کتاب تمدن اسلامی (دفتر سی و چهارم)

تمدن اسلامی دفتر سی و چهارم از مجموعه چلچراغ حکمت کانون اندیشه جوان است. این مجموعه، اندیشه‌ها و نظریات استاد شهید، مرتضی مطهری را برای نسل جوان مشتاق به اندیشه‌های این مرد بزرگ گردآوری کرده است.

علامه شهید مرتضی مطهری، به‌عنوان یک چارچوب فکری جامع، معتدل، سالم، عقلانی و قوام‌بخش، می‌تواند جوان امروز و فردای ما را به مسیری مطمئن رهنمون سازد. اصالت، خلاقیت، انصاف، اتقان، رسایی قلم، روانی متن، پاسخ به نیازهای زمانه، ارائهٔ یک منظومه فکری منسجم، نقد منصفانه و دفاع قاطعانه از یافته‌ها و مواضع فکری خویش، از شاخصه‌هایی است که اندیشه‌های علامهٔ شهید را دوام و جلا بخشیده است.

خلاصه مجموعه چلچراغ حکمت

در مجموعه چلچراغ حکمت که هر جلدش به یکی از اندیشه‌های استاد مطهری می‌پردازد کوشش شده است هر کتاب به تنهایی یک موضوع مستقل را دنبال کند؛ اصل بر به‌گزینی باشد و دیدگاه استاد به‌صورت موضوعی، از تمام آثار مکتوب و همچنین یادداشت‌های منتشر شده، چکیده‌سازی شود؛ دخل و تصرف نگارنده در حد گردآوری، اقتباس، تلخیص، تلفیق و تنظیم مطالب، در ساختاری مشخص و با یک فصل‌بندی نو و جذاب باشد؛ رعایت امانت و حفظ اصالت قلم و بیان استاد، محور تدوین هر اثر قرار بگیرد؛ برای اتقان و اعتبار اثر, همهٔ مطالب به آثار مکتوب شهید مطهری مستند شود و در پاورقی‌ها, خواننده بر حسب مورد به مجموعهٔ آثار، یادداشت‌ها و یا آثار مستقل استاد ارجاع داده شود؛ توضیحات نگارنده، جدای از متن و در مقدمه یا پس‌گفتار ارائه شود.

مجموعه کتاب‌های چلچراغ حکمت برای چه کسانی مناسب است

مخاطبان این مجموعه کتاب‌ها همان‌طور که در پیشگفتار این مجموعه آمده، نسل جوان حقیقت‌جو و پرسشگر امروزی است.

جملاتی از کتاب تمدن اسلامی در مجموعه چلچراغ حکمت

تمدن هر روز ابزار جدیدی عرضه می‌کند، اما به عوض کردن خود انسان قادر نشده است و او را همان‌طور کهنه باقی گذاشته است. وسایل تمدن، از جمله وسایل روشنایی، حمل و نقل، ساختمان، مخابرات، پوشش، خوراکی و غیره مفید است به شرط اینکه انسان، روانی معتدل داشته باشد، روحی راضی، مطمئن، امیدوار و شاداب داشته باشد؛ وگرنه در حکم معدهٔ مریضی است که غذاهای رنگارنگ دارد ولی در خود رغبتی احساس نمی‌کند.

متأسفانه علم و تمدن به تنهایی قادر نیست انسان را عوض کند. همهٔ ناراحتی‌های روانی بشر از ناحیهٔ خود و دیگران، ناشی از بی‌علمی و جهالت نیست. بیشتر آنها ناشی از خود و شخصیت او است. فقط ادیان هستند که هدفی روشن و معنوی و فلسفه‌ای صحیح برای زندگی عرضه می‌دارند و میل‌ها را از بستگی و انحصار خارج می‌کنند و دشمن سکون، قناعت، رضایت و اخلاد نسبت به زندگی دنیا می‌شوند. در این زمینه, علم، مذهب را برای معالجه معرفی می‌کند.

نقش مهم دین در اجتماع این است که نوعی انقلاب فکری و وجدانی به‌وجود می‌آورد که در آن عواطف, احساس‌ها, هدف‌ها, ایده‌آل‌ها و معیارها، به‌طور کلی جهان‌بینی انسان‌ها عوض می‌شود، آدمی خود را دارای رسالت احساس می‌کند، زندگی اجتماعی جهتی خاص می‌یابد و جهت دیگری غیر از جهت زندگی فردی را درک می‌کند و اصولاً نوع دلبستگی‌ها عوض می‌شود.

 فهرست کتاب تمدن اسلامی 

پیشگفتار

درآمد

فصل اول: سیر تشکیل تمدن اسلامی

هدف تمدن

تمدن و نیاز به دین

شکل‌گیری تمدن اسلامی

سرعت رشد

نهضت علمی مسلمین

فصل دوم: تمدن اسلامی در اوج

مشعل‌داری تمدن اسلامی

نخستین حوزهٔ علمی

نقطهٔ آغاز حرکت علمی

شروع تدوین و تألیف

شکوفایی علوم

در مقابل علی (ع) همچون قطره‌ای در مقابل دریا هستم.

وامداری تمدن جدید

فصل سوم: سهم ایرانیان در تمدن اسلامی

اسلام در ایران

خدمات اسلام به ایران

از تمدن ایرانی تا تمدن اسلامی

انگیزه‌های پیشاهنگی

خدمت ایرانیان به تمدن اسلامی

فصل چهارم: حیات اسلام و زوال تمدن اسلامی

سیر قهقرایی تمدن اسلامی

بی‌ارتباطی علل ترقی و انحطاط

تعالی و انحطاط تمدن‌ها

علل رکود و انحطاط

فصل پنجم: چشم‌انداز تمدن اسلامی

محوریت علم

کدام علم؟

پاسخی به نیاز دنیای امروز

پس‌گفتار

خروج از تعطیلات تاریخ تمدن

برای مطالعهٔ بیشتر

کتابنامه

یادداشت‌ها