کتاب در جست و جوی توجه

کتاب در جست و جوی توجه (Attention Seeking)، نوشته آدام فیلیپس، درباره‌ی چیزهایی است که نظرمان را جلب می‌کند و توجهی که از دیگران انتظار داریم. نویسنده توجه‌طلبی را صرفاً رفتاری نکوهیدنی نمی‌داند؛ او این رفتار را به نیاز، میل و وابستگی انسان به دیگران پیوند می‌زند. امیر قاجارگر این مجموعه جستار را ترجمه و انتشارات خوب آن را در مجموعه‌ی درنگ منتشر کرده است. مسئله‌ی مطرح‌شده‌ی اصلی این است که هنگام توجه‌کردن، چه چیزهایی را نادیده می‌گیریم. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در جست و جوی توجه

کتاب در جست و جوی توجه حاصل تأملات آدام فیلیپس در باب پیوند روان‌کاوی، ادبیات و تجربه‌ی علاقه‌مندشدن است. نویسنده توجه را چیزی فراتر از تمرکز ارادی بر یک موضوع در نظر می‌گیرد. توجه در این مجموعه جستار با خواستن، لذت‌بردن، ترسیدن و تصویری که انسان از خودش می‌سازد، ارتباط دارد. نویسنده میان کنجکاوی رسمی و غیررسمی تفاوت می‌گذارد؛ یکی با انتظارات صاحبان قدرت و تربیت اجتماعی پیوند دارد و دیگری می‌تواند بدون تصمیم آگاهانه شکل بگیرد. خانواده، مدرسه، اخلاق و فرهنگ به انسان می‌آموزند چه چیزهایی ارزش توجه دارند، اما ذهن همیشه مطابق با این آموزش‌ها عمل نمی‌کند.

آدام فیلیپس با تکیه بر آرای فروید، وینیکات، ماریون میلنر و دیگر روان‌کاوان، فاصله‌ی میان توجه تجویزشده و علاقه‌های پیش‌بینی‌ناپذیر را بررسی کرده است. کتاب در جست و جوی توجه بر پرسش، ارائه‌ی نقل‌قول و بازنگری در مفاهیم استوار است. آدام فیلیپس حتی تبیین‌های روان‌کاوی را هم از پرسش معاف نمی‌کند و نشان می‌دهد نظریه‌هایی که قرار است ذهن را گشوده‌تر کنند، ممکن است دامنه‌ی کنجکاوی را محدود کنند.

کتاب در جست و جوی توجه در بخش نخست از علاقه، نیاز، رؤیا و یادگیری سخن می‌گوید. بخش دوم بحث را به تجربه‌ی دیده‌شدن و داوری درباره‌ی خود می‌کشاند. سخنرانی درباره‌ی استفن گرینبلت نیز به‌عنوان پیوست آمده است. ارجاع به آثار جین آستین و جیمز بالدوین امکان بررسی احساسات را در موقعیت‌های ادبی فراهم می‌کند. شخصیت‌ها و روابط ادبی برای آدام فیلیپس صرفاً شاهدی برای اثبات یک نظریه نیستند؛ پیچیدگی این روابط گاهی خود نظریه را به پرسش می‌کشد.

آدام فیلیپس می‌پرسد که شرم چگونه نگاه انسان به خودش را تنگ می‌کند و چه نسبتی با آرمان‌های پذیرفته‌شده دارد. حاصل کتاب در جست و جوی توجه مواجهه با مجموعه‌ای از پرسش‌ها درباره‌ی عادت‌های ذهنی است و نه دریافت دستورالعملی برای افزایش بازده یا تمرکز. خواننده با تفاوت میان توجه‌کردن به یک خواسته و شناختن شیوه‌ی خواستن روبه‌رو می‌شود؛ تفاوتی که پاسخ‌های قطعی درباره‌ی شناختن خود را دشوار می‌کند.

خلاصه کتاب در جست و جوی توجه

آدم‌ها به همه‌چیز دل نمی‌بندند و انتخاب‌هایشان در شناختشان از خود نقش دارد. خانواده و آموزش بخشی از این انتخاب‌ها را هدایت می‌کنند، اما توجه ناخودآگاه مسیرهای دیگری را هم دارد. رؤیا نمونه‌ای از این تفاوت است؛ ذهن ممکن است جزئیاتی را به کار بگیرد که فرد در بیداری مهم ندانسته است. نویسنده توجه‌طلبی را نوعی درخواست از دیگری می‌بیند؛ درخواستی که خواسته‌ی پشت آن همیشه روشن نیست. مبحث شرم نشان می‌دهد که انسان چگونه ممکن است تمام وجودش را به یک ویژگی نامطلوب تقلیل دهد. مسئله‌ی محوریْ شناختن عوامل گسترش‌دهنده یا محدودکننده‌ی کنجکاوی است. آدام فیلیپس می‌پرسد که آیا توضیح‌های آماده درباره‌ی نیاز و شخصیت، فرصت پیداکردن خواسته‌های هنوز ناشناخته را از انسان می‌گیرند یا نمی‌گیرد.

