کتاب چهار متن کهن

کتاب «چهار متن کهن: منشور حمورابی، منشور کوروش، سنگ نوشتۀ بیستون، حماسه گیل‌ گمش، به قلم حیدر شجاعی، به واکاوی تاریخچه و ویژگی‌های این قوانین و کتیبه‌ها می‌پردازد. *** منشور یا قانون حمورابی یکی از قدیمی‌ترین قوانین ثبت شده در جهان تلقّی شده است. این منشور در کتیبه‌ای بر روی سنگ دیوریت یا بازالت سیاه در حدود دو و نیم متر و به زبان میخی است و در حال حاضر در موزۀ لوور پاریس نگهداری می‌شود. منشور حمورابی شامل ۲۸۲ بند است که دربارۀ زندگی شهری، اقتصادی و اجتماعی، حقوق جزا، حقوق مدنی و حقوق تجارت است. *** استوانۀ کوروش یا منشور حقوق بشر کوروش کبیر از گِل رُس به خط میخی و به زبان اکدی (بابلی نو) نوشته شده است. استوانه متعلّق به دوران هخامنشیان است، و توسط هرمزد رسام باستان‌شناس در سال ۱۸۷۹ در معبد اِسگلیه (معبد مردوک خدای بابلی) و در دهانۀ تپۀ عَمران ابن علی در بین النهرین کشف گردید. *** سنگ نبشتۀ بیستون را بزرگترین سنگ نبشتۀ جهان، و نخستین متن شناخته شدۀ ایرانی دانسته‌اند. این سنگ نبشته از آثار دودمان هخامنشیان (۵۲۰ پ. م) واقع در شهر بیستون بر دامنۀ کوه بیستون است. این سنگ نبشته یکی از مهم‌ترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است، که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان می‌دهد. محوطۀ بیستون از آثار ملّی ایران است و خود این اثر هم از سال ۲۰۰۶ یکی از آثار ثبت شدۀ ایران در میراث جهانی یونسکو است. گیل گمش پنجمین شاه از شاهان سلسلۀ ارخ (اوروک) دانسته‌اند. وی پهلوان نامدار شهر «اوروک» است که شخصیّتی نیمه خدایی - نیمه انسانی دارد. مهم‌ترین هدف و غایت این اثر مکتوب، جستجوی جاودانگی و نامیرایی است.