کتاب زبان خیال انگیز نظامی

زبان خیال‌انگیز نظامی اثر هلموت ریتر (۱۹۷۱-۱۹۸۲) است که با ترجمه سعید فیروزآبادی از زبان آلمانی در نشر میراث مکتوب به چاپ رسیده است.

مؤسسه پژوهشی میراث مكتوب در سال ۱۳۷۲ ش به قصد حمایت از كوشش‌های محققان و مصححان و احیا و انتشار مهمترین آثار مكتوب فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی با نام «دفتر نشر میراث مكتوب» و با كمك وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأسیس شد. پس از یک دهه فعالیت، مؤسسه نخست به «مركز نشر میراث مكتوب» و سپس در سال ۱۳۸۴ ش با دریافت مجوز چهار گروه پژوهشی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، به «مؤسسه پژوهشی میراث مكتوب» تغییر نام داد و علاوه بر كار نشر به كار پژوهشی نیز رو آورد.

فعالیت‌های موسسه میراث مکتوب بر تصحیح نسخه‌های خطی فارسی و عربی و تحقیق در متون، پژوهشهای متن شناسی، نسخه‌شناسی و فهرست‌نویسی، میراث‌های مشترک ایران و حوزة ایران فرهنگی، و تاریخ علم متمركز است.

میراث مكتوب آثار خود را در چند عنوان اصلی و بر اساس موضوع منتشر می كند. در حوزه متون كهن، منشورات مؤسسه به ۱۶ موضوع اصلی تقسیم می شود، از جمله زبان و ادبیات فارسی، علوم و معارف اسلامی، علوم و فنون، تاریخ و جغرافیا، متن‌شناسی، فهرست نسخه‌های خطی، نسخه‌برگردان، رسائل، ارج نامه‌ها، همایش ها و نكوداشت ها و ....

بخش اصلی این آثار به متون فارسی اختصاص دارد. بسیاری از این متون كه در سلسله­ ای غیر از زبان و ادبیات فارسی نیز منتشر شده اند، به عنوان یك متن كهن فارسی نیز دارای اهمیت بسیارند.

جدای از این آثار ، میراث مكتوب مجموعه‌ای با عنوان «كارنامۀ دانشوران اسلام و ایران» به چاپ می‌رساند. در این مجموعه متون كهن به قصد استفادۀ جوانان یا كسانی كه دانش استفاده از اصل متون كهن را ندارند، تلخیص، ساده‌نویسی و بازنویسی می شود

میراث مكتوب همچنین سه نشریه منتشر می‌كند:

«آینه میراث» كه دوفصلنامه است و هر شش ماه یكبار منتشر می شود و «ویژه کتابشناسی، نقد کتاب و اطلاع رسانی در حوزۀ متون» است. «گزارش میراث» كه فصلنامه است و به پژوهشهای «حوزۀ نقد و تصحیح متون نسخه شناسی و ایران شناسی» اختصاص دارد و میراث علمی ایران و اسلام که دوفصلنامه است و به «تاریخ علوم و فناوری دورۀ اسلامی» اختصاص دارد

افزون بر این، موسسه میراث مكتوب تا کنون نشست‌های نقد و بررسی متعددی دربارۀ مباحث متن پژوهی و متون كهنِ منتشر شده در مؤسسه با حضور استادان و صاحب نظران برگزار كرده است. همچنین همایش‌هایی را در حوزه ‌های مختلف ادبی و فرهنگی و پژوهشی برگزار یا در برگزاری آنها مشارکت كرده است.

 درباره کتاب زبان خیال‌انگیز نظامی

زبان خیال‌انگیز نظامی پژوهشی از هلموت ریتر، ایرانشناس برجسته آلمانی در نیمه اول قرن بیستم میلادی است. این کتاب مشتمل بر یک مقدمه و پنج فصل است. موضوع اصلی کتاب توجه به کارکرد و شیوه بیان استعاری در آثار نظامی است و نویسنده برای بیان منظور خود نگاهی تاریخی و تطبیقی دارد. به همین دلیل برای درک بهتر آثار نظامی نمونه‌های از ادبیات آلمان و ادبیات عرب می‌آورد و می‌کوشد زمینه‌ای برای درک بهتر ادبیات فارسی برای خوانندگان این اثر فراهم کند.

 بنابر روش معمول در دوره نگارش این اثر، در فصل نخست، ظرافت‌های تشبیه و سپس استعاره در ادبیات فارسی و به‌خصوص جلوه‌های طبیعت در آن را بحث و بررسی می‌کند. سپس موضوع سه فصل بعدی کتاب رابطه انسان با شعر است. این رابطه از نگاه شاعر به طبیعت سرچشمه می‌گیرد و از نظر نویسنده نحوه بیان استعاری صور خیال طبیعت به رفتار و تجربه حسی شاعر بستگی دارد و این تجربه‌ها برپایه فرهنگی است که قرن‌های متمادی پیشینه دارد. 

ریتر در این رساله با نگاه تطبیقی به ادبیات فارسی و رابطه آن با ادبیات عربی نظریه‌هایی درباره نگرش زیبایی‌شناسی ایرانیان هم ارائه می‌دهد و برای درک بهتر منظور خود از اندیشه‌های فلسفی ارنست کاسیرر و حتی سروده‌های شاعران عرب و آلمانی‌زبان بهره می‌جوید. همچنین نویسنده با بررسی ترتیب تاریخی سروده‌های نظامی سیر تکاملی در شعر این شاعر بزرگ ایرانی را بررسی می‌کند.

 خواندن کتاب زبان خیال‌انگیز نظامی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی مخاطبان این کتاب‌اند.