کتاب سیری تاریخی در هنر و معماری مساجد ایران و جهان

سیری تاریخی در هنر و معماری مساجد ایران و جهان اثری از دکتر محمدحسین ریاحی است. او در این اثر مساجد دنیای اسلام. این عناصر پیوند‌دهنده فرهنگ و تمدن اسلامی در سراسر جهان را در طول تاریخ بررسی کرده است. 

 درباره کتاب سیری تاریخی در هنر و معماری مساجد ایران و جهان

 مسجد در طول تاریخ در جهان اسلام مرکز فعالیت‌های اجتماعی بوده است و به همین دلیل مساجد علاوه بر نقش اصلی خود که عبادت‌گاه باشد، محل ایفای وظایف اجتماعی از قبیل تعلیم و تربیت، اجتماع مردمی، پناه‌گاه مسافران و محل توطیع کمک های مردمی به مستمندان بوده است. از زمانی که مسجد در شهرها و روستاها ساخته شد گروه‌های مختلف مردمی مستقیما و به راحتی به آن دسترسی داشتند، مساجد آیینه تمام‌نمای فرهنگ و هنر ملل اسلامی از جمله ایرانیان نیز بوده اند. هنر اسلامی تبلور حسن زیبایی بشر است و یکی از مظاهر آفرینش. هنر در مساجد همیشه هم به آبادی بنا کمک کرده است و هم به زیبایی آن. و بدون شک مساجد تجلی‌گاه‌های اصلی هنر اسلامی هستند که در فرهنگ اصیل ایرانی- اسلامی تاثیر شگرفی در وجه زیبایی‌شناختی شهرها و روستاها داشته‌اند.

کتاب پیش رو تلاشی در جهت معرفی و بازنمایی هنر و معماری مساجد تاریخی ایران و جهان است. آرایه‌های معماری در مساجد، هنرهای تزئينی در مسجد و ابنیه اسلامی، پیشینه تاریخی معماری و هنری مساجد ایران و پیشینه تاریخی و هنری برخی مساجد جهان را در این کتاب می‌خوانید.

 خواندن کتاب سیری تاریخی در هنر و معماری مساجد ایران و جهان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به معماری اسلامی مخاطبان این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب سیری تاریخی در هنر و معماری مساجد ایران و جهان

ایوان

تالار  مستطیلی شکلی است که در کنار یکی از اضلاع حیاط و یا صحن و عمود بر آن ساخته می‌شود. در تعریفی دیگر بخشی از ساختمان که دارای سقف، بدون پنجره و معمولا متصل به ساختمان جلو است را ایوان گویند. از دید مرحوم محمدیوسف کیانی،  ایوان در ایران از زمان اشکانی مورد استفاده قرار گرفته و ساخت آن تاکنون به شیوه‌های گوناگون ادامه یافته است. ایوان که معمولا از یک طاق آهنگ تشکیل می‌شود از سه طرف بسته و به طرف میان سرا (صحن) باز می‌شود.

ایوان‌ها به صورت فضاهای ورودی و خروجی ساخته می‌شوند و درحالی که برای جریان یافتن هوا باز هستند، از تابش آفتاب جلوگیری میکنند و به عنوان یکی از اجزای تشکیل دهنده اهمیت فوق العاده‌ای داشته، به بنا، برجستگی و شکوه می‌بخشند. همچنین ایوان کانونی است برای تزئینات مختلف بنا، چون ایجاد مقرنس‌ها با شیوه آجرکاری، گچبری و کاشیکاری.

زیباترین و عالی‌ترین ایوان‌ها، در مساجد و بناهای اسلامی ایران مشاهده می‌شود. ایوانهای ایرانی اغلب بلند و متناسب با بنا ساخته شده‌اند. وجود طاق نماهای بسیار جالب و متنوع در اطراف ایوان‌ها که نیم کره یا نیم‌گنبد است با عناصر تزئینی مانند مقرنس، آجرکاری، گچبری، آیینه‌کاری، نقاشی به ویژه کاشیکاری، مُزین شده است. ایوان‌های ورودی مسجد جامع یزد، مسجد شیخ لطفاللّه و مدرسۀ چهارباغ در اصفهان از شاهکارهای هنر و معماری در جهان اسلام محسوب می‌شوند. همچنین ایوان‌های صفه صاحب، صفه استاد و صفه درویش در مسجد جامع اصفهان نیز از زیبایی خاصی برخوردارند.