کتاب روش های یادگیری و مطالعه

کتاب روش های یادگیری و مطالعه (ویرایش دوم) نوشته علی اکبر سیف و کی. پی. بالدریج و ترجمه علی اکبر سیف، اثری جامع در حوزه‌ی آموزش و روان‌شناسی یادگیری است که انتشارات دوران آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌عنوان یک راهنمای خودآموز دو بخش اصلی دارد. بخش نخست به قلم علی اکبر سیف به روش‌های یادگیری می‌پردازد و بخش دوم ترجمه‌ای از کتابی درباره‌ی روش‌های مطالعه است. هدف این اثر ارائه‌ی راهکارها و تکنیک‌هایی برای بهبود فرایند یادگیری و مطالعه در متون درسی و غیردرسی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روش های یادگیری و مطالعه اثر علی اکبر سیف و کی. پی. بالدریج

کتاب روش‌ های یادگیری و مطالعه (ویرایش دوم) با تکیه‌ بر پژوهش‌های روان‌شناسی و تجربیات آموزشی به بررسی فرایندهای ذهنی مرتبط با یادگیری و مطالعه می‌پردازد. علی‌ اکبر سیف در بخش تألیفی، مفاهیم پایه‌ای مانند احساس، ادراک، توجه، یادگیری و تفکر را به‌صورت گام‌به‌گام شرح داده و سپس ساختار حافظه و نقش آن در یادگیری را واکاوی کرده است.

بخش دوم کتاب کتاب روش های یادگیری و مطالعه که ترجمه‌ای از نوشتار کی. پی. بالدریج است، به روش‌های عملی مطالعه و تکنیک‌های بهبود حافظه اختصاص دارد. کتاب حاضر ابتدا مفاهیم نظری و علمی را توضیح می‌دهد و سپس با ارائه‌ی راهبردهای شناختی و فراشناختی، خواننده را به‌سوی کاربرد عملی این مفاهیم در زندگی روزمره و تحصیلی هدایت می‌کند.

کتاب روش های یادگیری و مطالعه نه‌تنها برای دانش‌آموزان و دانشجویان، بلکه برای هر فرد علاقه‌مند به بهبود مهارت‌های یادگیری و مطالعه سودمند است. نویسنده در ویرایش جدید بخش تألیفی را بازنویسی کرده و مطالب تازه‌ای به کتاب افزوده و بخش ترجمه را با اصلاحات جزئی حفظ کرده است.

خلاصه کتاب روش های یادگیری و مطالعه

کتاب با معرفی مفاهیم پایه‌ای مانند احساس، ادراک و توجه آغاز می‌شود و تفاوت‌ها و ارتباطات میان این فرایندهای ذهنی را روشن می‌سازد. نویسنده توضیح داده است که احساس، دریافت غیرارادی محرک‌ها از محیط است؛ درحالی‌که ادراک به‌معنی تفسیر و معنی‌دارکردن این اطلاعات است. توجه‌کردن در این کتاب به‌عنوان عامل انتخاب اطلاعات مهم از میان داده‌های حسی معرفی شده است.

مفهوم یادگیری به‌عنوان کسب دانش و تغییر رفتار یا عواطف بررسی شده و به نقش یادگیری عمدی و غیرعمدی در زندگی انسان پرداخته شده است. تفکر نیز به‌عنوان دخل و تصرف در دانش و حل مسئله معرفی شده و تفاوت آن با ادراک و یادگیری مورد بحث قرار گرفته است. کتاب سپس به ساختار حافظه می‌پردازد و سه نوع حافظه (حسی، کوتاه‌مدت و درازمدت) را شرح می‌دهد.

نقش توجه در انتقال اطلاعات از حافظه‌ی حسی به کوتاه‌مدت و از آن به درازمدت و اهمیت رمزگردانی و سازمان‌دهی اطلاعات برای یادگیری مؤثر از نکات کلیدی این کتاب است. همچنین انواع حافظه‌ی درازمدت (بیانی و غیربیانی) و ویژگی‌های هرکدام توضیح داده شده‌اند. در فصل مربوط به فراموشی نیز دلایل مختلف فراموشی اطلاعات از حافظه‌های مختلف بررسی شده و نظریه‌هایی مانند واپس‌زدن، تداخل و مشکلات بازیابی مطرح شده‌اند.

نویسنده تأکید کرده است که بسیاری از اطلاعات فراموش‌شده، در واقع به‌درستی آموخته نشده‌اند یا نشانه‌های بازیابی مناسبی ندارند. در بخش راهبردهای یادگیری نیز سه دسته‌ی اصلی راهبردهای شناختی معرفی شده‌اند؛ تکرار یا مرور، بسط یا گسترش معنایی و سازمان‌دهی. هرکدام از این راهبردها با مثال‌ها و تکنیک‌های عملی توضیح داده شده‌اند؛ ازجمله استفاده از تصویرسازی ذهنی، روش مکان‌ها، کلمه کلید، سرواژه، یادداشت‌برداری، خلاصه‌نویسی و نقشه‌ی مفهومی.

در نهایت، راهبردهای فراشناختی مانند برنامه‌ریزی، نظارت و ارزشیابی و نظم‌دهی معرفی شده‌اند که به خواننده کمک می‌کنند تا بر فرایند یادگیری خود کنترل و نظارت داشته باشد و نقاط قوت و ضعف خود را شناسایی کند.