چرا باید کتاب در جست و جوی توجه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب در جست و جوی توجه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مبحث توجه‌طلبیْ رابطه‌ی درخواست توجه با نیاز به ارتباط را تبیین می‌کند.
• بررسی رؤیا، تفاوت توجه آگاهانه و ناخودآگاه را موضوعی برای تأمل قرار داده است.
• تحلیل شرم، امکان پرسش درمورد معیارهای قضاوت درباره‌ی خود را فراهم می‌کند.
• نمونه‌های ادبی حاضر در این کتاب، بحث روان‌کاوانه را به موقعیت‌های انسانی پیوند می‌دهد.

خواندن کتاب در جست و جوی توجه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب در جست و جوی توجه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به پیوند روان‌کاوی و نقد ادبی.
• خوانندگان کنجکاو درباره‌ی شرم و تصویر مطلوب از خود.
• دانشجویان روان‌شناسی و علوم انسانیِ علاقه‌مند به نقش تربیت در شکل‌گیری توجه.

درباره آدام فیلیپس

آدام فیلیپس ۱۹ سپتامبر ۱۹۵۴ در کاردیف ولز دیده به جهان گشود. او در ایام جوانی به شیوایی‌های ادبیات دلبستگی یافت و مقطع تحصیلی خویش را در کالج کلیفتون سپری کرد. این نویسنده روان‌درمانگر و نگارنده‌ای بریتانیایی در قلمروی روان‌کاوی به شمار می‌رود. مطالعه‌ی سرگذشت‌نامه‌ی کارل یونگ انگیزه‌ی اصلی او را برای قدم‌گذاشتن در مسیر روان‌کاوی رقم زد. او بر این باور بوده است که پیوند روان‌کاوی با سروده‌های شعرگونه به‌مراتب عمیق‌تر از قرابت آن با دانش پزشکی است.

فیلیپس از ۲۷سالگی آمادگی لازم را برای آغاز فعالیت حرفه‌ای در حوزه‌ی روان‌کاوی کسب کرد و با توجه به علاقه‌ی ویژه‌ای که به دنیای خردسالان داشت، روزهای کاری خود را در مقام روان‌درمانگر کودک آغاز کرد. او برای تغذیه‌ی اندیشه‌ی خویش از توشه‌های موجود در فلسفه، ادبیات و سیاست بهره جسته است. آدام فیلیپس از سال ۲۰۰۳ مسئولیت ویراستاری ترجمه‌هایی از مکتوبات زیگموند فروید را در انتشارات پنگوئن عهده‌دار بوده است. از تألیفات این نویسنده می‌توان به عناوینی همچون «در جست و جوی توجه»، «در طلب توجه»، «لذت‌های ناممنوع»، «حسرت»، «عاقل‌شدن» و «در باب تعادل» اشاره کرد.

بخشی از کتاب در جست و جوی توجه

«مشکل زندگی مخفیانه این است که بیش از آنکه از چشم دیگران مخفی باشد از چشم خود شخص پنهان می‌ماند.

جیمز بالدوین

در رمان اتاق جیوانی نوشتهٔ جیمز بالدوین (رمانی دیگر دربارهٔ الزام زناشویی و توجهی که مسئلهٔ ازدواج می‌طلبد) مردی در فرایند جدایی تدریجی از نامزدش به امیال همجنس‌گرایانهٔ خود پی می‌برد یا از وجودشان مطمئن می‌شود. شاید عجیب نباشد که شرم در این کتاب نشانهٔ امری واقعی است (که احتمالاً ریشه در تربیت متدینانهٔ بالدوین دارد). شخصیت‌های بالدوین زمانی شرمسار می‌شوند که با ارزشمندترین و مهم‌ترین چیزهای زندگی خود صادق نیستند. وقتی موضوع شرم در کتاب مطرح می‌شود، کتاب با ارفاق به اثری اخلاق‌گرایانه تبدیل می‌شود؛ گویی شخصیت‌های رمان نوعی قطب‌نمای اخلاقی و درکی موثق از حقیقت و خوبی دارند. اما، جز این، کتاب با دقت و ظرافت به پریشانی و وحشت مردم از حس خود نسبت به یکدیگر می‌پردازد، به اینکه خیانت انسان به خود و دیگران و نیز پریشان کردن خود و دیگران چقدر آزاردهنده و جالب توجه است. اما پای شرم که به میان می‌آید، همه‌چیز واضح است و می‌دانیم کجا ایستاده‌ایم. گویی معضلات اخلاقی را می‌توان با حقایق اخلاقی حل‌وفصل کرد. گویی وقتی پای شرم به میان می‌آید می‌دانیم کجا ایستاده‌ایم و که هستیم.»