کتاب ما هیچ ما نگاه: جلد ۸ از مجموعه نگاه ناب

محمد ابراهیم ضرابیها( -۱۳۳۷)، پژوهشگر ادبی است. «نگاه ناب» مجموعه هشت کتاب در تفسیر عرفانی و نمادین «هشت کتاب» سهراب سپهری است. «ما هیچ، ما نگاه» هشتمین بخش از هشت‌کتاب سپهری و موضوع جلد پایانی این مجموعه است. در بخشی از تفسیر شعر«اینجا سپیده بود»، می‌خوانیم: «"پرنده" نماد صعود به آسمان و توان ارتباط با ملکوت است، توان دخول به مرتبۀ‌ عالی شهود، نماد تعالی جان و مبین اقالیم ملکوتی است. "اینجا" نمایانگر مکان بدوی است، دورۀ‌ عصر طلایی انسان، جایی میان بی‌خودی و پرواز. پس در دورۀ‌ عصر طلایی، انسان می‌توانست با ملکوت ارتباط برقرار کند و جانش را تا اقالیم لاهوت پرواز دهد. شاعر اکنون چنین حسی دارد، او از لحاظ فیزیکی متعلق به عصر تمدن و فرهنگ است ولی از لحاظ روحی متعلق به دورۀ‌ عصر طلایی است. به همین دلیل شاید بتوانیم منظور از "اینجا" را درون خود شاعر قلمداد کنیم. در سراسر این قطعه، او یک جذبه و شیفتگی عاجزانه‌ای نسبت به طبیعتی که از آن جدا شده است را نشان می‌دهد، و یک عبور آگاهانه را تصویر می‌کشد. این است که عبور ظریفی را طرح می‌کند که قدرت صعودش از بال هم بیشتر است و او برتر از وهم و خیال می‌خواهد عروج کند. این سیر دو جهت دارد. یک جهت افقی، زمانی که او را به پشت تاریخ می‌برد، جایی که آدمیان به صورت بکر و اصیل زندگی می‌کردند. و یک جهت عمودی مکانی - زمانی، جهتی که او را به بام عالم قدس پرواز می‌دهد، به سوی جنت اعلی مکان. از این جهت است که دروازه‌های مکاشفه و مشاهده را از عبوری ظریف برای خود فراهم می‌آورد».