کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی

کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی (Dialectical Behavior Therapy: Skills Handbook) اثر مارشا لینهان، مجموعه‌ای از آموزش‌ها و کاربرگ‌ها برای شناخت هیجان‌ها، مدیریت واکنش‌ها و بهبود روابط است. محور اصلی آموزش‌ها، همراه‌کردن پذیرش تجربه‌های درونی با تغییر رفتارهای آسیب‌رسان است؛ یعنی معتبر دانستن یک احساس، لزوماً به معنای تأیید رفتاری نیست که از آن احساس ناشی می‌شود. تمرین‌های ذهن‌آگاهی، ابراز خواسته‌ها، تنظیم هیجان و تحمل پریشانی، این تمایز را در موقعیت‌های مختلف دنبال می‌کنند. سارا قربانی این راهنما را ترجمه و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی

کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی، نوشته‌ی مارشا لینهان، آموزش مهارت‌های رفتاری و هیجانی را بر پایه‌ی دو مفهوم آغاز می‌کند: تفکر دیالکتیکی و اعتباربخشی. مفهوم نخست، امکان درست‌بودن همزمان دو دیدگاه ظاهراً متضاد را مطرح می‌کند. فرد ممکن است برای حل مشکلاتش کوشش کرده باشد و همچنان به کوشش بیشتری نیاز داشته باشد. مفهوم دوم، به‌ رسمیت‌شناختن احساس‌ها و تجربه‌های خود و دیگران است، بدون اینکه هر رفتار ناشی از آن‌ها تأیید شود.

آموزش‌های اصلی در چهار بخش تنظیم شده‌اند: مهارت‌های اصلی ذهن‌آگاهی، مهارت‌های روابط بین فردی، مهارت‌های تنظیم هیجان و مهارت‌های تحمل پریشانی. هر یک از این حوزه‌ها، دستورالعمل‌ها، پرسش‌ها و تکالیفی دارند که مفهوم‌ها را به بررسی موقعیت‌های مشخص پیوند می‌دهند. دستورالعمل‌های گروه نیز محرمانگی، احترام متقابل و مرز میان گفت‌وگوی گروهی و جلسه‌ی فردی درمان را روشن کرده‌اند. این قواعد نشان می‌دهند که مهارت‌آموزی، مسئولیت فرد در برابر فضای مشترک یادگیری را نیز در بر می‌گیرد.

مارشا لینهان در کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی در بخش ذهن‌آگاهی، مشاهده، توصیف و مشارکت را از قضاوت‌کردن جدا می‌کند. بخش روابط، سه خواسته‌ی گاه ناسازگار را در کنار هم قرار می‌دهد: رسیدن به هدف، حفظ رابطه و نگه‌داشتن احترام به خود. آموزش تنظیم هیجان نیز به نام‌گذاری احساس‌ها، شناخت نشانه‌های بدنی و تشخیص تفاوت فکر، رویداد و رفتار اختصاص دارد. تمرین‌های این حوزه، نقش خواب، تغذیه، فعالیت بدنی و تجربه‌های خوشایند را در کاهش آسیب‌پذیری هیجانی مطرح کرده‌اند. بخش تحمل پریشانی، موقعیت‌هایی را بررسی می‌کند که تغییر فوری آن‌ها ممکن نیست و مسئله‌ی اصلی، بدترنکردن شرایط است.

کاربرگ‌ها از فرد می‌خواهند رویداد برانگیزاننده، شدت احساس، برداشت ذهنی و پیامد رفتارش را ثبت کند. خواندن این کتاب صرفاً دنبال‌کردن توضیح‌ها نیست؛ تکلیف‌ها فرصتی برای مقایسه‌ی واکنش معمول با پاسخ سنجیده‌تر فراهم می‌کنند. پرسش‌های مشخص هر برگه، فاصله‌ی میان دانستن یک مهارت و بررسی نحوه‌ی استفاده از مهارت را برجسته می‌کنند.

خلاصه کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی

کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی این ایده را دنبال می‌کند که شناخت و پذیرش هیجان، با اطاعت‌کردن از هر میل هیجانی یکسان نیست. فرد ابتدا یاد می‌گیرد تجربه‌اش را بدون داوری مشاهده کند و سپس میان احساس، تفسیر موقعیت و رفتار تفاوت بگذارد. تمرین‌های ارتباطی، بیان روشن خواسته‌ها و ردکردن درخواست‌ها را در کنار توجه به رابطه و ارزش‌های شخصی قرار می‌دهند.

آموزش‌های تنظیم هیجان، شناسایی باورهای محدودکننده و انتخاب رفتار متفاوت با میل هیجانی را مطرح می‌کنند. مهارت‌های تحمل پریشانی نیز برای گذر از شرایط دردناک، از توجه به حواس پنج‌گانه، بهبود لحظه‌ی حال و سنجیدن مزایا و معایب کمک می‌گیرند. پذیرش واقعیت در این چارچوب، تأیید مطلوب‌بودن شرایط نیست؛ پذیرفتن چیزی است که وجود دارد تا انتخاب پاسخ مؤثر امکان‌پذیر شود. پیام مشترک تمرین‌ها، فاصله‌گذاشتن میان تجربه‌ی احساس شدید و اقدام عجولانه است.

چرا باید کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• کاربرگ‌ها، بررسی ارتباط میان رویداد، برداشت ذهنی، احساس و واکنش را ممکن می‌کنند.
• آموزش اعتباربخشی، تفاوت فهمیدن احساس دیگران با تأیید رفتارشان را روشن می‌کند.
• تمرین‌های ارتباطی، تعادل میان خواسته‌ها، رابطه و احترام به خود را توضیح می‌دهند.
• بخش بحران، تحمل شرایط تغییرناپذیر را از واکنش‌های تشدیدکننده‌ی مشکل جدا می‌کند.

خواندن کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• افرادی که با هیجان‌های شدید و واکنش‌های عجولانه درگیرند.
• خوانندگانی که در بیان خواسته‌ها یا نه‌ گفتن دشواری دارند.
• درمانگران و متخصصانی که با مشکلات تنظیم هیجان سروکار دارند.
• علاقه‌مندان به تمرین‌های ذهن‌آگاهی و پذیرش واقعیت.

بخشی از کتاب رفتاردرمانی دیالکتیکی

«رهنمودهایی برای اثربخشی احترام به خود

احترام خود را حفظ کنید

منصف باشید: با خود و دیگران با عدالت رفتار کنید.

بیش از حد عذرخواهی نکنید: رفتار عذرخواهانه نداشته باشید. برای زنده بودن یا درخواست کردن چیزی از کسی عذرخواهی نکنید. به خاطر داشتن یک باور و یا مخالفت کردن عذرخواهی نکنید.

به ارزش‌های خود وفادار باشید: به ارزش‌های شخصی‌تان وفادار بمانید.

صادق باشید: دروغ نگویید. خود را ناتوان نشان ندهید. اغراق‌آمیز رفتار نکنید. بهانه‌تراشی نکنید.»