کتاب نیم قرن تدریس و تبلیغ

نیم قرن تدریس و تبلیغ، اثر حجت الاسلام محسن قرائتی ثمره سال‌ها تلاش او در زمینه تبلیغ و تدریس اخلاق و احکام و اصول تربیتی دینی است.

امروز حجّت الاسلام والمسلمین قرائتی ـ زید عزّه ـ به عنوان نمادی موفّق در عرصهٔ تبلیغ می‌باشد که با کوله باری از تجربه در بین ما حضور دارد و به جرأت می‌توان گفت که در دورهٔ معاصر «مکتب تبلیغی استاد قرائتی» خود مکتبی جدید در عرصه تبلیغ است و با ظهور همهٔ پدیده‌ها و ورود تبلیغات نوین، این مکتب و اسلوب رنگ نباخت، بلکه هر روز بر مخاطبانش افزوده شد؛ تا جایی که در نظر سنجی‌های صدا و سیما، برنامه‌های حجة الاسلام قرائتی ـ دام ظلّه ـ کما کان، در صدر برنامه‌های مذهبی قرار دارد و از مخاطبان فراوانی برخوردار است.

از جمله مهم‌ترین کارها برای کشف رموز توفیق و تبیین مهارت‌ها، اصول و قواعد مؤثر در کار این استاد ارجمند، نگاه دقیق به سبک و سیاق تدریس و کالبد شکافی دروس ایشان بوده است که نویسنده به اندازه توان و فرصت به این کار پرداخته است که البته هنوز جای کار دارد ـ ضمن این که نویسنده این کتاب، علاوه بر حضور در دو دوره از کلاسهای آموزشی حاج آقای قرائتی ـ که برای انتقال تجربه‌های تبلیغی برگزار شده بود ـ در کنار تدوین این اثر، از نزدیک و در جلسات متعدّد از بیانات و تجربیات ایشان بهره برده است.

همچنین، در کنار نکات بیان شده، در تهیه و تدوین اثر حاضر، علاوه بر نرم افزار مجموعه آثار استاد قرائتی، از برخی کارهای مستقل در خصوص ایشان که به عنوان زندگینامه یا ویژه‌نامه و... تدوین یافته بود، نیز استفاده کرده است.

 خواندن کتاب نیم قرن تدریس و تبلیغ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان به دروس تربیتی، آموزشی و اخلاقی و شیوه تدریس حجت الاسلام محسن قرائتی

بخشی از کتاب نیم قرن تدریس و تبلیغ

از ارکان مهمّ تبلیغ، محتواست. همهٔ ویژگی‌ها و تجربه ها، مهارتها و شیوه‌های یک مبلّغ، در خدمتِ انتقالِ «محتوا» به مخاطب است؛ لذا دقت در انتخاب منابع، برای تهیه محتوای محکم و متقَن و تلاش در آماده سازی و تهیه محتوای تبلیغ و تأمل و دقت در ارائه مناسب محتوا از نکات مهمی است که در موفقیت معلّم ومبلّغ نقش ایفاء می‌کند. ما در این فصل به بحث مهم محتوا که رکن مهمی در تبلیغ حجةالاسلام قرائتی است، می‌پردازیم و آن را در سه عنوان کلی زیر ارائه می‌دهیم:

الف) منابع محتوا ب) تهیه و آماده سازی محتوا ج) ارائه محتوا.

الف) منابع محتوا

۱. داشتن محتوای غنی قرآنی

قرآن، سندی قطعی و بیّنه‌ای الهی است که مورد قبول همه فِرَق اسلامی است و از جامعیت برخوردار بوده و ظرفیت پاسخگویی به نیازهای بشری را دارد و در دسترس مردم می‌باشد و مهمترین عنصر تبلیغ است. محتوای قرآنی تبلیغ حجة الاسلام قرائتی، از دلائل جدّی درخشش تبلیغ این معلّم قرآنی می‌باشد. ایشان از منبع غنی و متقَن قرآن کریم بهره گرفته و با زحمت و تلاش وافر، مطالب و نکات مورد نیاز را جمع‌آوری و به صورت کاربردی به مخاطبانِ عمومی خود ارائه نموده و از لفّاظی و بیان مطالب غیرقرآنی وتحلیل‌های بی‌پایه پرهیز کرده است. از توفیقات الهی این استاد فرزانه، این که از ابتدای راه حوزه، با این کتاب الهی ارتباط جدّی برقرار نموده است و بهره‌های فراوانی از قرآن کریم برده است. این معلّم قرآن، در خصوص حُسن مطلع عمر طلبگی خود که با قرآن و تفسیرپیوند خورده، می‌فرماید:

«از الطاف الهی که خیر فراوان به من رساند، این بود که اوایل طلبگی، همراه درس‌های حوزه، مباحثهٔ تفسیر و نهج‌البلاغه را کم و بیش داشتم. در روایتی آمده است که: "مَنْ أَرَادَ الْعِلْمَ فَلْیثَوِّرَ الْقُرْآن؛ هرکه علم می‌خواهد، در قرآن تدبر کند." فهمیدم که بسیاری، مزه قرآن را نچشیده‌اند و ما نچشیدیم و نچشاندیم.»

ایشان برای بهره گیری خودش و غنا بخشی به تبلیغ، با عزم جدی وارد تفسیر و مطالعات قرآنی شد وکاری را که از اوائل طلبگی آغاز کرد، رها نکرد، بلکه با عشق ادامه داد؛ آن گونه که در برنامه‌ای از «درسهایی از قرآن» در سال ۱۳۷۵ فرمودند:

«الحمدلله، گرایش قرآنی من، زیاد است. الان هم، نود و پنج درصد مطالعه من قرآن است. یعنی اگر صبح تا شب تفسیر مطالعه‌کنم، خسته نمی‌شوم.»

این معلم قرآن، در پاسخ به سؤالی در خصوص رمز با جاذبه بودن و نو بودن مباحث درسهایی از قرآن، در جایی فرمودند:

«اگر خدا عمر بدهد تا صد سال دیگر هم حرف تازه دارم؛ چون پشتیبان حرف‌های من قرآن و حدیث است. من هر شب که مطالعه می‌کنم، حرف نو و تازه می‌بینم. حرف من تمام شدنی نیست، چون قرآن و سنت تمام شدنی نیست.»

نکته مهم این که ایشان، در کنار مطالعه جدی، معتقد است که ما باید قرآن کریم را به گونه‌ای ارائه دهیم که پاسخگوی مسائل روز باشد و پیامهایی برای جامعه امروزی وجهان داشته باشد.

در خصوص محتوای غنی قرآنی، متن برنامه «درسهایی از قرآن» بهترین شاهد است؛ ایشان بسیاری از موضوعات را از آیات متعدد سوره هایی از قرآن کریم جمع آوری و با تکیه بر آیات، نکات مهم وکاربردی را به مخاطبانش ارائه می‌دهد.