چرا باید کتاب روش های یادگیری و مطالعه را بخوانیم؟

کتاب روش های یادگیری و مطالعه با رویکردی کاربردی و علمی به بررسی دقیق فرایندهای یادگیری و مطالعه پرداخته و راهکارهایی متنوع برای بهبود حافظه، تمرکز و مدیریت مطالعه ارائه داده است. ویژگی شاخص کتاب حاضر ترکیب نظریه‌های روان‌شناسی با تمرین‌ها و مثال‌های عملی است که امکان به‌کارگیری فوری مطالب را فراهم می‌کند. توضیح مفاهیم فراشناختی به خواننده کمک می‌کند تا نه‌تنها روش‌های یادگیری را بیاموزد، بلکه بتواند بر روند یادگیری خود نظارت داشته باشد و آن را بهینه کند.

خواندن کتاب روش های یادگیری و مطالعه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانش‌آموزان، دانشجویان، معلمان، مشاوران آموزشی و افرادی که به‌دنبال بهبود مهارت‌های یادگیری، افزایش تمرکز یا مدیریت بهتر زمان مطالعه هستند، پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر برای کسانی که با مشکلات حافظه یا فراموشی مواجهند یا علاقه‌مند به شناخت علمی فرایندهای ذهنی خود هستند، مفید است.

درباره علی اکبر سیف

علی اکبر سیف، متولد ۲۶ آبان ۱۳۲۰ در شهر نهاوندِ استان همدان، استاد و اندیشمند عرصه‌ی روان‌شناسی تربیتی ایران است که برای تمامی دانشجویان روان‌شناسی، معلمان و جامعه‌ی آموزش‌وپرورش شناخته‌شده است. او که در دوسالگی پدرش را از دست داد، با سرپرستی مادرش در فقر و سختی بزرگ شد و پس از اخذ دیپلم ریاضی در سال ۱۳۴۱ به‌عنوان معلم راهی سپاه دانش شد. او در سال ۱۳۴۳ به استخدام اداره‌ی فرهنگ نهاوند درآمد و سپس وارد دوره‌ی لیسانس آموزش‌وپرورش با گرایش روان‌شناسی در دانش‌سرای عالی (سپاه دانش) شد و در سال ۱۳۴۷ با رتبه‌ی اول فارغ‌التحصیل گردید.

این نویسنده در شهریور ۱۳۴۸ با استفاده از بورس تحصیلی راهی آمریکا شد و مدارک فوق‌لیسانس (۱۳۵۰) و دکترای خود (۱۳۵۲) را در رشته‌ی روان‌شناسی تربیتی از دانشگاه ایلینویز جنوبی دریافت کرد. علی اکبر سیف پس از بازگشت به ایران، ابتدا عضو هیئت‌علمی دانشگاه ابوریحان بیرونی شد و پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی خود را به‌عنوان عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد.

معروف‌ترین کتاب تألیفی علی اکبر سیف، یعنی «روان‌شناسی پرورشی نوین (روان‌شناسی یادگیری و آموزش)»، از سال ۱۳۵۵ تا ۱۳۹۸ هفت بار ویرایش و ۶۷ بار تجدید چاپ شده است. کتاب دیگر او با عنوان «تغییر رفتار و رفتاردرمانی: نظریه‌ها و روش‌ها» برگزیده‌ی هفدهمین دوره‌ی کتاب سال ایران شد. کارنامه‌ی مکتوب و غنی این نویسنده شامل تألیفات متعددی نظیر «اندازه‌گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی»، «سنجش فرایند و فراورده یادگیری: روش‌های قدیم و جدید»، «اندازه‌گیری و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی»، «روان‌شناسی تربیتی ویژه دانشجویان پیام نور» و... است.

علی اکبر سیف کتاب دو جلدی «روان‌شناسی گذشته تا امروز» را با همکاری کریستوفر پترسون و حمیده جهانگیری در انتشارات اسکولار پرس منتشر کرده و در بخش ترجمه نیز آثار برجسته‌ای همچون «مقدمه‌ای بر نظریه‌های یادگیری» (نوشته‌ی متیو اچ. السون و جولیو جی. رامیرز/ بی. آر. هرگنهان)، «ویژگی‌های آدمی و یادگیری آموزشگاهی»، «روش‌های مطالعه»، «فراسوی آزادی و شأن» و «درمان با روش حل مسئله» را به جامعه‌ی علمی عرضه کرده است.

کتاب «روش های یادگیری و مطالعه» (ویرایش دوم) نوشته‌ی علی اکبر سیف و کی. پی. بالدریج و ترجمه‌ی علی اکبر سیف است.

بخشی از کتاب روش های یادگیری و مطالعه

«خواندن یک فعالیت پیچیده است و هیچ روشی به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی همه موقعیتها باشد. همه انواع مطالعه نیازمند به ترکیبی از فنون و روشهای مطالعه هستند. در فصلهای پیشین روشهای مطالعه یک به یک مورد بررسی قرار گرفتند. ولی در موقعیتهای واقعی، برای مقابله با طبیعت مختلف مواد ـ دشواری، محتوا، و سبک ـ باید شیوه مناسب مطالعه را از طریق انتخاب و ترکیب فنون و روشهای مختلف خواندن برگزید.

برای انتخاب بهترین ترکیب روشها و فنون مطالعه، ابتدا به طور صریح منظور خود را از خواندن و همچنین نوع مطلب مورد مطالعه را مشخص کنید. بعد تعیین کنید که کدام فنون و روشها به بهترین وجهی منظور شما را تأمین می‌کنند. زمانی که انجام این کار لازم دارد در مقایسه با پیشرفتی که بعدا در سرعت و دقت مطالعه برای شما ایجاد می‌کند ناچیز است.»