماری است.

کتاب الگوهای کهن در معماری به بررسی نقش نمادها در هنر و معماری ایران، قابلیت نمادها، معماری کیهانی، فرم‌های سنتی، نماد و اسطوره‌های حیوانی و... می‌پردازد.

 خواندن کتاب الگوهای کهن در معماری را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم

 علاقه‌مندان و پزوهشگران رشته معماری مخاطبان این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب الگوهای کهن در معماری

اثری که ما به عنوان هنرمند خلق می‌کنیم تنها محصول خودآگاه ما نیست، بلکه محصول ناخودآگاه ماست. همچنین ادارک فرد از اثر ما نیز تحت تأثیر از خودآگاه و ناخودآگاه شخصی و جمعی اوست.

ناخودآگاهی و نسبت آن با هنر، از جمله مباحثی است که در طی صد سال گذشته توجه بسیاری از متفکران را به خود معطوف داشته است. زیگموند فروید پدر روانشناسی عمقی (روانکاوی) تاثیر ناخودآگاه فردی را در تمامی ابعاد زندگی و از جمله هنر بیان کرد. یکی از متفکرانی که بر زیبایی‌شناسی قرن بیستم اثری بسیار ژرف از خود باقی گذاشت، کارل گوستاو یونگ شاگرد و همکار فروید و واضع روانشناسی تحلیلی بود. او در مجموعه آثار و نیز سخنرانی‌های متعددی که از خود به یادگار نهاد، بر عنصر «ناخودآگاهی جمعی» در آفرینش هنری تأکید بسیاری کرد. در روند درک اثر هنری، پیامی که از اثر دریافت و منتقل می‌شود از فیلتر گزینشی جهان ادراکی (اطلاعات زمینه و ناخودآگاه) فرد عبور می‌کند. با توجه به اینکه ارزش‌های اصلی شناخت زیبایی هر کس به صورت اطلاعات زمینه در ضمیر ناخودآگاهش قرار می‌گیرد، می‌توان نتیجه گرفت که ادراک معنا و زیبایی در گرو جهان درکی است که ارزش‌های نهفته در ضمیر ناخود آگاه فرد آن را می‌سازد. همچنین آنچه هنرمند از معنا و فاکتورهای زیبا شناختی ارائه می‌دهد، غالبا از ناخودآگاه اوست. ضمیر ناخودآگاه ناشی از تجربیات گذشته است. تجربیاتی که میان نوع بشر مشترک است "ناخودآگاه جمعی، آن‌هایی که در یک منطقه مشترکند "ناخودآگاه منطقه‌ای" و آن‌هایی که شخصی هستند "ناخودآگاه فردی" را تشکیل می‌دهند. در معماری با توجه به بعد اجتماعی آن کارایی ناخودآگاه فردی یسیار کم می‌شود و آنچه هنرمند از معنا و فاکتورهای زیبا شناختی ارائه می‌دهد، غالبا از ناخودآگاه او سرچشمه می‌گیرند. این معنا و فاکتورها در قالب "نماد "به "صورت " در می‌آیند.

یونگ دسته نخست از آثار هنری را روانشناسانه می‌خواند و این نام را به این دلیل برگزیده که سبک مزبور در چارچوب آنچه از لحاظ روانشناسی فهمیدنی یا دست کم قابل تشخیص است جولان دارد. این آثار همواره مواد اصلی خود را از قلمرو گسترده تجربه آگاهانه انسانی به دست می‌آورند و ما به خوبی درمی‌یابیم که انگیزه‌های اصلی کنش‌ها و رخداد‌ها چه بوده است. در آثار گروه دوم مورد بحث یونگ که آن‌ها را دیده ورانه می‌نامد، اصل بر راز معنایی است، اثر انگار از ژرفای ناشناخته طبیعت یا روان آدمی برمی آید و به انحاء مختلف قدرت تربیت یافته و متمدن فهم و ادارک و احساس را گوشمالی می‌دهد و از آفرینش هنری چیزی بس متفاوت با تجارب پیش پا افتاده‌ای که از رویه زندگانی جاری حاصل آمده مطالبه دارد. نخستین دسته ما را ناگزیر از این پرسش نمی‌کنند که "پس معنایش چه بود؟" در حالی که دومین دسته مدام این پرسش را پیش می‌کشند و نیازمند تفسیر، تاویل و توضیح بسیار می‌شوند. این آثار به هیچ چیز در زندگی هر روزه ما شبیه نیستند بلکه بیشتر به رویاها، هراس‌ها و اندیشه‌های ظلمانی شبیه‌اند، و ارزیابی آن‌ها به عنوان آثاری زاده خلاقیت فرد ناروا است. در درون اثر هنری، رویت باطنی، تجربه ژرف‌تر و قدرتمندتری از شور و شهوت منحصرا انسانی است.